File "Chuong2-Nhungvande.htm"
Full path: E:/sites/Single15/tinmung2007/webroot/thien chua/MuoiChoDoi/Chuong2-Nhungvande.htm
File size: 252.5 KiB (258558 bytes)
MIME-type:
Charset: utf-8
<html xmlns:v="urn:schemas-microsoft-com:vml" xmlns:o="urn:schemas-microsoft-com:office:office" xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
<head>
<meta http-equiv="Content-Language" content="en-us">
<LINK rel="stylesheet" href="../Suyniemmoingay/_common/colours.css" type="text/css">
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
<title>Thien Chua - Muoi Cho Doi</title>
<style>
<!--
div.MsoNormal
{mso-style-parent:"";
margin-top:0cm;
margin-right:0cm;
margin-bottom:10.0pt;
margin-left:0cm;
line-height:115%;
font-size:12.0pt;
font-family:"Arial","sans-serif";
}
-->
</style>
<meta name="keywords" content="Năm Bánh - Hai Cá - Giêsu Kitô; tinmung.net; dongcong.net, suy niệm mỗi ngày">
<!--mstheme--><link rel="stylesheet" type="text/css" href="../../_themes/network/netw1011-109.css"><meta name="Microsoft Theme" content="network 1011">
</head>
<body>
<table border="0" width="500" id="table1" cellspacing="10" bgcolor="#FFFFF2" cellpadding="10">
<tr>
<td style="text-decoration: none; font-family: Arial; font-size: 12pt; font-weight: bold; border-left-style:solid; border-left-width:1px; border-right-style:solid; border-right-width:1px; border-top-style:solid; border-top-width:1px">
<p align="center">CHƯƠNG II:
<p align="center">NHỮNG VẤN ĐỀ CỦA GIÁO HỘI CÔNG GIÁO</td>
</tr>
<tr>
<td style="text-decoration: none; font-family: Arial; font-size: 12pt">
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">
<a name="2.1_Rôma_Lúng_Túng">2.1 Rôma Lúng Túng</a></span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Vẫn có hàng trăm ngàn
người tuôn tới dự thánh lễ do Giáo-chủ dâng trong những chuyến công-du
mục-vụ. Nhưng những cuộc gặp-gỡ lớn đó không nói lên tình-trạng thật của
Giáo-hội hôm nay. Ngay từ năm 1984 ngài đã nói về một tiến-trình suy-tàn
của Giáo-hội. Ngày nay, người ta có thể dùng hình ảnh lỗ đen nổi tiếng
trong vũ-trụ để nói về Giáo-hội. Nghĩa là một thiên-thể đã vỡ tung trong
vũ-trụ. Tâm của nó từ lâu đã chẳng còn thấy nữa và nó teo dần thành
tinh-cầu tí-hon. Người ta còn nhận ra sự hiện-hữu của nó nhờ qua những
chuyển-động lạ-lùng của nó quanh một khối thể khổng-lồ đã biến mất từ
lâu. Những mảnh vỡ không thoát ra được khỏi lực hút của tinh-cầu mẹ, cứ
cuốn tít vô-định với nhau trong những tập-hợp mới, choảng nhau vỡ tung
hoặc tự hủy dần.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi thấy hình ảnh những lỗ
đen, những vì sao vỡ rất hay. Sự việc trong thực-tế cũng có thể giống
như vậy. Hiển-nhiên, trong giai-đoạn lịch-sử như đã mô-tả hiện nay sẽ
không có cảnh hàng đoàn-lũ người quay về với Chúa. Rõ-ràng chưa tới giờ
tinh-cầu kia dầy đặc trở lại và lấy lại được kích-thước và lực sáng cũ
của nó. Quả là thiếu thực-tế khi nghĩ rằng rồi đây lịch-sử sẽ sang trang
và đức tin sẽ trở lại như một hiện-tượng tập-thể.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng trước sau tôi vẫn
tin rằng sẽ có những đợt sóng âm-thầm nổi lên, rằng Giáo-hội có thể nói
sẽ tái-sinh từ những kẻ ngoài giáo-hội công giáo và sống lại cái
kinh-nghiệm mà các môn-đệ và cả chính đức Giê-su đã sống. Khi Ngài nói:
“Ta không tìm thấy một niềm tin như thế ở Is-ra-en”, thì có nghĩa là
Ngài tin vào những đợt bùng dậy đức tin sống-động nơi thế-giới những
người ngoài Giáo-hội, một sự sống-động mà ta không thấy có nơi những
ki-tô-hữu hiện nay. Người tin Chúa hôm nay thường tỏ ra mệt-mỏi trong
đức tin và coi nó như một gánh nặng phải lê vác một cách khó-nhọc chứ
không lấy đó làm vui. Trong ý-nghĩa đó thì hình ảnh tinh-cầu trên cũng
không hợp lắm, vì Ki-tô giáo, như tôi đã nói, luôn trở lại tình-trạng
hạt cải, và cũng nhờ vậy mà luôn trẻ lại. Rồi đây Ki-tô giáo có thể một
lần nữa ảnh-hưởng mạnh lên lịch-sử như nó đã làm trong suốt thời
Trung-cổ hay không, điều này thật không ai nói trước được. Tuy nhiên,
tôi hoàn-toàn tin chắc rằng Ki-tô giáo vẫn tồn-tại và sẽ hiện-diện dưới
những hình-thức mới. Nó cũng sẽ là sức sống của lịch-sử và sẽ cống-hiến
cho nhân loại những chỗ trú-ẩn an-toàn để sống-còn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có kinh-nghiệm về cái
tiêu-cực hay nhìn thấy được rằng cuộc sống không có đức tin thì sẽ
bế-tắc hoặc sẽ rơi vào khoảng trống ghê-sợ, những hiểu-biết đó chưa hẳn
đã mang lại đức tin. Chúng có thể dẫn ta từ khó chịu qua nghi-ngờ
toàn-diện tới thái-độ cay-độc – hoặc dẫn tới việc tự huỷ-hoại chính
mình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chúng ta đang chứng-kiến
một hoàn-cảnh thật nghịch-lí. Thế-giới thay-đổi hôm nay đang làm nhiều
người ngất-ngư vì tốc-độ biến-chuyển của nó, nhưng đồng thời lại đang
tạo ra một môi-trường thật thuận-lợi cho tôn-giáo. Chưa bao giờ con
người đua nhau đi tìm những hình-thái tâm-linh siêu-đẳng và hỗn-tạp
nhiều như hiện nay. Vậy mà các đạo binh hùng-hậu nhất của các giáo-hội
Ki-tô giáo xem ra không lợi-dụng được gì trong cuộc đua tìm ý-nghĩa cuộc
sống này.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trước hết, ở một khía-cạnh
nào đó thì quả đúng là một thời-đại mới của tôn-giáo đã mở màn. Con
người đi tìm tôn-giáo bằng nhiều cách. Nhưng họ cho là đã không tìm thấy
nó trong niềm tin ki-tô, trong giáo-hội ki-tô, mà lại tìm nơi những
hình-thái hoàn-toàn mới, trong đó tôn-giáo thường bị biến dạng để trở
thành như một thứ đối-lực với cuộc sống hàng ngày, hoặc biến thành một
thứ ma-thuật và giáo-phái và từ đó hiện thân dưới những hình-thái
bệnh-hoạn. Có lẽ các giáo-hội Ki-tô đại-chúng phần nào bị đè nghẹt bởi
sức nặng của quá nhiều định-chế, bởi quyền-hành cơ-chế hoặc bởi sức ép
của chính lịch-sử mình. Ta không còn thấy được cái sinh-động, cái
giản-dị của đức tin Ki-tô giáo nữa. Làm ki-tô-hữu chỉ còn có nghĩa là
gia-nhập một bộ máy khổng-lồ với vô số những điều răn và những tín-điều
khó hiểu. Như thế Ki-tô giáo chỉ còn là một gánh nặng thừa-thãi với
những truyền-thống và cơ-chế mà người ta không muốn quẳng đi vì còn thấy
đâu đó một vài lợi-ích của chúng. Ngọn lửa thật-sự của đạo đã không ngoi
lên được qua lớp tro quá dày.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Xem ra không chỉ có tro
phủ trên đó mà thôi. Theo lối nhìn phiếm-diện của dư-luận hiện thời thì
giáo-hội Công giáo không những chỉ là một thứ gì còn sót lại của quá-khứ
và có lẽ còn đáng cho vào sọt rác. Đối với thế-giới trước ngưỡng cửa
ngàn năm thứ ba, không có khiêu-khích nào lớn hơn sự tồn-tại một
giáo-hội phẩm-trật. Nhiều người ngày nay cho rằng chỉ có kẻ điên-rồ mới
khẳng-định là chỉ có một Thiên-chúa, Ngài có một người con và Ngài đã
gởi người con đó xuống trần để cứu nhân-loại. Có thể nói không có một
định-chế nào khiêu-khích thế-giới – mà lạ thay kể cả thế-giới phương
tây, nơi chịu nhiều ảnh-hưởng đức tin và giáo-hội Ki-tô – cho bằng
giáo-hội Công giáo.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dưới nhiều khía-cạnh, điều
đó nói lên giá-trị tốt của giáo-hội Công giáo, bởi vì Giáo-hội này vẫn
còn là lực-lượng khiêu-khích, vẫn là gai nhọn và là sự phản-kháng, hay
nói như thánh Phaolô, đó là một cái gì gây tai-tiếng, gây vấp ngã. Nghĩa
là giáo-hội Công giáo vẫn còn một ý-nghĩa nào đó và không ai có thể gạt
nó qua một bên để thản-nhiên sống được. Tôi đã nói từ lâu rồi là phải
phân-biệt hai loại gây tai-tiếng: chính và phụ. Cái tai-tiếng phụ là
những lỗi lầm, thiếu sót, những cơ-chế hoá quá độ thật-sự của chúng tôi.
Nhưng cái tai-tiếng chính là chúng tôi chống lại sự sa lầy trong cái
tầm-thường hoá, hẹp-hòi hay những hứa-hẹn giả, chúng tôi không mặc-nhiên
để cho con người ngủ mê trong những ý-thức-hệ tự tạo ra. Vì thế tôi dám
nói rằng: Nếu như giáo-hội Công giáo là một cái gai vì nó chống lại cái
ý-thức-hệ thế-giới mới có vẻ đang hình thành và bảo-vệ những giá-trị
nguồn-cội của con người, những giá-trị mà ý-hệ kia đã không dành cho
chúng một chỗ đứng nào cả, thì chuyện đó lại là một điều hay.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rõ-ràng Giáo-hội đã đánh
mất sự khả-tín của mình. Một thí-dụ quái-đản: Nhiều năm trước, khi
giáo-chủ Gio-an Phao-lô II nhấn mạnh rằng có sự hiện-hữu của thiên-thần,
thì nhiều người nghe như chuyện hài-hước. Thế rồi bổng dưng chuyện
thiên-thần lại nổi lên như cồn. Dĩ-nhiên thiên-thần lúc này là thứ thật,
thứ tốt. Rõ-ràng thiên-thần lúc này lại xuất-hiện từ Giáo-hội.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Thật thú-vị khi quan-sát
sự thay-đổi nhanh-chóng của các mốt tinh-thần. Khởi đầu là một thứ
đồng-thuận duy-lí, muốn tinh-luyện Ki-tô giáo bằng cách vứt bỏ đi những
gì gọi là thừa-thãi. Thiên-thần và các thánh là những thứ chẳng còn hợp
thời nữa. Nhưng rồi bổng-nhiên xuất-hiện một thao-thức đi tìm những điều
huyền-bí và tìm về một thứ thế-giới đầy siêu-việt, và cả một đợt “sóng
thiên-thần” mới xuất-hiện với hành-trạng và hành-tung khó hiểu từ bên
ngoài Giáo-hội tràn tới. Đây quả là một hiện-tượng đáng lưu-ý: Những
giáo-huấn đến từ Giáo-hội thì chẳng ai quan-tâm hoặc chấp-nhận, trong
khi đó những gì đến từ ngoài thì bổng dưng lại được coi trọng. Điều này
cho thấy trong lòng sống của Giáo-hội có sự mệt-mỏi, khiến người ta
không còn nhận ra cái đẹp và cái cần cho cuộc sống đức tin mình. Như
thế, tôi nghĩ, cái từ ngoài đến cũng là cơ-hội giúp chúng tôi đánh thức
chính mình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Còn nữa: Cả sự hiểu-biết
về đức tin cũng mất, nó như bổng dưng bị một sức mạnh huyền-bí lạ-lùng
nào đó cuốn hút đi mất. Chẳng hạn như ở Đức, 30% người lớn tin
Giáng-sinh chỉ là một câu chuyện thần-thoại của anh em nhà Grimm (tác
giả những chuyện thần-thoại nổi tiêng ở Đức. ND). Các linh-mục không còn
biết mình là ai, giáo-dân chẳng hiểu mình nên tin gì, các nhà thần-học
tiếp-tục cắt-xén những truyền-thống căn-bản, kho-tàng phụng-vụ bị
thất-thoát.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ông đã nêu lên một số điều
gay-go có lẽ cần phải làm sáng tỏ từng điểm một. Có lẽ tôi cũng cần phải
bênh-vực cho các nhà thần-học. Nhưng lúc này chúng ta không đi vào
chi-tiết này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ông có lí, đã có sự
mất-mát ngay cả những kiến-thức tôn-giáo đơn-giản. Điều đó khiến chúng
tôi phải tự hỏi: Việc dạy giáo-lí của chúng tôi ra sao? Trường lớp chúng
tôi làm gì với khá nhiều giờ giáo-lí? Tôi tin rằng người ta đã sai lầm
khi truyền lại cho học-sinh quá ít thông-tin. Các thầy cô chúng tôi có
lí khi cho rằng dạy giáo-lí không chỉ đơn-thuần là nhồi cho các em nhiều
kiến-thức về đạo, nhưng là phải trao cho các em cái gì hơn nữa kia, phải
giúp các em học chính cuộc đời mình. Tuy-nhiên quan-điểm này đã khiến
thầy cô quá quan-tâm tới việc dạy cho các em có thiện-cảm với lối sống
này, và đã bỏ-bê việc truyền-đạt nội-dung thông-tin chính. Tôi nghĩ,
chúng tôi phải sẵn-sàng thay-đổi thái-độ. Trong xã-hội trần-tục hiện
nay, nếu may-mắn còn có giờ giáo-lí trong trường học, thì đừng trông
mong lôi-kéo nhiều học-sinh vào đạo. Nhưng phải giúp các em hiểu Ki-tô
giáo là gì. Cần giúp các em, dĩ-nhiên bằng lối giải-thích hấp-dẫn, nhiều
thông-tin tốt khiến cho các em phải tự hỏi: Có lẽ đây là cái gì tốt cho
tôi chăng?</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngày nay, nhóm những người
còn đi lễ, còn đi kiệu hoặc còn bênh-vực Giáo-hội xem ra bị đám đông đa
số nhìn với con mắt lạ-kỳ. Ngay nhúm nhỏ người này cũng càng ngày càng
cảm-nhận bổng dưng mình đang sống một thứ đạo chẳng còn ăn-nhập gì với
thế-giới chung-quanh. Phải chăng tiến-trình sụp-đổ đã trầm-trọng hơn
chúng ta tưởng?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chắc-chắn đang có sự
mất-mát kinh-khủng về ý-nghĩa của Ki-tô giáo, và sự hiện-diện cùa
Giáo-hội cũng đang thay hình đổi dạng. Rõ-ràng cái xã-hội xưa nay
thấm-nhuần Ki-tô giáo lúc này đây đang rạn vỡ ra từng mảng. Trong
hoàn-cảnh đó, tương-quan xã-hội và Giáo-hội cũng đang biến-chuyển và cơ
chừng như đang đi lần về hướng một hình-thái xã-hội hết chất Ki-tô giáo.
Đạo Ki-tô không còn tạo được sự canh-tân nơi tư-duy chung của xã-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trung-tâm điểm đời sống
hôm nay thực-sự nằm nơi những đổi mới kinh-tế và kĩ-thuật. Ở đó –
đặc-biệt là ở ngành truyền-thông giải-trí – ngôn-ngữ và cung-cách cư-xử
của con người được định hình. Đây có thể nói là lĩnh-vực trung-tâm của
cuộc sống con người, hấp-dẫn các phong-trào quần-chúng lớn. Ở đó
tôn-giáo dĩ-nhiên không biến mất, nhưng trôi dạt vào lãnh-vực chủ-quan.
Đức tin được dung-túng như là một trong những hình-thái tôn-giáo
chủ-quan; hoặc nó vẫn còn có được một chỗ đứng như một thành-tố văn-hoá.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng mặt khác, với
cách-thế mới, Ki-tô giáo sẽ cung-cấp cho con người một mẫu-mực sống và
nó sẽ hiện-diện như một nơi đầy tình người trong sa-mạc kĩ-thuật. Điều
này đã xẩy ra rồi. Nhìn vào các phong-trào như Tân giáo-lí, Fô-cô-la-ri
v.v.. thì rõ. Dù người ta có thể chỉ-trích này nọ nơi từng phong-trào,
nhưng nói chung đó là những đợt sóng canh-tân. Qua những phong-trào đó,
đạo Chúa được cảm-nhận như một cái gì mới và rất nhiều người, từ các
phương trời xa, bổng nhiên nhận thấy đó là một cơ-may để sống và có thể
sống trong thế-kỉ này. Vì vậy chức-năng công-chúng của Giáo-hội không
còn mang hình-thức như trước đây trong thời giáo-hội và xã-hội quyện vào
nhau, nhưng nó vẫn luôn còn đó như một cơ-may mới cho con người.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có những ý-niệm xuất-phát
từ Giáo-hội, trước đây được cả thế-giới chia-sẻ, nay không còn tác-động
gì nữa. Và Giáo-hội cũng càng ngày càng mất sức sáng-tạo. Cho tới mới
đây thôi, các nghệ-sĩ và trí-thức mặc-nhiên đi với Giáo-hội. Qua bao
thế-kỉ đó là chuyện đương-nhiên. Raffael, Michelangelo hay Johann
Sebastian Bach, những con người tài-ba, đã tỏ ra vô cùng sáng-tạo trong
khi phục-vụ Giáo-hội. Ngày nay trái lại, nếu còn thích phục-vụ, thì
người ta dấn-thân cho tổ-chức Hoà-bình xanh hay Nhân-quyền quốc-tế.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điều đó có liên-hệ với
hướng đi của lịch-sử như đã nói trên. Văn-hoá công-luận ngày hôm nay,
đại-diện bởi các hệ-thống truyền-thông, là một thứ văn-hoá vắng bóng
siêu-việt. Nơi đó Ki-tô giáo không được cảm-nghiệm như một lực
quyết-định. Vì thế mà một số tác-nhân đạo-đức đã đi tìm hướng khác, như
ông nói. Nhưng tôi tin chắc trong tương-lai Giáo-hội sẽ không thiếu lực
sáng-tạo. Hãy nhìn vào giai-đoạn cuối thời Thượng-cổ, lúc đó có lẽ chẳng
ai quan-tâm đến sự hiện-diện của một Biển-đức. Đấy là một kẻ thoát-li
xuất thân từ giới quí-tộc và làm nhiều chuyện khác người. Và về sau đã
được nhận-diện như là “Con tàu cứu tử cho phương Tây”. Và cũng trong cái
nhìn đó, tôi tin ngày nay cũng có nhiều tín-hữu Ki-tô thoát-li khỏi cái
đồng-thuận kì-lạ của nếp sống đương thời để thử-nghiệm những cách sống
mới. Công-luận chẳng ai để ý tới họ, nhưng thật-sự họ đang thực-hiện
những chuyện định hình cho tương-lai.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngài có thể nói rõ thêm về
“cái đồng-thuận kì-lạ của nếp sống đương thời” không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nó hàm-chứa trong cái tôi
vừa trình-bày: Thiên Chúa chẳng có giá-trị gì trong nền đạo-lí của con
người. Nếu Ngài có đó thì Ngài cũng không liên-quan gì với chúng tôi –
trong thực-tế đấy là châm-ngôn sống của mọi người. Ngài không quan-tâm
tới chúng tôi và chúng tôi cũng chẳng bận-tâm gì tới Ngài. Vì vậy vấn-đề
cuộc sống đời-đời cũng không có chỗ đứng. Trách-nhiệm trước Chúa và
trước toà-án của Ngài được thay-thế bằng trách-nhiệm đối với lịch-sử,
đối với nhân-loại. Từ đó người ta đưa ra các mực-thước luân-lí, có thể
được trình-bày một cách quá-khích, chẳng hạn như việc chống nạn nhân-mãn
được gắn liền với cuộc đấu-tranh chung nhằm bảo-vệ sự cân-bằng sinh-vật.
Từ đó mọi chuyện đều được phép làm, nếu như chúng không cạnh-tranh với
nền đạo-lí kia. Vì không có một thẩm-quyền trách-nhiệm nào ngoài
công-luận và các toà-án của chúng (có thể dã-man) nên lực kích-động của
các mực-thước luân-lí kia trong cuộc sống cá-nhân thường rất yếu. Lực
đẩy của lí-tưởng có ích cho người ở xa hơn cho người ở gần; ở gần kề
thường hay phát-sinh thói ích-kỉ…</span></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="left"> </p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<span style="font-size: 12.0pt">*******</span></p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">
<a name="2.2_Về_Tình_Trạng_của_Giáo_Hội">2.2 Về Tình Trạng của Giáo Hội</a></span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một Giáo-hội hoàn-vũ đương
nhiên phải sống trong điều-kiện thiếu đồng-bộ về thời-gian. Văn-hoá,
lịch-sử mỗi dân-tộc khác nhau một trời một vực. Ki-tô giáo không chỉ gồm
có thế-giới tây phương phóng-khoáng, nặng óc phê-bình và mỏi-mệt với
quyền-uy. Còn có những giáo-hội đông phương đang chịu tử-đạo, những
giáo-hội có khuynh-hướng xã-hội, chính-trị tại Nam Mỹ. Thêm vào đó là
những khuynh-hướng đối-chọi nhau trong suy-tư và đức tin. Ngày nay xem
ra trong Giáo-hội sự khác-biệt dễ nhận thấy hơn những điểm tương-đồng.
Như vậy còn có sự đồng-thuận trong Giáo-hội không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có. Tôi thấy có, khi ta
hình-dung trước mắt bức tranh các giám-mục khắp năm châu. Dĩ-nhiên
kiểu-cách thảo-luận, tính-khí và hoàn-cảnh những giáo-hội các ngài
đại-diện rất khác nhau. Nhưng giáo-hội Công giáo vẫn có cái công giáo
tính chung, thể-hiện như qua phụng-vụ, qua các hình-thức sùng đạo, qua
những quyết-định luân-lí nền-tảng, qua những xác-tín đặc-biệt. Dù
Giáo-hội mang nhiều bộ mặt khác nhau, nhưng căn-bản vẫn là một Giáo-hội,
diễn-tả qua sự tuyên-xưng đức tin và trong thực-tế qua sự nối-kết với
Rôma, có nghĩa là nối-kết vào một niềm tin chung. Rõ-ràng ở đây có nhiều
thế-giới dị-biệt sống bên nhau, nhưng mặc cho những dị-biệt lớn-lao này,
họ vẫn có sự thống-nhất chặt-chẽ, có thể cùng dâng lễ chung với nhau bất
cứ lúc nào, cùng đối-thoại và hiểu nhau trên những ý-niệm và yếu-tố
nền-tảng chung. Tôi tin rằng giáo-hội Công giáo có phần đóng-góp
quan-trọng cho nhân loại qua việc nối-kết những thế-giới dị-biệt với
nhau trong một đồng-thuận căn-bản và qua đó xây những</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đồng-thuận căn-bản nay chỉ
còn là một đồng-thuận tối-thiểu hay sao?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Không, tôi không nghĩ như
vậy. Sự đồng-thuận không có hình-thể trong suốt và nhất-thống như 50 năm
trước đây hay vào thời nào khác tôi không rõ. Ngày nay nó mở ra như một
cánh quạt với nhiều nền văn-hoá khác nhau. Nhưng nó vẫn là một
thống-nhất chặt-chẽ. Nghĩa là tất-cả đều đọc một Kinh-thánh, đọc trong
cùng một tinh-thần công giáo truyền-thừa, cùng tuyên-tín những điều
trong kinh Tin-kính và cùng vâng-phục một giáo-huấn chung. Điều đó được
thực-hiện cách khác nhau trong những hoàn-cảnh khác nhau, nhưng người ta
vẫn cảm-nhận được một sự thống-nhất mà tôi như sờ thấy được qua sự
gặp-gỡ các giám-mục hoặc các nhóm thanh thiếu-niên trên khắp thế-giới.
Vượt trên mọi biên-cương, bản-chất nhất-thống của giáo-hội Công giáo là
một cảm-nhận rất thực-tế.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Mặt khác, cũng phải lưu-ý
rằng, dù trong hoàn-cảnh thiếu đồng-bộ và đa-tạp văn-hoá, thế-giới vẫn
luôn có những trào-lưu tìm về nhất-thống và đồng dạng. Kĩ-thuật và
truyền-thông cũng tạo không-khí nhất-thống trên thế-giới. Máy truyền
hình ngày nay đã đi vào mọi hang cùng ngõ hẻm của dân nghèo, mang tới
mọi người cùng một ý-thức-hệ nào đó, kĩ-thuật giờ đây không đâu là không
có mặt. Thế-giới ngày nay có sự tranh-chấp giữa hai khuynh-hướng. Một
đàng là áp-lực đồng dạng kéo mọi thứ lên trình-độ kĩ-thuật thế-giới đã
đạt và vào ý-hệ của nó. Mặt khác, chống lại nó, là cuộc đấu-tranh
căn-tính, trong đó các nền văn-hoá riêng càng ngày càng tìm cách chống
lại áp-lực đồng-hoá để giữ lại cho mình bản-sắc và diện-mạo nguyên-thuỷ.
Thế mới biết cái đồng dạng và tầm ảnh-hưởng của văn-hoá kĩ-thuật, dù đã
len-lỏi vào khắp nơi, vẫn chưa đủ để mang lại sự nhất-thống cho
nhân-loại, một sự nhất-thống thấm đến tận tầng nội-tại thẳm-sâu nơi con
người. Nhìn từ đó mới thấy hoàn-cảnh phức-tạp và , trên một bình-diện
nào đó, quan-trọng hơn của Giáo-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngài có thể nói rõ hơn?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Những xác-tín và cách
ứng-xử tạo sự liên-kết trong Giáo-hội bám rễ sâu hơn là những lối nói và
phong-thái hành-động do truyền-thông áp-đặt trên chúng ta. Xử-dụng một
máy điện-toán, lái xe, xây nhà cao tầng, làm việc trong một hệ-thống dây
chuyền v.v. là những việc được thực-hiện cách giống nhau khắp nơi trên
thế-giới. Nhưng liên-quan tới những công-việc này lại có nhiều lối sống
hoàn-toàn khác-biệt nhau. Hành-động bề ngoài giống nhau, nhưng cái đó
không có nghĩa những người cùng làm một việc giống nhau có thể hiểu
nhau, kính trọng nhau và chung sống hoà-bình. Yếu-tố quyết-định ở đây là
những xác-tín tôn-giáo và đạo-đức, là cả một lối đào-tạo lương-tâm. Và
đấy là điểm Giáo-hội lưu-ý. Rõ-ràng việc đào-tạo nội-tâm con người, một
chuyện ít thấy được từ bên ngoài, là việc khó-khăn hơn nhưng đồng thời
hệ-trọng hơn để liên-kết con người và giữ-gìn nhân-phẩm. Đào-tạo
lương-tâm chung với một niềm tin chung là một chuyện, nhưng những
xác-tín chung đó phải được biểu-tả một cách cụ-thể ra bên ngoài, bởi nếu
không, chúng sẽ chẳng hiệu-nghiệm. Bởi thế, những điểm chung trong
phụng-vụ chẳng hạn cũng như trong toàn-thể đời sống Giáo-hội cần được
cảm-nhận một cách cụ-thể, vượt ra bên ngoài những ranh-giới văn-hoá.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có thể xác-định được trong
Giáo-hội đâu là những trào-lưu chính, đâu là những phong-trào hay có thể
nói là những bè-phái không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên là có những
trào-lưu đây đó từ đông sang tây. Trước hết phải kể tư-tưởng căn-bản của
thần-học giải-phóng. Nó có tiếng vọng khắp năm châu cho phép ta nhìn nó
với con mắt tích-cực. Căn-bản tư-tưởng của thần-học này là Ki-tô giáo
phải tác-động lên cuộc sống con người trần-thế. Nó phải giúp con người
có được tự-do lương-tâm và cũng phải đề-cao các quyền xã-hội của con
người. Nhưng khi thần-học này bị lái về một chiều thì nó có khuynh-hướng
chung muốn biến đạo Ki-tô thành dụng-cụ của một cuộc cách-mạng chính-trị
thế-giới. Từ khởi điểm này đã khai-sinh ra quan-điểm là tất-cả mọi
tôn-giáo thật ra chỉ là dụng-cụ đấu-tranh cho tự-do, hoà-bình và bảo-tồn
công-cuộc tạo-dựng. Như thế chúng phải chứng-tỏ lí-do tồn-tại qua
thành-công và mục-tiêu chính-trị. Quan-điểm này tuy đổi-thay theo
hoàn-cảnh chính-trị, nhưng nó lan-tràn khắp các châu lục. Nó hiện đang
mạnh ở Á châu và cả ở Phi châu. Nó còn xâm-nhập cả vào thế-giới Hồi
giáo. Ở đó cũng đã có những nỗ-lực diễn-dịch kinh Koran theo quan-điểm
thần-học giải-phóng. Những nỗ-lực này dĩ-nhiên không đáng kể trong Hồi
giáo, nhưng chúng có vai-trò quan-trọng trong các phong-trào khủng-bố
hồi giáo. Đối với các nhóm này, Hồi giáo đương-nhiên là một phong-trào
giải-phóng chống Do-thái chẳng hạn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Gần đây, quan-điểm
giải-phóng trên đã hoà-quyện với tư-tưởng giải-phóng phụ-nữ – nếu ta
được phép coi tự-do là mẫu-số chung cho tinh-thần thời-đại mới và thế-kỉ
chúng ta. Phụ-nữ lúc này được coi đúng là thành-phần bị áp-bức. Do vậy
mà giải-phóng phụ-nữ đã trở thành hạt nhân của mọi hành-động giải-phóng.
Thần-học giải-phóng từ địa-vực chính-trị, như thế, đã chuyển sang
địa-vực nhân-chủng. Giải-phóng phụ-nữ ở đây không chỉ hạn-chế trong việc
giải-phóng khỏi những ràng-buộc vai-trò phụ-nữ của họ, nhưng có cùng
đích là giải-phóng họ ra khỏi những hạn-chế sinh-lí tự-nhiên. Ngày nay
người ta tách-biệt hiện-tượng sinh-học của phái-tính<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn1"><span style="color:black">[1]</span></a>
khỏi những hình-thức lịch-sử của nó. Song, người ta đã không ngừng lại ở
cuộc cách-mạng chống lại phái-tính-lịch-sử, mà còn muốn phá luôn hàng
rào sinh-lí nơi con người: Nghĩa là con người phải được tự-do vượt ra
khỏi những hạn-chế sinh-lí của mình, phải được tuỳ-tiện thay-đổi
hình-hài, phải được tự-do thoát khỏi mọi rào cản của bản-chất nó. Chẳng
còn những ý-niệm như “bẩm-sinh”, “tự-nhiên” nữa. Ẩn-nấp sau suy-tư đó là
cuộc cách-mạng của con người chống lại những giới-hạn sinh-học của mình.
Kì cùng đây chính là cuộc nổi loạn chống lại tính-cách thụ-tạo của con
người. Con người phải là hoá-công tạo ra chính mình. Đó là sự lặp lại
trong thời-đại mới cái cám-dỗ thời xa-xưa: Con người muốn là thượng-đế
cho mình, chính là thượng-đế.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Hiện-tượng thứ ba thấy
được khắp nơi trên thế-giới là nỗ-lực đi tìm bản-sắc văn-hoá riêng trong
một thế-giới càng ngày càng trở nên đồng dạng, thể-hiện qua ý-niệm
“hội-nhập văn-hoá”. Ở châu Mỹ la-tinh, sau khi làn sóng mác-xít đã êm,
đang nổi lên trào-lưu mạnh-mẽ đi tìm lại những nền văn-hoá đã mất.
“Theologia india”<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn2"><span style="color:black">[2]</span></a>
muốn đánh thức dậy các nền văn-hoá và tín-ngưỡng tiền Cô-lôm-bô và tự
giải-phóng khỏi lối sống ngoại-lai do người Âu châu áp-đặt. Ở đây ta
thấy những liên-hệ chòng-chéo với phong-trào đòi quyền phụ-nữ khá
hi-hữu: Phong-tục thờ Mẹ Đất và nguyên-lí nữ-tính trong Thượng-đế được
đặc-biệt đề-cao. Đây là điểm tăng-cường cho những khuynh-hướng đấu-tranh
đòi quyền phụ-nữ tại Âu Mĩ. Phong-trào này không muốn giới-hạn vào những
lí-lẽ nhân-chủng, nhưng cả tìm cách tạo một bộ mặt mới cho ý-niệm
Thiên-chúa. Vì theo họ, chính xã-hội phụ-hệ đã phóng-chiếu phụ-quyền vào
Chúa, nên họ cố đẩy sự đàn-áp phụ-nữ vào trong ý-niệm Chúa. Trong sự
khôi-phục những tôn-giáo cũ này yếu-tố vũ-trụ (Mẹ Đất v.v..) cũng
dính-dáng tới các khuynh-hướng của Thời-mới, một trào-lưu muốn hoà-nhập
tất-cả các tôn-giáo lại với nhau cũng như nối-kết người và vũ-trụ lại
thành một thể nhất-thống. Trở lại vấn-đề hội-nhập văn-hoá: Phi và Á
châu, đặc-biệt là Ấn-độ, cũng có phong-trào này, dĩ-nhiên với ít nhiều
dị-biệt tuỳ hoàn-cảnh. Câu hỏi đặt ra là: trong chừng-mực nào có thể
dùng các nền văn-hoá làm áo khoác cho các tôn-giáo khác nhau? Phải chăng
chúng chỉ là những tấm áo khoác? Hay chúng là những tổng-thể sống-động?
“Văn-hoá” thực sự có nghĩa là gì? Còn nhiều vấn-nạn và công-việc lớn
phải giải-quyết ở địa-hạt này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi còn muốn nói tới hai
đề-tài nữa đang lưu-hành trên thế-giới. Thứ nhất là chủ-trương Môi-sinh.
Chủ-trương này xuất-phát từ ý-thức rằng chúng ta không được tiếp-tục
đối-xử với địa-cầu như ta đang làm. Suy từ đó con người phải hổ-thẹn vì
đã huỷ-diệt tạo-vật. Và cũng từ đó nẩy sinh câu hỏi, con người thật-sự
là gì, phải chăng con người phải lui về vị-trí của mình bên cạnh những
sinh-vật khác và những câu hỏi khác đại-loại như thế. Người ta có thể
bảo-vệ môi-sinh trong tinh-thần Ki-tô giáo, dựa trên niềm tin vào
công-trình tạo-dựng vũ-trụ. Niềm tin này giới-hạn cái tuỳ-tiện của con
người, nó đặt ra mực-thước cho tự-do. Người ta cũng có thể chủ-trương
bảo-vệ theo cách nhìn chống Ki-tô giáo, nghĩa là theo quan-điểm của
Thời-mới, coi vũ-trụ này là Chúa. Đề-tài thứ hai tôi muốn đề-cập là
chủ-trương Tương-đối-hoá, hiện đã trở nên rất mạnh. Nó xuất-phát từ
nhiều nguồn khác nhau. Con người thời-đại tân-tiến ngày nay coi thái-độ
cho rằng chỉ có mình nắm chân-lí và rằng những cái khác không phải là
chân-lí hoặc chỉ là mảnh vụn của chân-lí là một biểu-hiện phản dân-chủ,
bất khoan-dung và không phù-hợp với tinh-thần hoài-nghi cần có của các
nhà khoa-học. Chính từ quan-điểm dân-chủ trong cuộc sống, trong đó
hàm-chứa ý-tưởng khoan-dung, mà nỗi thắc-mắc không biết chúng ta, những
ki-tô-hữu, có nên tiếp-tục duy-trì cái nhìn đương-nhiên của ta có về đạo
không, trở thành câu hỏi nóng-bỏng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở Ấn-độ vấn-nạn này dính
liền với truyền-thống tôn-giáo của dân-tộc họ. Dân-tộc này luôn có
đặc-tính đi tìm Thượng-đế duy-nhất trong cái không thể gọi tên. Theo đó,
tất-cả những gì thuộc tôn-giáo, đều chỉ là những phản-xạ, những
phóng-ảnh, những khúc xạ của một Đấng không hề bao giờ tự xuất-hiện. Như
vậy không thể có một tôn-giáo đích-thực nào cả. Chúa Ki-tô ở Ấn rõ-ràng
có chỗ đứng cao-trọng, nhưng trong quan-niệm họ có về Ngài, họ cho rằng
cái gì có nơi Ngài thì cũng đã xuất-hiện nơi các thần-minh khác. Như
thế, ở đây luồng khí dân-chủ bao-dung của thế-giới đã kết-hợp với một
truyền-thống văn-hoá lớn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Những trào-lưu tư-tưởng
thế-giới kia có tầm quan-trọng nào hay nguy-hiểm gì cho giáo-hội Công
giáo không? Xem ra công-luận ngày nay cho là chói tai khi nghe người
Công giáo bảo rằng đạo họ là đạo thật, rằng đức Ki-tô không phải chỉ là
một nhân-vật kiệt-xuất, rằng tôn-giáo không chỉ là một phóng-ảnh.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi có cảm-tưởng câu hỏi
“Người ta có thể khắng-định chân-lí tới chừng-mực nào?” và “Đạo Ki-tô có
vị-trí nào trong toàn-bộ các tôn-giáo?” là những câu hỏi đang trở nên
nóng-bỏng. Cuộc tranh-luận đặc-biệt sôi-nổi ở Ấn-độ, nó cũng tràn vào
nền thần-học ở Nam Mỹ qua Thần-học thổ-dân. Còn ở Âu châu và bắc Mỹ thì
dĩ-nhiên nó đã và đang hiện-diện khởi đi từ triết-thuyết tương-đối.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngài nghĩ gì về những
luồng tư-tưởng trong Giáo-hội, mà có kẻ cho là phản-động, là thứ công
giáo bảo-căn / duy-căn (katholischer Fundamentalismus)?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đứng trước những gì đang
xẩy ra, trước những bấp-bênh kinh-khủng đang đe-doạ con người khiến họ
cảm thấy bổng dưng bị cướp mất quê-hương tinh-thần và nền-tảng sống,
tất-nhiên họ có phản-ứng tự-vệ và khước-từ cái tân-tiến mà trong mắt họ
là thứ phản lại tôn-giáo hay ít ra phản lại đức tin. Tôi muốn nói thêm ở
đây là ý-niệm bảo-căn, như hiện nay đang dùng, hàm-chứa nhiều thực-tại
khác nhau, cần phải xác-định rõ. Trước hết, ý-niệm bảo-căn phát-xuất từ
đạo Tin-lành ở Hoa-kì trong thế-kỉ 19. Truyền thống Tin-lành là
duy-kinh, có nghĩa là họ chỉ tin vào Kinh thánh và từ trước cho tới lúc
đó họ không gặp khó-khăn vế ý-nghĩa kinh sách, vì việc chú-giải khá
nhất-thống. Nhưng sự chú-giải Kinh thánh theo phương-pháp phê-bình
lịch-sử, một hệ-quả của thời Ánh sáng, đã làm Kinh thánh giờ đây mất đi
tính-cách minh-bạch như vốn có trước đó. Như vậy, cái nhất-thống, cái
“căn-bản” của họ không còn nữa. Và vì không có một giáo-quyền trung-ương
nên sự-kiện trên quả là một đe-doạ sống-còn cho cộng-đoàn đức tin. Thêm
vào đó là thuyết tiến-hoá; nó không những làm lung-lay nội-dung sách
Sáng-thế và niềm tin vào sự Tạo-dựng, mà còn biến Chúa thành ra kẻ dư
thừa. Vì thế, để chống lại, họ đề ra nguyên-tắc giải-thích Kinh thánh
theo nghĩa đen thật nghiêm-nhặt: Mọi giá-trị hệ-tại nơi nghĩa chữ.
Chủ-trương này không những chống lại lối chú-giải Kinh thánh theo
quan-điểm phê-bình lịch-sử, mà chống luôn cả giáo-quyền công giáo, vì
Công giáo không cho phép lối hiểu nghĩa đen như thế. Đó là “chủ-nghĩa
duy-căn” trong nghĩa ban đầu của nó. Các “giáo-phái” duy-căn Tin-lành
ngày nay gặt được nhiều thành-công lớn trong việc truyền-giáo ở Nam Mỹ
và Phi-luật-tân. Họ cống-hiến cho con người cảm-giác an-ninh và sự
đơn-giản của đức tin. Còn “duy-căn” mà chúng ta dùng ngày nay đã trở
thành một từ để chỉ đủ loại kẻ thù.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Hãy cứ tạm dùng chữ
duy-căn. Theo ngài, đâu là những trào-lưu tốt, đâu là những trào-lưu
phải đặt vấn-đề, là bệnh-hoạn, như ngài đã có lần mô-tả?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có thể nói rằng: Yếu-tố
chung trong những khuynh-hướng rất dị-biệt này, được ta gọi là duy-căn,
là việc đi tìm cái chắc-chắn và cái giản-dị của đức tin. Điều này tự nó
không có gì xấu, vì chung cuộc, như Kinh thánh vẫn lập đi lập lại, đức
tin được dành cho những kẻ bình-dân, bé-mọn, họ không thể sống với những
chi-tiết cao-siêu cầu-kì bác-học. Nếu người ta hôm nay vinh-danh cuộc
sống thả-lỏng trong bất-ổn và nghi-ngờ coi đức tin là chân-lí
tưởng-tượng thì chắc-chắn đó không phải là lối sống mà Kinh thánh muốn
đưa ta tới. Việc đi tìm cái chắc-chắn và giản-đơn sẽ trở nên có hại khi
nó dẫn đến quá-khích và cố-chấp. Khi chính ngay lí-trí bị nghi-ngờ thì
đức tin sẽ bị xuyên-tạc và trở thành một thứ ý-hệ bè nhóm. Thứ ý-hệ này
không chút liên-quan gì nữa với lòng cậy tin vào Thiên Chúa hằng-sống là
nguồn mạch sự sống và lí-trí của chúng ta. Từ đó nẩy-sinh những
hình-thái đạo-đức bệnh-hoạn, chẳng hạn như chạy tìm những cuộc hiện ra,
những tín-hiệu từ thế-giới bên kia hay đại-loại như thế. Nhưng thay vì
cứ lôi duy-căn ra tiếp-tục mổ-xẻ, các nhà thần-học nên tự hỏi xem họ có
lỗi gì không khi hàng ngày càng nhiều người chạy trốn vào những
hình-thức tôn-giáo hẹp-hòi bệnh-hoạn. Khi ta chỉ biết tra-hỏi đức tin mà
thôi và không vạch ra cho nó một con đường tích-cực thì chuyện chạy trốn
là việc đương-nhiên.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đâu là mảnh đất lành-mạnh
nhất trong Giáo-hội? Có nơi nào như là trung-tâm mới của giáo-hội Công
giáo không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi không dám nói như thế.
Không. Một đàng có những nơi truyền-thống đang được bảo-vệ kĩ hơn. Đàng
khác có những nơi khủng-hoảng không trầm-trọng hoặc nơi đó lòng đạo đang
bùng lên mạnh. Nói chung thì đâu-đâu đức tin cũng bị đe-doạ; và thách-đố
hay đe-dọa, dĩ nhiên, luôn vẫn là những gì tiềm-ẩn sẵn trong đức tin.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Là người đứng đầu Bộ
tín-lí và là thành-viên của Bộ rao-giảng Phúc-âm ngài hẳn có cái nhìn
bao-quát. Phớt qua tình-trạng của Giáo-hội hoàn-vũ bằng những nét
chấm-phá như trên hẳn chưa đủ, song ít ra nó cũng hé mở cho ta nhìn vào
những đề-tài khác nhau. </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ta có thể đi vào chi-tiết
tình-trạng của từng nước không? Trước hết ở Âu châu, bắt đầu với nước Ý
được không? Giáo-hội Ý luôn có nhiều dị-biệt: Giáo-hội miền bắc
khai-phóng, trong khi ở miền nam lại bình-dân và nặng truyền-thống hơn.
Rõ-ràng có sự phân cực giữa cánh cấp-tiến và cánh bảo-thủ và ảnh-hưởng
của phong-trào giáo-dân càng ngày càng lớn mạnh.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nước Ý cũng không tránh
khỏi sự phân cực, nhưng theo quan-sát của tôi thì vấn-đề ở đó không mạnh
như ở Đức. Dĩ-nhiên thần-học ở Ý cũng đã thu-nhận và chịu ảnh-hưởng
nhiều phong-trào nặng đầu-óc phê-bình. Sự phân-rẽ giữa những người
Dân-chủ Thiên Chúa giáo không chỉ nói lên ảnh-hưởng của nhiều
trường-phái khác nhau trong giáo-hội Công giáo ở Ý, mà còn phản-ảnh
những xung-động sâu-xa hơn của thần-học. Nhưng sự ràng-buộc với
giáo-triều và giáo-quyền qua giáo-chủ đã đâm rễ ở Ý sâu hơn ở Đức và đó
là cái làm họ đoàn-kết với nhau rất mạnh bất chấp mọi căng-thẳng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng, Công giáo ở miền nam
Ý khác ở miền bắc. Miền nam đặt nặng tình-cảm, phong-tục, truyền-thống
và rước-sách nhiều hơn. Miền bắc thì duy-lí và chịu ảnh-hưởng của trung
Âu nhiều hơn. Và như tôi đã nói, thần-học nước này cũng không nhất-thống
và có những giáo-sư thần-học ưa chỉ-trích giảng dạy cả trong các đại-học
của giáo-chủ (Giáo-hoàng học-viện). Tuy nhiên ở Ý không có những cuộc
đụng-độ gây-cấn như trong các nước phía bắc, song họ luôn cố gắng
hợp-nhất cách này hay cách khác. Một điều nữa cũng đã đi vào
truyền-thống của Ý là họ vẫn xem giáo-chủ với giáo-quyền của ngài làm
điểm qui-chiếu nòng-cốt cho cuộc sống.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên số người dự thánh
lễ và ơn gọi tu-trì ở Ý có giảm đi, cũng giống tình-trạng ở các quốc-gia
âu châu khác. Nhưng dù sao vẫn còn một ý-thức công giáo, đôi khi rất
lỏng-lẻo nơi hầu hết người Ý, kể cả những người thuộc các đảng cánh tả
hoặc cộng-sản cũ. Người ta vẫn thấy họ xưng mình là công giáo, dù đạo ít
ảnh-hưởng trên lối nghĩ và hành-động của họ. Lòng đạo của người Ý đã
thấm vào bản-sắc và văn-hoá của họ, sâu hơn ở Đức.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Người ta bảo giáo-hội Ý
xem ra đã mệt-mỏi và họ hiện che-đậy tình-trạng này chủ-yếu bằng những
dự-án văn-hoá?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên Ý cũng không
tránh được mỏi-mệt và, như ông nói, cũng đã có hiện-tượng tìm nương-tựa
nơi khác. Nhưng cũng có rất nhiều giáo-xứ sống-động và có rất nhiều
sinh-hoạt giáo-dân. Ở đây, mọi chuyện không có hình-thức tổ-chức qui-cũ
như ở Đức, nhưng theo tôi, những sinh-hoạt tự-phát thường mạnh và
sống-động hơn. Số ơn gọi linh-mục, chẳng hạn, ở giáo-phận Rôma hiện nay
cao hơn con số 50 năm về trước.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Việc sụp-đổ hệ-thống
chính-trị lay-động giáo-hội Ý mạnh tới mức nào?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở Ý khó mà nói được rằng
có chuyện gì bị lay-động đến mức nào khi có một hệ-thống chính-trị
sụp-đổ. Các chính-quyền cứ đổ mà chẳng có chi thay-đổi. Đúng là
đường-lối chính-trị của Hội-đồng-giám-mục Ý đã phải đổi, sau khi đảng
Dân-chủ Thiên Chúa giáo vỡ. Chính trong những năm cuối của đảng này,
mục-tiêu đoàn-kết người công giáo, đặc-biệt trong lãnh-vực chính-trị
người công giáo phải tỏ ra đoàn-kết đúng với trách-nhiệm chính-trị của
mình, đã được người ta đưa lên hàng đầu. Dù sao cũng không tránh được
việc sụp-đổ của đảng Dân-chủ Thiên Chúa Giáo, và vì thế Hội-đồng
giám-mục Ý phải huỷ-bỏ mục-tiêu trên. Có điều giáo-hội Ý giờ đây rút về
trung-lập chính-trị và đưa ra mục-tiêu “vượt đảng”, có nghĩa là kêu-gọi
tín-hữu công giáo, dù thuộc đảng nào đi nữa, thì cũng vì tinh-thần
trách-nhiệm mà thống-nhất với nhau trong các vấn-đề đạo-đức luân-lí.
Nghĩa là một chính-sách mới kêu-gọi sự đồng-thuận của tất-cả những người
công giáo bất luận thuộc chính đảng nào trong các vấn-nạn đạo-đức
then-chốt.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngài ủng-hộ lập-trường đó?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Phải. Nếu nó thành-công
thì rất tốt, bởi vì có được sự đoàn-kết căn-bản vượt trên mọi chính
đảng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cả với những người
cộng-sản?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dù sao cũng nên hợp-tác
với PDS, tổ-chức hậu-thân của đảng Cộng-sản Ý<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn3"><span style="color:black">[3].</span></a>
Nhưng như ông thấy đó, PRC vẫn bám chặt vào các nguyên-tắc mác-xít.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Khác hẳn với bên Đức, các
đợt trưng-cầu ý-kiến về những vấn-đề liên-quan tới Giáo-hội ở Ý xem ra
không có gì đáng để ý. Có phải là vì họ ít chú-ý đến những vấn-đề
tín-lí, mà lại đặt nặng vấn-đề xã-hội và về những áp-dụng thực-tiễn của
Ki-tô giáo? Khác-biệt ở đâu? Dân Ý quan-tâm điều gì?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có lẽ phải nói ngay các
cuộc trưng-cầu ở Bỉ và Pháp hoàn-toàn không có tiếng vang và ở Mỹ chắc
cũng chẳng đi đến đâu. Trưng-cầu ý kiến có lẽ là nét đặc-thù của Đức. Ở
Bỉ, người ta đã phải sửa lại nhiều chỗ trong bảng câu hỏi của Đức để tạo
sự quan-tâm. Ở những nước khác ra sao, tôi không biết. Theo chỗ tôi
hiểu, ở Ý chả mấy ai chia-sẻ điểm tin mừng – tin dữ<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn4"><span style="color:black">[4]</span></a>,
bởi vì trong tin mừng dĩ-nhiên cũng mang tính đe-doạ giúp con người
thắng vượt được những yếu-đuối của mình. Cũng chả mấy ai ở Ý có ý-kiến
về cái đòi-hỏi mơ-hồ phải coi các giáo-hội khác như là anh chị em. Người
ta cũng thừa biết, anh chị em không luôn là hình-ảnh mẫu-mực cho cuộc
sống hoà-thuận bên nhau. Còn chuyện độc thân, ai cũng biết, đã tạo ra
nhiều vấn-đề và thảm-kịch cho con người, nhưng cũng phải thực-tế mà thấy
rằng cuộc sống lứa-đôi cũng không đơn-giản hơn. Vì thế người ta
chấp-nhận độc thân như là một phần văn-hoá công giáo; dù có nhiều vấp
ngã, nhưng độc-thân chứa-đựng nhiều nét cao-cả và cần-thiết. Chúng ta có
thể có những lí-luận tiếp-tục đại-loại như thế. Ý không có cảnh li-khai
Giáo-hội, nhưng có sự phân-cách giữa Catolici và Laici. Laici là những
người tranh-đấu cho một lí-tưởng nhà-nước và nhân-sinh-quan đã thể-hiện
rất rõ qua cuộc Cách-mạng Pháp. Hội-viên tam-điểm – những người đã có
công lớn trong việc thành-lập quốc-gia Ý – là những Laici điển-hình, họ
tự coi là lực-lượng bảo-đảm cho lí-tưởng trên. Giữa hai thành-phần đó có
sự kình-chống. Đến thế-chiến thứ hai thì lại có thêm thành-phần
cộng-sản. Vấn-đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để tạo cân-bằng giữa các
lực-lượng đó, và đâu là điểm cần và có thể tổng-hợp, đâu là điểm phải
loại-trừ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Giờ nhìn qua Tây-ban-nha.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở Tây-ban-nha khủng-hoảng
vào thời kết-thúc chế-độ Franco và của cuộc chuyển-tiếp sang thể-chế
dân-chủ đã trùng-hợp với khủng-hoảng hậu công-đồng (Vaticanô II). Chúng
gây xáo-trộn lớn trên Giáo-hội nước này. Cho tới lúc đó, giáo-hội
Tây-ban-nha, qua lối tổ-chức của giáo-hội này, đã đồng-hoá rất chặt-chẽ
với xã-hội và ngay cả với nhà-nước. Nay người ta thấy điều đó là sai.
Giáo-hội phải tách ra khỏi thể-chế xã-hội và phải đặt lại đường đi cho
mình. Cuộc đổi mới đột-ngột này đã làm giảm ơn gọi linh-mục và tu-sĩ,
gây phân-hoá trong địa-hạt thần-học, làm nẩy-sinh nhiều trào-lưu
thần-học nặng khuynh-hướng chỉ-trích. Đến nay hãy còn tồn-tại
khuynh-hướng ki-tô giáo và thần-học nặng tính phê-bình chỉ-trích đó. Tuy
nhiên một phong-trào sống đạo mới, sống-động, theo tinh-thần công-đồng
cũng đã thành hình, tách ra khỏi truyền-thống cũ của giáo-hội nhà-nước.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở Pháp, theo một cuộc
thăm-dò ý-kiến năm 1994, có 83% người có đạo chủ-trương chỉ cần
tuân-phục lương-tâm. Chỉ 1% tín-hữu công giáo còn tin vào giáo-huấn
chính-thức của Giáo-hội.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Phải, trên một bình-diện
nào đó Pháp là nước bị tục-hoá mạnh nhất ở Âu châu. Vả lại lòng
kiêu-hãnh của người Gô-loa xưa nay vẫn là một nét đặc-trưng trong
Giáo-hội. Nhưng nên tin các con số thống-kê tới mức nào? Đúng là công
giáo Pháp khá đa dạng, có những phong-trào rất nặng tính chỉ-trích, đọc
báo “Golia” hay “Témoignage chrétien” là đủ thấy. Đối lại cũng có cánh
đặt nặng truyền-thống. Phong-trào của giám-mục Lefrèvre hoặc các
phong-trào khác đặt nặng truyền-thống trong Giáo-hội không đâu mạnh như
ở Pháp. Do vậy Giáo-hội này mang những đối-kháng gay-gắt. Nhưng ở đây
cũng nổi lên những luồng sống đạo tươi-mát và sinh-động. Chúng không
được thống-kê lưu-ý tới, nhưng có giá-trị nhân-bản cao và tiềm-ẩn sức
mạnh định-hình tương-lai.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Lúc này, thay-đổi lớn-lao
nhất diễn ra ở Đông Âu. Các giáo-hội Đông Âu, trước đây dưới thời
cộng-sản là những giáo-hội đề-kháng, nay hẳn phải nắm một vai-trò
hoàn-toàn mới trong xã-hội.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi không có được
thông-tin chính-xác về những nước này, bởi vì chúng tôi tại giáo-triều
không thấy hoặc thấy rất ít những luồng thần-học nặng tính chỉ-trích
phê-bình trổi lên từ các nước ấy. Hun-ga-ri có phong-trào Bokor do
linh-mục Bulány thuộc dòng Piariste sáng-lập. Đó là những xứ đạo
nền-tảng nảy sinh qua kinh-nghiệm bị đàn-áp, họ chủ-trương hoà-bình
triệt-để như một hình-thức diễn-tả khuynh-hướng sống Ki-tô giáo một cách
cực-đoan và càng ngày càng mạnh-mẽ phê-bình những giám-mục bị gán cho
tội đầu-hàng chế-độ. Tiếc rằng mọi cố-gắng giàn-hoà cho tới nay đều
không thành-công. Thay vào đó phong-trào này trái lại hiện liên-kết chặt
với các trào-lưu thần-học thích chỉ-trích và chống phẩm-trật ở các nước
phương tây. Bất luận ai thuộc tôn-giáo nào cũng có thể gia-nhập
Phong-trào, miễn là chấp-nhận bác-ái yêu-thương là qui-tắc sống
quan-trọng nhất cho mình. Ở Tiệp và Cộng-hoà Slô-vác nẩy-sinh từ nhóm
các linh-mục “chui” một chiều-hướng thần-học cũng nặng phê-bình
chỉ-trích, nhưng sự-kiện đó đã không có tiếng vang. Hiển-nhiên là sau
thời-kì bị bách-hại các giáo-hội đó không dễ gì trở lại thời giáo-hội
quốc-doanh như trước đây. Và từ căn-bản đó phải lập lại một cộng-đoàn
tín-hữu mới có tinh-thần tự-do và phải xác-định lại tương-quan mình với
xã-hội. Nhìn thế đủ thấy còn nhiều vật-lộn nội-bộ. Nhưng nói chung
gian-khổ đã khiến lòng tin thêm can-cường và tạo nên một thứ kháng-chất
đối với một số cám-dỗ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đặc-biệt ở Ba-lan có những
biểu-hiện, mà ít là ở Tây Âu từ lâu ta không thấy nữa. Tôi muốn nói là
khuynh-hướng gắn-bó giữa Giáo-hội với những trào-lưu đặc-biệt trong
chính-trị và ngay cả với từng nhân-vật.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đó là một con đường
đặc-thù, mà tôi cũng không rõ lắm. Điều phải nhớ là lịch-sử Ba-lan đã
trải qua những thăng trầm lớn và trong những thăng trầm lịch-sử đó
yếu-tố công giáo đã hiện ra như nét bản-sắc chính của dân-tộc này. Công
giáo đã hòa-trộn một cách rất độc-đáo với lòng yêu nước và tình-cảm
dân-tộc của Ba-lan. Cả khi Ba-lan không hiện-hữu như một quốc-gia: Qua
Giáo-hội Ba-lan vẫn tồn-tại là Ba-lan, qua Giáo-hội đất nước này vẫn giữ
được mối liên-kết nội-tại chặt-chẽ mặc cho những chia-cắt đất-đai Vì thế
Giáo-hội đã có thêm vai-trò chính-trị mà ngày nay cần phải được xét lại,
phải được sống cách khác và chịu-đựng cách khác. Tiến-trình đó đã được
bắt đầu, nhưng nó không thể hoàn-tất trong ngày một ngày hai được.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chỉ có công giáo Anh là
xem ra mạnh hơn. Xưa nay đối với giáo-triều Rôma thì Anh vẫn là đứa con
cưng hoang-đàng?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong Anh-giáo vẫn còn rất
nhiều yếu-tố công giáo. Nhìn như thế nước Anh với Anh-giáo là một
mô-hình đặc-biệt, đứng lơ-lửng ở giữa. Một mặt, Anh tách khỏi Rôma và
nhất quyết giữ khoảng-cách với Rôma. Chỉ cần nhớ lại lời ông Hobbes<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn5"><span style="color:black">[5]</span></a>
thì rõ: Một quốc-gia phải có tôn-giáo, và đặc-biệt hai thứ công-dân này
phải loại đi: đó là đám vô-thần và bọn theo Giáo-chủ (Rôma), vì bọn này
qui-phục một vương-quyền ngoại-bang. Như vậy, một mặt có thái-độ
dứt-khoát tránh xa, mặt khác lại có gắn-bó chặt-chẽ với truyền-thống
công giáo. Trong Anh-giáo những trào-lưu muốn tăng-cường di-sản công
giáo vẫn luôn sống-động. Luôn có hai đối-cực kì-lạ, một bên muốn diễn-tả
tin-lành hơn, một bên lại muốn diễn-tả công giáo hơn. Khủng-hoảng hiện
tại của giáo-hội Anh nói lên điều đó. Một tình-trạng mới đã phát-sinh do
hai sự-kiện – mở rộng nguyên-tắc đa-số cho những vấn-đề về giáo-huấn và
việc chuyển thẩm-quyền quyết-định về những vấn-đề giáo-huấn cho giáo-hội
mỗi quốc-gia. Cả hai điểm này tự chúng đều vô lí, là vì một giáo-huấn
đúng hay không đúng không phải là do đa-số hay do giáo-hội quốc-gia
ấn-định. Phải hiểu làn sóng chống truyền chức cho phụ-nữ và làn sóng trở
lại đạo Công giáo diễn ra trong không-khí chống-đối đó. Nhưng dù sao đi
nữa ngay cả giáo-hội nhà-nước cũng không muốn để mất các yếu-tố công
giáo, và vì thế đã chủ-ý chấp-nhận các giám-mục chống lại việc truyền
chức cho phái nữ và qua đó dung-nạp những thành-phần thân Công giáo
trong Anh giáo. Luôn có một tiềm-năng công giáo lớn trong Anh-giáo, như
ta đã thấy rất rõ qua cuộc khủng-hoảng hiện nay.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tại Nam Mỹ, các giáo-phái
Tin-lành mới đã lôi-kéo được hàng triệu tín-đồ, tín-hữu công giáo đua
nhau chạy theo họ. Ở Ba-tây, quốc-gia công giáo lớn nhất thế-giới, đang
bùng lên những xung-đột tôn-giáo thật-sự giữa Công giáo và các
giáo-phái. Phải chăng đó là hậu-quả của sự thất-bại của thần-học
giải-phóng – hay ngược lại giả như Rôma đã khuyến-khích thần-học
giải-phóng thì cơ-sự đã không xẩy ra như thế?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở đây có nhiều chẩn-đoán
khác nhau, và chúng tôi cũng chưa có được những hiểu-biết cụ-thể. Rất
nhiều người nói rằng thần-học giải-phóng đã chẳng bao giờ chiếm được
lòng những người nó quan-tâm nhất: thành-phần nghèo đói cùng-cực nhất.
Chính thành-phần này bỏ nó, vì họ không cảm được những hứa-hẹn đầy
tri-thức tính của nó, mà chỉ thấy mất đi cái ủi-an và ấm-cúng của
tôn-giáo. Vì vậy họ đổ theo giáo-phái. Dĩ-nhiên những người ủng-hộ
thần-học giải-phóng không đồng ý với quan-điểm này. Những lối giải-thích
trên cũng có phần khá lớn sự thật. Những hứa-hẹn về một thế-giới
tươi-đẹp quá xa-vời đối với tầng lớp những người cùng-đinh, nên họ lại
càng muốn ở lại với cái đạo vốn có, cái đạo đi vào đời sống của họ.
Chính tầng-lớp này ùa theo giáo-phái, nơi cung-cấp cho họ những yếu-tố
mà họ không còn tìm được trong những cộng-đoàn tôn-giáo sặc mùi
chính-trị.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cũng có những tố-cáo ngược
lại cho rằng các giáo-phái đã dùng tiền và nhiều phương-thế mờ-ám khác
để lôi-cuốn tín-đồ. Cái đó có phần đúng, nhưng không thể hoàn-toàn
giải-thích được sự-kiện giáo-phái lan-tràn như hiện nay. Nói chung, chỉ
có những phái thiên về đặc-sủng hoặc ngũ-tuần (Pentekoste), nghĩa là
những giáo-hội Thánh-linh, là ăn-khách nhất. Song cả những giáo-phái gọi
là duy-căn với giáo-huấn nghiêm-nhặt cũng thế. Sự thành-công của các
nhóm đặc-sủng Ngũ-tuần cho thấy người ta chờ-đợi nơi giáo-hội một lối
sống đạo thoải-mái tự-nhiên và nhiều gắn-bó cộng-đoàn cụ-thể hơn. Nghĩa
là bớt đi giáo-điều, nhường chỗ cho cảm-nghiệm về niềm vui sống đạo
trực-tiếp. Trào-lưu duy-căn thì cho thấy người ta cần một điểm tựa niềm
tin vững-chắc trước những thất-bại ở trần-thế.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Xét chung, sự vững-bền của
các giáo-phái không đáng kể. Người ta thay-đổi giáo-phái như thay áo. Và
những chuyển-đổi này thường cũng có nghĩa là bước đầu của bỏ đạo. Các
diễn-biến này dĩ-nhiên cũng gắn liền với những biến-chuyển xã-hội, với
tiến-trình đô-thị-hoá ngày càng mạnh. Người dân bỏ xứ đổ vào những khu ổ
chuột quanh các đô-thị, nơi đó chưa có mặt tôn-giáo có qui-cũ hoặc còn
vắng bóng những cộng-đoàn tiếp-đón để giúp họ có được một quê-hương
tinh-thần mới. Như vậy nguyên-nhân thật đa-diện, không nên có một
chẩn-đoán quá đơn-giản.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tại Hoa-kì một số lớn
giám-mục cho hay trong tương-lai sẽ bốp-chát trả lời giáo-triều Rôma
bằng công-văn?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Không phải nhiều, chỉ có
tối đa 30 vị. Tôi đã nói chuyện với một trong những vị cầm đầu và vị đó
nhấn mạnh rằng đã có sự hiểu lầm. Ngài nói, chúng tôi là những tín-hữu
công giáo tốt, trung-thành với Giáo-chủ, chúng tôi chỉ muốn đưa ra những
phương-thức tốt hơn mà thôi. Tôi đã đọc kĩ bản văn liên-hệ và đã cho hay
rất tán-đồng với nhiều điểm trong đó, nhưng cũng có vài điểm tôi cho là
cần xét lại. Tôi có thể nói rằng, không có việc Hội-đồng Giám-mục Hoa-kì
kình-chống Rôma. Trong Hội-đồng có nhiều quan-điểm, điều này tốt, trong
đó có một vài quan-điểm có lẽ thật hơi quá-khích. Sau 15 năm ở vị-trí
của tôi hiện giờ, tôi có cảm-tưởng quan-hệ giữa Rôma và Hoa-kì đã khá
hơn nhiều. Nói chung, chúng tôi có một tương-giao rất tốt với Hội-đồng
Giám-mục Hoa-kì. Đó là một Hội-đồng với những đầu-óc trí-thức lớn, lòng
đạo sâu, với nhiều chủ chăn tuyệt-vời, có nhiều đóng-góp to-lớn về
giáo-huấn cho Giáo-hội hoàn-vũ. Mỗi năm hai lần các đại-diện Hội-đồng
sang thăm chúng tôi, các cuộc gặp-gỡ đều rất tâm-đắc.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Giáo-hội Bắc Mỹ có
lợi-dụng được gì từ làn sóng đức tin đang nổi lên ở đó không? </span>
</i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có. Tôi nghĩ là có. Mặc dù
không nên đánh-giá quá cao một số diễn-tiến và những cuộc tụ-họp
đông-đảo tín-hữu công giáo, nhưng xuyên qua các hình-ảnh đó, ta thấy
được giới-trẻ đầy nhiệt-tình đạo-đức tại đây đang nhìn Giáo-hội như một
nơi nương-tựa và họ xem Giáo-chủ (Rôma) như một mẫu-mực và là một
“leader” tôn-giáo của họ. Đã có nhiều cởi-mở và phát-triển tốt-đẹp trong
15 năm qua. Ở đây không chỉ có phong-trào trở lại Công giáo của các
mục-sư tin-lành, nhưng còn có cả sự tương-giao hoàn-toàn mới-mẻ với
những người Anh giáo trước đây từng đả-kích kịch-liệt giáo-hội Công
giáo. Trong nghị-hội quốc-tế ở Cairô<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn6"><span style="color:black">[6]</span></a>
và Bắc-kinh đã có sự xích lại gần nhau rất độc-đáo giữa Anh-giáo và Công
giáo, chỉ vì Anh-giáo nhận ra Công giáo không phải là một mối đe-doạ
Kinh-thánh, như họ trước kia vẫn tưởng, và không bị quyền-hành của
giáo-chủ lấn-át, nhưng là một bảo-đảm để Kinh thánh được coi trọng.
Những gần-gũi mới-mẻ đó chưa nhanh-chóng đưa tới hợp-nhất, song chúng
cho thấy Công giáo có thể là một lối sống « Mỹ » được. </span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cái gì làm bùng lên
phong-trào đạo-đức mới ở Hoa-kì?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chắc-chắn do nhiều yếu-tố
mà tôi không thể phân-tích vì không biết nhiều về nước Mỹ. Nhưng đã có
một ý-muốn quay về với đạo-đức và khát-vọng tìm về tôn-giáo. Cũng có sự
phản-kháng chống lại siêu quyền-lực của văn-hoá truyền-thông. Cả câu nói
của bà Hillary Clinton: “Hãy tắt truyền-hình đi, đừng để nó lèo-lái nữa”
cũng cho thấy có một làn sóng lớn đang muốn nói lên: Chúng tôi không
muốn thần-phục văn-hoá này thêm nữa.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Châu Phi. Người công giáo
da đen luôn cảm thấy bị Rôma đối-xử như con ghẻ và không ngừng đấu-tranh
để được nhìn-nhận giá-trị. Trên chính lục-địa này Giáo-hội gặp nhiều
khó-khăn trong việc dung-nạp những lễ-nghi và đặc-thù văn-hoá
địa-phương. Chẳng hạn, trong thánh lễ có được phép gióng trống hay nhảy
múa không, hay phải giải-quyết cách nào với tục đa thê. Có những người
xác-nhận: “Tôi là một tín-hữu công giáo tốt, và ba người vợ của tôi cũng
vậy”. Đồng thời còn có cuộc chạy đua với Hồi giáo, một tôn-giáo xem ra
hấp-dẫn hơn với dân châu Phi, vì họ tin rằng văn-hoá của họ dễ hội-nhập
vào đó hơn.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Người ta nói, châu Phi là
một lục-địa của hi-vọng, nhưng ta cũng biết, đó cũng là lục-địa đầy
vấn-nạn và căng-thẳng lớn. Thật hổ-thẹn cho chúng tôi, khi những cuộc
tàn-sát rùng-rợn nhất lại xẩy ra trên hai nước công giáo Ruanda và
Burundi. Điều đó khiến chúng tôi phải đặt vấn-đề làm sao để Tin mừng
thấm sâu hơn vào đời sống xã-hội của lục-địa này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Sau kì Thượng hội-đồng
châu Phi và sau nhiều lần gặp-gỡ các giám-mục địa-phương, tôi không có
cảm-giác châu Phi cảm thấy bị Rôma xử tệ. Thực ra, mọi người châu Phi
đều hãnh-diện được là thành-phần – và là thành-phần bình đẳng – của một
giáo-hội cao-cả như giáo-hội Công giáo. Một giám-mục hay hồng-y châu Phi
cũng có giá như một vị người Ý, Tây-ban-nha hay Hoa-kì. Từ đáy lòng rất
nhiều người thực sự trung-thành với Rôma, yêu quí Giáo-chủ và vui-mừng
với lí-lịch công giáo. Khi chúng tôi đề-cập tới những vấn-đề đó hay tới
những tranh-luận thần-học, các giám-mục châu Phi luôn phát-biểu thế này:
Nếu thật-sự có ai hành-động quá trớn thì đó chính là các nhà thần-học Âu
châu chứ không phải Phi châu. Nói như vậy có lẽ quá đơn-giản, nhưng quả
thật những kẻ chỉ-trích gắt-gao thường là người Âu. Nói thế không có
nghĩa là không có vấn-đề phải bận-tâm ; dĩ-nhiên ở đó cũng có rắc-rối.
Nhưng không thể nói rằng có bầu khí bài Rôma trong thần-học Phi châu.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ông đã đề-cập tới hai
lãnh-vực chính, hai khía-cạnh hội-nhập văn-hoá: Hôn-nhân và phụng-vụ.
Tôi tin rằng chuyện đa thê đã bị Âu châu hiểu hơi sai. Đây không phải là
vấn-đề tình-cảm, mà chủ-yếu là vấn-đề tài-sản và xã-hội. Làm sao có thể
bảo-đảm được đời sống của những phụ-nữ ấy? Làm sao để họ có được một
địa-vị yên-ổn trong xã-hội? Bởi vì thật ra họ lấy nhau không phải vì
tình, mà đó là một cuộc hôn-nhân giữa hai bộ-tộc, một cuộc trao-đổi
gia-sản. Nói chung, đây không phải là một vấn-đề tình-cảm, nhưng thực sự
là câu hỏi, làm sao một phụ-nữ chẳng còn chồng và vì vậy chẳng còn dây
nương-tựa chắc-chắn nữa có thể vẫn có một chỗ đứng chính-đáng trong
xã-hội. Như vậy đây thực ra là một vấn-đề thuộc cơ-cấu xã-hội, và là câu
hỏi, làm sao tìm ra được những cơ-cấu trong đó chấp-nhận đơn thê là
đơn-vị cơ-bản. Nhiều giám-mục Phi châu lạc-quan về chuyện này. Tôi không
thể đánh-giá từng trường-hợp được.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong phụng-vụ có đủ
không-gian tự-do cho những tập-tục và tình-cảm phi châu thể-hiện. Mặt
khác, vấn-đề hệ-trọng là không để cho phụng-vụ trở nên quá rườm-rà và
vẫn giữ được nét trong-sáng của nó. Nhiều người Phi cũng nghĩ như vậy.
Họ cũng như chúng tôi cho rằng hội-nhập văn-hoá không nên bắt đầu ngay
từ phép thánh-thể.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Hồi giáo tràn vào Phi châu
như thác đổ, một phần cũng nhờ thế-lực tài-chánh, và họ tự coi mình là
đạo cao-cả thích-hợp với người châu Phi. Dĩ-nhiên người Phi phải vượt
lên trên các tôn-giáo bộ-lạc của mình, và Hồi giáo ghé vào tai họ: Chúng
tôi là đạo cao-cả cho Phi châu vì giáo-lí chúng tôi không rắc-rối và
luân-lí chúng tôi lại hợp với các bạn. Lí-luận này có ăn-khách, nhưng
không phải khắp nơi. Cũng không nên quên, trong phong-trào nô-lệ, Hồi
giáo thuộc đội-ngũ đi tiên-phong và đã chẳng kính-trọng gì dân da đen.
Nhất là Hồi giáo không có một nhượng-bộ nào hết cho việc hội-nhập
văn-hoá. Hồi giáo là của người Ả-rập, và ai muốn vào Hồi giáo, phải mặc
lấy lối sống ả-rập, không có chuyện hội-nhập gì cả. Như vậy đạo Hồi,
cũng như đạo Kitô, chỉ mới tạo nên được một lớp kem trên mặt đời sống
người Phi mà thôi, trong lúc chiều sâu của họ thì vẫn là hoàn hỗn-thần.
Cuộc tranh-giành tạo bộ mặt tôn-giáo cho Phi châu như vậy còn nhiêu-khê
và lâu dài.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Á châu. Người ta tiên-đoán
vùng Thái-bình dương sẽ nắm vai-trò kinh-tế và chính-trị quan-trọng
trong thế-kỉ tới. Hậu-quả nào cho Giáo-hội?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rất khó nói. Cho tới nay,
trừ Phi-luật-tân ra, Giáo-hội chưa đặt chân vững được lên lục-địa này.
Điều đó không có nghĩa là Ki-tô giáo ở đây không giữ vai-trò gì cả. Nó
đã biến-đổi các tôn-giáo hiện có và đã bằng nhiều cách thấm sâu vào
xã-hội địa-phương. Nhật-bản có rất ít công giáo, con số tín-hữu trước
sau không thay-đổi. Nhưng người Nhật rất thích các tập-quán và văn-hoá
Ki-tô giáo. Ki-tô giáo do vậy đã trở thành một thực-tế xã-hội, không
phải trong ý-nghĩa là người Nhật chấp-nhận nó suốt đời, nhưng nó là một
yếu-tố góp phần gây ảnh-hưởng trên xã-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở Ấn-độ số tín-hữu công
giáo rất ít, nhưng Tân ấn-giáo, một tôn-giáo hiện đang mở rộng tầm
ảnh-hưởng trên thế-giới, đã thu-nhận nhiều yếu-tố Ki-tô giáo vào
tôn-giáo tương-đối phóng-khoáng của họ. Tiếp đến Trung-quốc vẫn là một
miền đất hoang-vu đối với ta, số tín-hữu không đáng kể nhưng có được
ảnh-hưởng tinh-thần. Sở-dĩ chính-quyền cộng-sản rất quan-tâm đến Ki-tô
giáo là vì họ thấy nó có thực lực. Tuy nhiên, những chuyện đó rồi ra sẽ
gây ảnh-hưởng gì trên vai-trò mới của Á châu trong cộng-đồng thế-giới,
điều này tôi không dám quả-quyết.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Giáo-hội lâm vào tình-thế
gay-go mới vì tín-hữu càng ngày càng bị bắt-bớ khắp nơi. </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng, và dưới nhiều
hình-thức. Ở Trung-quốc, dù đã có dấu-hiệu bao-dung, người ta vẫn đàn-áp
Ki-tô giáo, nhất là Công giáo trung-thành với Rôma. Không chỉ ở
Trung-quốc mới xẩy ra như thế, nhưng tại một loạt các nước khác cũng
vậy. Đâu-đâu và thời nào đạo Chúa cũng bị bách-hại. Còn thêm một mối
nguy mới càng ngày càng lớn mạnh, đó là trào-lưu tân thời coi Ki-tô giáo
hoặc đạo Công giáo là một ý-hệ thiếu bao-dung và phản tân-tiến nên tìm
cách gây áp-lực lên nó. Theo tôi, mối nguy này đã khá lớn, dù nó chưa
gần kề trước mắt. Tuy nhiên cái áp-lực xã-hội bắt Giáo-hội chủ-yếu phải
thích-nghi với những tiêu-chuẩn hiện-hành thì đã có rồi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Như thế đã là bị bách-hại
rồi sao? Giữa việc người công giáo bị các chế-độ độc-tài hoặc hồi giáo
nhốt tù hoặc tra-tấn và việc họ bị các chế-độ chính-trị ở tây phương đẩy
ra bên lề xã-hội phải có sự khác-biệt chứ? </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ nhiên đó chưa phải là
bách-hại Ki-tô giáo. Từ này dùng ở đây không chỉnh. Nhưng hiện đã có
không ít lãnh-vực đời sống ngày nay đòi-hỏi phải thật can-đảm nếu muốn
tuyên-xưng mình là ki-tô-hữu. Nhất là mối nguy gia-tăng đến từ các loại
Ki-tô giáo xu-thời. Thiên-hạ vui-mừng đón nhận họ, khen họ là thứ tốt
đời đẹp đạo và đem họ ra để so-sánh mà gán cho thành-phần tín-hữu không
xu-thời là thứ duy-căn quá-khích. Mối nguy độc-tài tư-tưởng càng ngày
càng tăng, và ai không theo nó thì bị đẩy ra lề, khiến nhiều người tốt
không dám xuất-hiện trong hàng-ngũ những kẻ không xu-thời. Nền độc-tài
bài Ki-tô giáo trong tương-lai có lẽ tinh-vi hơn những gì ta biết tới
ngày nay. Bề ngoài xem ra có thiện-cảm với tôn-giáo, nhưng với điều-kiện
là không được đụng đến cách sống và lối nghĩ của nó.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt">_____________________</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn1-ref">
<span style="color:black"><br>
[1]</span></a> Nghĩa là người ta phân-biệt hai loại phái-tính nơi con
người: phái-tính sinh-lí (biologische Sexualität) và phái-tính do
quá-trình lịch-sử tạo nên (Gender).</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn2-ref">
<span style="color:black">[2]</span></a> Theologia India = Thần-học
thổ-dân. Khi lần đầu tiên đặt chân lên đất Mỹ châu những nhà thám-hiểm
và thương-buôn Âu châu tưởng là họ đã tới Ấn-độ, nên đã gọi thổ-dân vùng
đất mới này là “người Ấn-độ” ‚Indianer, Indian’. Từ đó chữ Indianer cũng
có nghĩa là thổ-dân xưa ở Mỹ châu.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn3-ref">
<span style="color:black">[3]</span></a> Đảng cộng-sản Ý – PCI – lập năm
1921, tan-rã năm 1990 sau khi khối cộng-sản Đông Âu sụp-đổ. Số đảng-viên
còn lại tách thành hai nhánh; nhánh lớn PDS khá ôn-hoà, nhánh nhỏ PRC –
Rifondazione communista – vẫn bám vào giáo-điều mác-xít.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn4-ref">
<span style="color:black">[4]</span></a> Bảng câu hỏi trưng-cầu của Đức
nêu ra vấn-đề tin mừng và tin dữ, ý nói Chúa rao-giảng tin mừng, nhưng
ngày nay Giáo-hội lại dùng đe-doạ mà giảng đạo.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn5-ref">
<span style="color:black">[5]</span></a> Hobbes (1588-1679): triết-gia
người Anh.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module2&v=chapter&id=333&ib=434&ict=5136#ftn6-ref">
<span style="color:black">[6]</span></a> Hội-nghị Liên-hiệp-quốc năm
1994 ở Cairô, thủ-đô Ai-cập, bàn về dân-số và phát-triển. Nghị-hội ở
Bắc-kinh; Trung-quốc, năm 1995 bàn về phụ-nữ.</span></p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<span style="font-size: 12.0pt">*******</span></p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">
<a name="2.3_Tình_hình_nước_Đức">2.3 Tình hình nước Đức</a></span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Xem ra không ở đâu có
nhiều bất ổn, bất đồng và bỏ đạo nhiều như ở Đức và các quốc-gia nói
tiếng Đức. Giáo-hội Đức là một trong những giáo-hội giàu nhất thế-giới
nhưng nó lại ít ảnh-hưởng trên xã-hội, thua các giáo-hội nghèo hơn trong
các nước nghèo hơn. Làn sóng chống-đối Giáo-chủ và giáo-triều Rôma từ
Công-đồng Vaticanô I tới nay đã hơn một trăm năm, chưa bao giờ ồn-ào như
hiện nay. Chuyện gì đã xẩy ra? Ngài có đau-khổ và lo-lắng cho quê-hương
mình không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên có lo-lắng, vì sự
phân-rẽ trong nội-bộ Giáo-hội và vì đâu-đâu cũng thấy đức tin xuống dốc.
Một phía là thành-phần cấp-tiến: họ cho rằng các cải-tổ vẫn chưa đủ và
tiếp-tục chống vai-trò giáo-chủ và giáo-huấn của ngài. Phía khác là
những tín-hữu có thể tạm gọi là ngoan-đạo: nói chung họ cảm-thấy càng
ngày càng mất thoải-mái, Giáo-hội không còn là mái nhà ấm cúng của họ
nữa, họ đau-khổ và buồn vì Giáo-hội giờ đây không còn là nơi trú-ẩn
an-bình, nhưng là sân-khấu cho những tranh-chấp liên-lỉ, khiến chính họ
cũng hoang-mang và phản-kháng. Chính sự chia-rẽ nội-bộ này làm ai cũng
bất-bình, buồn-rầu với Giáo-hội, đó là điểm làm ta phải lo-lắng. Thêm
vào đó là bộ mặt cằn-cỗi của Giáo-hội, chẳng hạn như các dòng tu nữ dần
tàn-lụi và các đợt sóng lớn từng mang nhiều ý-nghĩa trong quá-khứ nay
càng ngày xem ra càng lỗi thời.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một số lớn dân-chúng đòi
phải tách Giáo-hội ra khỏi nhà-nước nhiều hơn nữa. Có ý-kiến yêu-cầu xoá
ý-niệm Thiên Chúa ra khỏi hiến-pháp, bỏ các ngày nghỉ lễ, tục-hoá ngày
chủ-nhật, bỏ thuế tôn-giáo. Chuyện có nên treo thánh-giá trong lớp học
hay không trở thành vụ tranh-cãi về hiến-pháp.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Làm sao để có một
tương-quan đúng-đắn giữa giáo-hội và nhà-nước, câu hỏi này hẳn luôn phải
được đặt ra. Bao lâu xã-hội còn chấp-nhận những giá-trị căn-bản Ki-tô
giáo như là chỉ-tiêu cho hiến-pháp, bấy lâu còn có thể duy-trì sự
liên-hệ tương-đối mật-thiết giữa giáo-hội, nhà-nước và xã-hội, nó còn có
ý-nghĩa và không cản-trở tự-do tôn-giáo. Nhưng một khi hết xác-tín về
những điểm trên thì sự liên-hệ chặt-chẽ giữa giáo-hội với những định-chế
xã-hội có thể trở nên nguy-hiểm. Vì thế, trên căn-bản, tôi không chống
lại việc tách-rời rõ-ràng hơn giữa giáo-hội và nhà-nước, khi hoàn-cảnh
đòi-hỏi. Sau thế-chiến thứ nhất, Giáo-hội buộc phải tách khỏi các
hệ-thống giáo-hội nhà-nước, nhìn chung sự-kiện đó lại tốt cho Giáo-hội.
Những liên-hệ quá mật-thiết luôn có hại cho giáo-hội. Vì thế tôi nghĩ
các giám-mục tại Đức nên thực-tế cân-nhắc về một mô-hình liên-hệ
thích-hợp và xem trong quan-hệ đó điểm nào còn phù-hợp với xác-tín, điểm
nào đã đến lúc phải trả lại cho xã-hội. Một cuộc xét lại như thế rất
chính-đáng và cần-thiết.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi xin trả lời tiếp các
điểm ông nêu ra. Với tôi, rất cần có sự hiện-diện của Chúa trong
hiến-pháp, bởi vì đây không phải là chuyện ràng-buộc vào việc tuyên-xưng
Ki-tô giáo. Nếu ta hoàn-toàn không chấp-nhận có một khuôn-thước và một
thượng-đế ở bên trên ta, thì ta bắt-buộc lại phải thay-thế bằng những
ý-thức hệ hoặc để mọi sự tan-rã dần. Một nhà thần-học nặng óc phê-bình
như Bultmann cũng đã có lần nói: “Một nhà-nước không Ki-tô giáo thì có
thể được, chứ một nhà-nước vô-thần thì không”. Tôi nghĩ là ông ấy có lí
trên cơ-bản. Ở đâu không có một khuôn-thước vượt trên những ý-kiến
riêng-tư tức-thời của chúng ta, ở đó chuyên-quyền sẽ ngự-trị và con
người bị huỷ-hoại.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Những điểm khác, như
chuyện thuế tôn-giáo, là những vấn-đề cần suy-nghĩ chín-chắn và
thận-trọng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đó là vấn-đề nóng-hổi, có
thể trả lời thế nào?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi không dám xét-đoán.
Theo tôi, nhìn chung, hệ-thống thuế tôn-giáo<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn1"><span style="color:black">[1]</span></a>
hiện đang được đa-số khá lớn chấp-nhận, vì người ta công-nhận những
đóng-góp xã-hội của hai giáo-hội Công giáo và Tin-lành. Trong tương-lai
có lẽ người ta sẽ đi đến gần hệ-thống Ý, ở đó một đàng mức thuế thấp hơn
nhiều, nhưng đàng khác người ta duy-trì tính-cách tự-nguyện – điểm này
tôi cho là quan-trọng. Ở Ý mỗi người phải tặng khoảng 0,8% lợi-tức của
mình cho sinh-hoạt văn-hoá hoặc phúc-lợi, trong đó có giáo-hội Công
giáo. Muốn tặng ai tuỳ ý, tuy nhiên ở đây đa-số đều tặng cho giáo-hội
Công giáo.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngài cảm-thấy thế nào về
phán-quyết ở Karlsruhe<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn2"><span style="color:black">[2]</span></a>?
</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên là tôi khó chịu,
bởi vì theo tôi, các luận-chứng của toà-án còn mập-mờ và vì tôi trước
sau xác-tín rằng ở Đức hãy còn nhiều đồng-thuận về tính Ki-tô giáo, nên
biểu-tượng thập-giá trong học-đường vẫn thực-sự có ý-nghĩa. Tôi cũng khó
chịu vì tin rằng sự đồng-thuận của đa-số phải được tôn-trọng. Vì thế,
xét trên bình-diện nguyên-tắc dân-chủ, phán quyết không có nền-tảng
vững. Phản-ứng cho thấy trên đất-nước chúng ta ý-thức ki-tô giáo vẫn
còn, ở mỗi tiểu-bang mỗi khác. Tôi nghe nói rằng trong Hội-đồng giám-mục
các giám-mục bang Bayern có cảm-nhận khác với các vị ở bang
Mecklenburg-Vorpommern chẳng hạn. Ở Mecklenburg-Vorpommern và một phần
lớn vùng bắc Đức đã từ lâu không còn treo cây thập-giá nào nữa. Qua đó
ta thấy đây không phải là vấn-đề tín-lí. Việc để người ta giật đi cái
biểu-tượng nối-kết chúng ta với nhau một cách dễ-dàng như thế là chuyện
tôi thấy hoàn-toàn không đúng. Hơn nữa hiến-pháp Bayern vẫn còn đó,
hiến-pháp này rõ-ràng đặt các giá-trị ki-tô giáo làm căn-bản cho nền
giáo-dục tại đây.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Người đứng đầu Bộ giáo-lí
đức tin có lẽ sẽ nói: Hãy giữ lại thập-giá trong lớp học!</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tại sao loại nấm chia-rẽ
lại mọc dễ-dàng ở Đức đến thế? Đất-nước này là đất-nước gì đây, nó bị
tà-thần ám-ảnh chăng? Phải chăng chúng ta đã để mất bản-ngã vì lâu nay
mải chạy theo hiệu-năng? Grillparzer<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn3"><span style="color:black">[3]</span></a>
có lần nói, “Đối với người Đức, Chúa không phải là một thực-thể. Họ
kính-trọng Ngài vì coi Ngài là một công-trình của họ, chứ không phải vì
họ là công-trình của Ngài”.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi nghĩ chúng ta không
nên tự trách mình quá đáng. Cả ở Pháp, Tây-ban-nha, Ý và cả Anh cũng có
những trào-lưu bài Ki-tô giáo, nếu muốn nói như thế, và cũng đầy những
vấn-đề nội-bộ giáo-hội nổi cộm của họ. Dĩ-nhiên Đức có gánh nặng lịch-sử
riêng, gánh này đè rất nặng kể từ 1933/1945. Có gì đặc-biệt ở dân-tộc ta
khiến nên nông-nỗi này, câu hỏi thật đáng cho ta suy-nghĩ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi nghĩ những đức-tính
của người Đức và những nguy-hiểm của chúng có liên-hệ chặt-chẽ với nhau.
Một đàng chúng ta là một dân-tộc chuộng kỉ-luật, năng-xuất, cần-cù, đúng
giờ và nhờ đó quả thực chúng ta đã làm nên chuyện, ngày nay lại trở
thành lực-lượng kinh-tế mạnh nhất Âu châu, có đơn-vị tiền-tệ vững nhất.
Nhưng những điểm đó cũng đã dễ-dàng đưa ta đến tự-phụ và suy-nghĩ một
chiều đề-cao hiệu-năng, lao-động, sản-xuất và kỉ-luật; và vì thế làm
thui-chột đi những chiều-kích khác của cuộc sống. Chúng cũng có thể
nhiều khi làm ta kiêu-căng đối với các dân-tộc khác, đến độ cho rằng chỉ
cái gì là Đức mới thực-sự tốt, những người khác là « loại cẩu-thả »
v.v.. Cơn cám-dỗ kiêu-căng và đề-cao hiệu-năng một chiều rõ-ràng đã
thành nếp trong lịch-sử Đức, đặc-biệt lịch-sử hiện-đại của Đức, cần phải
ý-thức để đương-đầu.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rõ-ràng không phải chỉ có
trong lịch-sử hiện-đại. Nhà văn Stephan Zweig đã một lần thử nhận-diện
bản-tính quốc-gia và lòng đạo của dân Đức qua hai khuôn mặt Erasmus
thành Rotterdam và Luther. Và ông viết: “Thật hiếm khi vận-mệnh thế-giới
tạo nên hai khuôn mặt hoàn-toàn trái ngược nhau như Erasmus và Luther”.
Theo tác giả thì đây là hoà-giải chống quá-khích, lí-trí chống đam-mê,
văn-hoá chống thô-lỗ, thế-giới mở rộng chống quốc-gia hẹp-hòi, tiến-hoá
chống cách-mạng. Ông cho rằng Luther là người “mị-dân và quá-khích trong
mọi vấn-đề”. Những tình-cảm bị đè-nén của một dân-tộc nằm trong tay một
người tài-ba nhưng quá-khích và hay gây-sự, “toàn-bộ ý-thức quốc-gia Đức
hăm-hở vùng lên với tinh-thần cách-mạng chống lại tất-cả những gì có
hơi-hám Welsch<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn4"><span style="color:black">[4]</span></a>
và hoàng-đế, chống giáo-sĩ, bài ngoại, một nhiệt-tình mờ-ám nhuốm màu
xã-hội và tôn-giáo”.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Thế-kỉ Cải-cách đã khoác
cho nước Đức một diện-mạo mới và cũng đã định hình phần nào cho lịch-sử
tương-lai của nước này. Việc đối-chiếu Luther với Erasmus quả lí-thú,
nhưng có lẽ nó hơi một chiều. Nên nhớ rằng Erasmus là một người rụt-rè
thiếu cả-quyết và thiếu lập-trường rõ-ràng. Điểm này làm ông chắc-chắn
khác xa Luther. Cũng vì thiếu lập-trường nên ông bị phía Công giáo
chê-trách kịch-liệt. Erasmus đã dùng cung-cách mà ngày nay chúng ta gọi
là hàn-lâm để cố tránh-né mọi quyết-định. Dùng cách đó để lờ đi cái
thảm-kịch nhân loại là điều dĩ-nhiên không chỉnh. Nhìn như thế thì không
hẳn Erasmus là con người có tư-cách trong-sáng và Luther trái lại có
tư-cách tăm-tối, cả hai đều có vấn-đề. Dĩ-nhiên chúng ta cũng phải đặt
câu hỏi là qua Cải-cách những điểm mập-mờ nào đã nhập vào tính-tính
người Đức ; theo công-tâm thì câu hỏi này phải gắn liền với câu hỏi :
Công giáo đã đem đến cho ta những vấn-đề gì. Đây là điểm khiến nước Đức
có trách-nhiệm rất đặc-biệt trong vấn-đề đối-thoại đại-kết. Chúng ta
không nên dấu-diếm những cái dở – bên cạnh nhiều cái tốt – do Luther
mang vào lịch-sử Đức, nhưng không phải từ đó mà được phép tự đề-cao và
tranh-biện một chiều.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong các cuộc tranh-luận
với Giáo-hội hiện nay, rõ-ràng càng ngày người ta càng ít đề-cập tới
nội-dung đức tin, tới những đòi-hỏi của tôn-giáo. Mà cũng lạ nữa là các
đề-tài xã-hội, nghèo-đói, bần-cùng-hoá, bóc-lột cũng ít được nói tới.
Ngài đã có lần nói lên nghi-ngờ về chuyện quá nhiều người đòi-hỏi
Giáo-hội phải chạy theo dư-luận hiện-hành, phải chiều theo lối sống
dễ-dãi hẹp-hòi của con người thời-đại đang lặn-hụp trong chán-chường
buồn-tẻ. </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cứ nhìn vào dư-luận chung
thì điều đó đúng. Nhưng có lẽ ta nên mở rộng vấn-đề và nói rằng, nhìn
chung, trong các cuộc tranh-luận nội-bộ Giáo-hội, xem ra chúng ta cứ
tiếp-tục bám chặt vào một số đề-tài mà bỏ quên đi những thách-đố lớn của
thời-đại. Bất cứ đến đâu, trong các cuộc họp giáo-phận hay bất cứ một
buổi họp nào khác người ta đều biết trước những câu hỏi sẽ được đặt ra :
độc thân linh-mục, truyền chức cho nữ-giới và tái-hôn sau khi li-dị.
Dĩ-nhiên đó là những vấn-đề nghiêm-trọng. Nhưng xem ra Giáo-hội cứ
luẩn-quẩn với mấy câu chuyện cố-định của chính mình. Người ta quá ít để
ý rằng ngoài Giáo-hội có 80% nhân loại không phải là ki-tô-hữu, họ đang
chờ được nghe Tin-mừng hoặc là Tin-mừng cũng được dành cho họ. Chúng ta
không nên liên-tục tự dày-vò với những chuyện riêng-tư của chúng ta,
trái lại nên suy-nghĩ xem ki-tô-hữu chúng ta ngày nay có thể diễn-tả
niềm tin của chúng ta ra sao cho thế-giới và có thể nói với họ điều gì.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong ý-thức Giáo-hội, ít
là tại Đức, đang có sự co-cụm ghê-gớm. Chúng ta chỉ nhìn mình, chỉ
luẩn-quẩn nghĩ đến chính mình, chỉ biết than thân và tự ủi-an, muốn
xây-dựng một Giáo-hội tươi-đẹp mà không hiểu rằng Giáo-hội hiện-diện
không phải là vì chính nó, rằng chúng ta được kí-thác một Lời, Lời đó
phải được loan ra cho thế-giới và Lời đó phải được lắng-nghe, Lời đó có
thể trao tặng cho thế-giới một cái gì. Chúng ta đã quên mất nhiệm-vụ của
mình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Phải chăng Vatican đã
không quan-tâm tới những diễn-biến ở Đức? Người ta có cảm-tưởng Rôma đã
không hiểu thấu cái biến-chuyển đáng ngại đó.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng là trong giáo-triều
xưa nay có truyền-thống ít dùng tiếng Đức. Người ta thường dùng các
ngôn-ngữ la-tinh, nay thêm tiếng Anh. Không thấy nói tiếng Đức. Tuy
nhiên ngày nay không thể bỏ qua tiếng Đức và người Đức ở Rôma. Cũng có
thể là vì Rôma khó nắm-bắt được toàn-bộ cái đặc-thù của Đức, bởi nó
thường gắn liền với những lí-thuyết hàn-lâm tối-tăm, thật khó hiểu cho
những ai không sống trong không-khí văn-hoá ấy. Bởi thế việc đối-thoại
với Đức không trôi-chảy lắm. Tuy nhiên tôi nghĩ không vội phản-ứng cũng
có lợi điểm của nó. Dù thế, tôi nghĩ phải tăng-cường đối-thoại với
Hội-đồng giám-mục Đức.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cuộc khủng-hoảng hiện tại
của Giáo-hội mang tầm quan-trọng nào? Có phải đấy là thử-thách lớn nhất
từ xưa tới nay? Và cuộc khủng-hoảng này có ý-nghĩa gì đối với thế-giới?
Chính ngài một lần đã nói, nếu Giáo-hội biến mất thì một cơn địa-chấn
tinh-thần sẽ xẩy ra mà mức-độ kinh-hoàng của nó không thể nào
mường-tượng nổi.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trả lời cho câu hỏi thứ
nhất: Tôi không biết. Chỉ biết chắc-chắn đây là một trong những
thử-thách rất lớn. Nhưng Giáo-hội cổ-thời cũng đã trải qua hai thử-thách
rất nặng-nề. Lần đầu do phái Ngộ-đạo (Gnosis) tạo ra, khi họ biến
phụng-vụ và đức tin trong Giáo-hội dần thành các ý-hệ, thần-thoại và
ảnh-tượng; tiến-trình đó có vẻ âm-thầm từng bước lây lan ra khắp
Giáo-hội. Ngày nay đọc lại lịch-sử, người ta nghĩ rằng thời đó có hai
phe, bên này là các nhà Ngộ-đạo và phía kia là các giáo-phụ. Nhưng không
phải như vậy, mà cả hai đã hoàn-toàn hoà-nhập với nhau và đã phải mất
rất nhiều thời-gian mới làm sáng-tỏ được vấn-đề. Lúc đó cũng đã có
nỗ-lực vứt bỏ Kinh thánh Cựu-ước – nỗ-lực này rất dễ hiểu và hấp-dẫn –
để chỉ còn qui về mỗi Phao-lô mà thôi. Tóm lại, đó là những phong-trào
Tự giác-ngộ vô cùng phức-tạp. Đã thế, quá lắm là vào giai-đoạn ban đầu,
đã có một giáo-quyền trung-ương và lẽ ra giáo-quyền này đã giải-quyết
ổn-thoả chuyện đó. Nhưng khủng-hoảng chỉ được giải-quyết trong nội-bộ
từng bước một. Cũng may, chứ nếu không thì Giáo-hội đã mang một bộ mặt
khác rồi. Tôi nghĩ đấy là một khủng-hoảng lớn, xẩy ra vào buổi bình-minh
của Giáo-hội, giai-đoạn mà Giáo-hội đang bắt đầu tự hình thành.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Khủng-hoảng thứ hai, tuy
không trầm-trọng và lớn như lần trước, nhưng cũng là một thử-thách
nặng-nề. Đó là thách-đố do phái Arius<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn5"><span style="color:black">[5]</span></a>
gây ra, được Hoàng-đế đôi lúc hỗ-trợ hết mình, bởi vì quan-điểm Arius dễ
hợp với lối nghĩ thịnh-hành thời đó. Mô-hình của phái này là : Có một
Thiên Chúa và sau đó có đức Ki-tô – vị này giống như Thiên-chúa.
Quan-niệm quả rất dễ hiểu. Cả bộ máy nhà-nước ra sức vận-động cho
quan-điểm đó. Hàng loạt giám-mục, hàng loạt đại-hội, đã ngã theo nó.
Cuối cùng mọi dân-tộc gốc German<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn6"><span style="color:black">[6]</span></a>
đều theo Arius, đến độ toàn-thể thế-giới cũ, tức các dân-tộc Roman<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn7"><span style="color:black">[7]</span></a>
là Công giáo và thế-giới mới, tức giống dân German, theo phái Arius. Qua
đó người ta tưởng có thể dễ-dàng nhận ra cái gọi là mới và tương-lai
hướng về đâu.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi nghĩ, cuộc khủng-hoảng
trong thế-kỉ 16 (phân-rẽ Tin-lành và Công giáo) cũng nặng-nề, dù rằng nó
đã không đánh nhiều vào cội-rễ đức tin, bởi vì hai bên vẫn chấp-nhận
những điều tuyên-xưng trong kinh Tin-kính. Nhưng các rối-loạn nội-bộ
Giáo-hội thì rất lớn, hơn nữa Tin-lành ngay sau đó lại chia năm sẻ bảy,
một phần trong đó là những phong-trào quá-khích.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhìn như thế thì
khủng-hoảng hiện nay có lẽ không phải là thử-thách lớn nhất từ xưa tới
nay, song nó cũng là một khủng-hoảng lớn đánh vào cội-rễ (niềm tin).</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt">_____________________</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn1-ref">
<span style="color:black"><br>
[1]</span></a> Thuế tôn-giáo tại Đức đánh trên tổng thuế thu-nhập hàng
năm của mỗi người; mỗi tiểu-bang có mức thuế khác nhau ; mức thuế
tôn-giáo hiện nay ở bang ‘công giáo’ Bayern là 8%. Thuế này được
chính-quyền trích thẳng từ tiền lương của người đi làm rồi chuyển cho
Giáo-hội để Giáo-hội sinh-hoạt và trả lương cho giáo-sĩ cùng nhân-viên
phục-vụ cho Giáo-hội và trợ-giúp cho các tổ-chức trực-thuộc Giáo-hội,
như Caritas, Diakonie… Hiện chỉ có tín-hữu tin lành và công giáo phải
đóng thuế tôn-giáo mà thôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn2-ref">
<span style="color:black"><br>
[2]</span></a> Một phụ-huynh học-sinh ở Đức yêu-cầu nhà trường gỡ cây
thánh-giá trong lớp. Nội-vụ cuối cùng đã đưa tới Tối-cao pháp-viện và
toà áo đỏ đã phán-quyết thuận cho thầy giáo.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn3-ref">
<span style="color:black"><br>
[3]</span></a> Grillparzer (1791-1872): thi-sĩ người Áo.<i> </i></span>
</p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn4-ref">
<span style="color:black"><br>
[4]</span></a> Welsch: Ám-chỉ các dân-tộc vùng Pháp, Ý, Tây-ban-nha có
tiếng nói gốc la-tinh.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn5-ref">
<span style="color:black"><br>
[5] </span></a>Arius: giám-mục ở Alexandria, sinh khoảng năm 228 mất
336.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn6-ref">
<span style="color:black"><br>
[6]</span></a>German: Giống dân Ấn-Đức khoảng thế-kỉ thứ 6 trước
tây-lịch đã có mặt ở vùng Scandinavien, về sau tràn xuống phía nam và
tây nam Âu châu, hiện có mặt ở các quốc-gia bắc Âu, Anh, Đức, Hoà-lan.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5137#ftn7-ref">
<span style="color:black"><br>
[7]</span></a> Roman: Các dân-tộc có tiếng nói gốc la-tinh như Pháp, Ý,
Tây-ban-nha, Bồ-đào-nha.</span></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="left"> </p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<span style="font-size: 12.0pt">*******</span></p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">
<a name="2.4_Các_nguyên_nhân_suy_tàn">2.4 Các nguyên nhân suy tàn</a></span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tại sao khủng-hoảng của
Giáo-hội lại có thể trở nên nghiêm-trọng đến thế? Tôi muốn hỏi về những
nguyên-nhân, rất có-thể phải tìm từ bên ngoài Giáo-hội?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Kể từ thời Ánh-sáng đã
hình thành một phong-trào lớn coi Giáo-hội là lỗi thời. Lối suy-nghĩ
tân-thời càng mạnh thì khuynh-hướng này càng trở nên cực-đoan. Dù trong
thế-kỉ 19 có những trào-lưu quay ngược lại, song nhìn chung, phong-trào
chống Giáo-hội vẫn tiếp-tục đi lên. Những gì chứng-minh được bằng
khoa-học đã trở thành chuẩn-mực tối cao. Vì thế, thế-giới tân-thời đã đề
ra một chỉ-thị – rất rõ nét nơi nhà thần-học Bultmann – mang tính-cách
cực-kì giáo-điều và loại-trừ mọi tác-động của Chúa vào trần-thế cũng như
mọi phép lạ và mạc-khải. Theo đó, con người có thể có tôn-giáo, nhưng
tôn-giáo là chuyện chủ-quan và vì thế không mang nội-dung khách-quan,
không mang tính giáo-điều bó-buộc cho mọi người; cũng thế, tín-điều là
thứ gì mâu-thuẫn với lí-trí con người. Giáo-hội đang đứng trước cơn gió
chướng lịch-sử đó – nếu muốn nói như thế – và cơn gió đó vẫn thổi không
ngừng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng quan-điểm cực-đoan
của thời Ánh-sáng cũng không tránh khỏi một chiều, vì một tôn-giáo, khi
bị hạn-chế vào cái thuần-túy chủ-quan, sẽ mất sức sáng-tạo, mà chỉ còn
là chủ-thể tự xác-định chính mình. Cái lí-trí thuần-tuý bị giới-hạn bởi
khoa-học thực-nghiệm cũng không thể trả lời được những câu hỏi cơ-bản:
Ta từ đâu tới, tôi là ai, tôi làm sao để sống cho ra sống, tôi sinh ra
đời để làm gì? Những câu hỏi đó nằm trên một bình-diện khác ngoài
lí-trí. Và cũng không thể để mặc cho chủ-quan thuần-tuý hoặc sự phi-lí
trả lời những câu hỏi đó. Vì vậy, trước mắt, Giáo-hội sẽ chẳng còn
đơn-giản là mẫu sống cho cả một xã-hội; trong tương-lai gần, sẽ không có
một thời Trung-cổ<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5138#ftn1"><span style="color:black">[1]</span></a>
nữa. Giáo-hội sẽ luôn là một phong-trào bổ-túc, nếu không nói là luồng
gió chướng chống lại vũ-trụ-quan hiện-hành, nhưng đồng thời Giáo-hội sẽ
luôn chứng-tỏ vai-trò cần-thiết và có lí của mình, nhìn dưới con mắt
người đời.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Vào cuối thời Ánh-sáng,
trước cuộc cách-mạng Pháp, người ta cũng đã hô: này là lúc Giáo-chủ,
Đạt-lai Lạt-ma của thế-giới Ki-tô giáo, phải biến đi, để cho thời-đại
lí-trí bắt đầu. Quả thật ngài đã vắng đi trong thời-gian ngắn khi
lưu-đày ở Pháp. Nhưng ngai vị giáo-chủ trong thế-kỉ 19 đã mạnh hơn như
chưa bao giờ thấy. Và Ki-tô giáo thế-kỉ 19 dù không có sức mạnh và bộ
mặt của thời Trung-cổ, nhưng đã trở nên đẹp hơn rất nhiều qua các
công-tác xã-hội vĩ-đại đem lại những hậu-quả lớn-lao. Trong nhãn-quan
đó, sẽ luôn tồn-tại hai trào-lưu và lực mạnh, biệt-lập nhau, nhưng luôn
phải tìm đến nhau. Hoàn-cảnh mới của thế-giới làm đức tin thêm phức-tạp
và quyết-định tin Chúa có tính-cách cá-nhân hơn và khó-khăn hơn, nhưng
hoàn-cảnh đó không thể bỏ qua Giáo-hội, coi nó như đồ cổ được.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngày nay Giáo-hội có thêm
nhiều đối-thủ cạnh-tranh, người ta so-sánh cân-nhắc và tìm những nơi
nương-tựa mới. Đối với những thế-hệ trước đây có lẽ việc duy-trì sức
mạnh niềm tin dễ-dàng hơn, vì họ coi đạo của họ là đạo của tiền nhân, đã
được thử-thách, không cần thắc-mắc thêm. Ngày nay một nỗi dè-dặt tận
nền-tảng đã nhập vào mối tương-quan này. Một loại tín-điều thời mới và
trần-tục xuất-hiện, cho là Giáo-hội đặt nền trên sự áp-bức và
quyền-hành. Ngày nay con người được khai-hoá và nhà-nước được tục-hoá,
vậy ngôi sao Giáo-hội bắt đầu lặn đi là điều hoàn-toàn hợp lí.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở đây tôi muốn nói hai
điều: Trước hết, kinh-nghiệm trong các hệ-thống áp-bức cho thấy rằng
Giáo-hội không để bị đồng-hoá vào một vũ-trụ quan nhất-thống, vẫn
tồn-tại như một đối-lực và là một cộng-đồng hoàn-vũ, một sức mạnh chống
lại sự áp-bức. Chưa thời nào cho thấy Giáo-hội tạo được một lực
đối-kháng chống lại mọi guồng máy thế-tục, chính-trị và kinh-tế áp-bức
như trong thế-kỉ 20 này. Nó cung-ứng cho con người một không-gian tự-do
và dựng rào cản cuối cùng chống lại đàn-áp. Các vị tử-đạo đã luôn nêu
gương chịu-đựng những thử-thách đó vì tha-nhân. Giáo-hội là một yếu-tố
của tự-do, điều này thấy rõ ở Đông Âu cũng như ở Trung-quốc, nhưng cũng
cả ở Nam Mỹ và Phi châu. Giáo-hội là một thành-tố của tự-do, chính vì
Giáo-hội có hình-thức cộng-đoàn, nghĩa là có sự nối-kết cộng-đoàn với
nhau. Bởi thế, nếu tôi đứng lên chống lại độc-tài, tôi không chỉ
hành-động với tính-cách cá-nhân, mà còn làm vì một lực bên trong vượt
trên cái tôi riêng-tư và cái chủ-quan của tôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điều thứ hai. Có một
ý-thức hệ cho rằng mọi chuyện trên đời đều qui về thái-độ quyền-lực.
Ý-hệ này đang làm hỏng nhân loại và phá-hoại Giáo-hội. Lấy một thí-dụ
cụ-thể: Nếu tôi nhìn Giáo-hội dưới khía-cạnh quyền-lực, thì bất cứ ai
không có chức-phận đều là kẻ bị đàn-áp. Từ đó suy ra thì việc truyền
chức cho phụ-nữ, chẳng hạn, trở thành một vấn-nạn nóng-bỏng, vì nó là
chuyện quyền-lực, cần phải có chức phẩm để có quyền. Tôi nghĩ ý-hệ nhìn
đâu cũng nghi có dính-dáng tới quyền-lực đang phá vỡ sự đoàn-kết không
những trong Giáo-hội mà của cả cuộc sống con người. Nó còn đưa tới một
lối nhìn hoàn-toàn sai, rằng quyền-lực là mục-tiêu tối-hậu trong
Giáo-hội; rằng quyền-lực là yếu-tố duy-nhất cắt-nghĩa cho sự hình thành
và tồn-tại của thế-giới, của cộng-đồng. Chúng ta không hiện-diện trong
Giáo-hội để thi-thố quyền-lực trong một tổ-chức. Nếu việc tham-gia
Giáo-hội có một ý-nghĩa, thì đó chỉ vì nó cho ta sự sống đời-đời và một
cuộc sống chân-chính đích-thực. Mọi thứ khác đều là thứ yếu. Nếu không
phải thế thì cả cái “quyền-lực” trong cái « hội » Công giáo cũng chỉ là
thứ tuồng chèo hoàn-toàn phi lí. Tôi nghĩ chúng ta phải thoát ra khỏi
ý-hệ quyền-lực và sự giản-lược này, nó thoát-thai từ thái-độ nghi-ngờ
của chủ-nghĩa mác-xít.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Giáo-hội đã tạo ra vô số
những cấm-đoán, như một loại luật-lệ giao-thông, để điều-tiết vận-tốc
cuộc sống. Trong khi đó Đợt sống mới (Lifestyle) thì lại ra hiệu cho ta
tại các ngã tư đường : « Mày được phép nhấn ga, tăng tốc ». Trong cơn
say cảm-giác khoái-lạc vội-vã này tôn-giáo chỉ còn được xã-hội chấp-nhận
như một giấc mơ hạnh-phúc không có khổ-đau, như một phù-thủy huyền-bí.
Có lẽ Giáo-hội đã bị chỉ-trích nặng-nề và đã không lợi-dụng được luồng
sóng tâm-linh này vì Giáo-hội đưa ra đòi-hỏi, vì Giáo-hội nói tới
tội-lỗi, khổ-đau, phải sống sao cho công-chính. </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chỉ cần một thí-dụ cho
tương-quan lạ-lùng đó: Trên bình-diện quốc-gia, mỗi khi hành-động phạm
pháp gia-tăng và xã-hội cảm thấy an-ninh bị đe-doạ thì người ta đòi phải
ra thêm luật. Đối với Giáo-hội thì ngược lại, người ta đòi phải thả lỏng
thêm, dù rằng luật giáo-hội chỉ có tính-cách luân-lí.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong cái nhìn về thế-giới
hôm nay có hai tư-tưởng đã trở thành chỉ-đạo, đó là tự-chủ và chống
quyền-bính. Hai tư-tưởng này trổi-vượt không kém quan-điểm quyền-lực
trên đây. Cả hai hoà-quyện làm một với nhau tác-động thực-sự lên cuộc
sống cộng-đoàn của con người. Hậu-quả thật rõ-ràng: Khi một chủ-thể
tự-chủ có tiếng nói quyết-định tối-hậu, thì đương-nhiên nó sẽ có thể
muốn mọi sự. Nó sẽ muốn ôm tối-đa những gì có thể vơ vào trong cuộc
sống. Tôi nghĩ đó là vấn-nạn rất lớn cho cuộc sống hôm nay. Người ta
nói, cuộc sống quá phức-tạp và ngắn-ngủi, nên tôi phải bằng mọi cách
hưởng-thụ tối đa, không ai được cản-ngăn tôi. Trước hết, tôi phải giật
cho được cái phần của tôi trong cuộc sống, phải có thể thực-hiện được
chính cái tôi và không ai được phép dây mình vào đó. Ai cản tôi trong
việc chiếm-hữu cuộc sống, kẻ đó là thù của tôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Các tài-liệu của hai
hội-nghị liên-hiệp-quốc ở Cairô và Bắc-kinh hé cho ta thấy cái
vũ-trụ-quan trên. Con người ở đây được quan-niệm hoàn-toàn như một
cá-thể, nó chỉ là mình nó thôi. Mối tương-giao giúp con người trở thành
người đã bị tước-đoạt. Con người ngày nay đòi tự mình quyết-định cho
chính mình, đòi chiếm-hữu tối-đa cuộc đời bằng mọi cách, và không muốn
để cho ai cản-ngăn cả. Quan-niệm như thế thì dĩ nhiên câu “Mày không
được làm thế” – “Mày phải tuân-phục những mực-thước bên ngoài mày nữa”
trở thành một thứ đòn tấn-công từ ngoài và con người tìm cách chống lại.
Rốt cuộc ở đây lại nổi lên câu hỏi căn-bản cần thảo-luận: Con người làm
sao để hạnh-phúc? Nó phải sống ra sao cho phải lẽ? Có thật nó sẽ
hạnh-phúc khi chỉ có nó được phép, khi chỉ có nó là chuẩn-mực cho chính
nó?</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Mới đây tôi có nói chuyện
với bạn-bè về chuyện dân vùng Fracasti này đang bước vào mùa tỉa nho.
Nho chỉ cho trái nhiều khi chúng được tỉa cành mỗi năm. Việc tỉa cành
như thế là điều-kiện đem lại thu-hoạch cao. Qua Tin-mừng Gio-an đoạn 15
ta thấy rõ sự so-sánh hình-ảnh này với đời sống con người và cộng-đồng
Giáo-hội. Không có can-đảm tỉa, nho mọc chỉ toàn lá. Nếu áp-dụng
hình-ảnh đó cho Giáo-hội thì rồi chỉ có giấy và giấy, chẳng sự sống nào
nảy-sinh được. Nhưng ta hãy lấy lại lời của đức Kitô, Ngài nói : Quả
thật, nếu ngươi cho rằng, ngươi phải chiếm-hữu chính ngươi và ngươi tự
bảo-vệ ngươi, thì ngươi tự làm ngươi hư-hỏng. Bởi ngươi không được tạo
nên như một hòn đảo cho riêng mình, chỉ tựa trên chính mình, nhưng ngươi
được dựng nên để yêu, để cho, để từ-bỏ, để bị tỉa cái tôi của ngươi đi.
Chỉ khi ngươi từ-bỏ, chịu để mất cái tôi của ngươi như đức Ki-tô nói,
lúc đó ngươi mới được sống.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Quyết-định nền-tảng này
phải được nêu lên rõ-ràng, nó được gắn liền với tự-do con người. Nhưng
cũng cần phải ý-thức rõ rằng sống mà chỉ yêu-sách không thôi là một
công-thức sống sai-lầm. Chối-bỏ khổ-đau và chối-bỏ tính thụ-tạo, nghĩa
là không chấp-nhận một mực-thước trên đầu mình, rốt cuộc là chối-bỏ
chính tình yêu và điều này sẽ huỷ-hoại con người. Bởi nhờ chấp-nhận
đòi-hỏi, chịu để cắt tỉa, con người mới có thể trưởng-thành và đơm hoa
kết trái.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một điểm thường gặp nơi
giới trẻ là họ cảm-thấy họ bị yêu-sách quá ít. Việc họ gia-nhập các
giáo-phái cực-đoan phần nào có thể giải-thích là họ đi tìm sự an-toàn,
muốn được đùm-bọc; nhưng mặt khác cũng có nghĩa là họ muốn được đòi-hỏi.
Đâu đó ẩn-tàng trong mỗi con người cái nhu-cầu nó biết chắc: Tôi cần
được đòi-hỏi, tôi muốn nâng tôi lên một mức cao hơn nữa, tôi muốn tự cho
đi và học chấp-nhận bị mất-mát.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Sự bất đồng giữa đức tin
và xã-hội cũng bởi tại xã-hội ngày nay tìm cách khảo-xét xem Giáo-hội,
lịch-sử Giáo-hội và giáo-huấn Giáo-hội có còn khả-tín không. Việc làm đó
có ngược đời không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chẳng ngược đời gì, nếu
người ta cố-gắng đạt tới một sự hiểu-biết thấu-đáo nào đó về đức tin.
Ngay từ đầu đó cũng là một phần của việc rao-giảng thông-điệp Ki-tô
giáo. Đức tin đã chỉ đi vào được trần-thế qua các nhà truyền giáo, vì
người ta có thể hiểu được nó và thấy nó rõ-ràng. Phao-lô đã có thể giảng
trong các đền thờ không chỉ cho những người Do-thái mà cả cho những kẻ
gọi là biết kính-sợ Thiên-chúa, nghĩa là những người ngoại nhưng đã nhận
ra Thiên Chúa thật trong tôn-giáo độc-thần Do-thái. Ngài đã soi-sáng họ
bằng luận-chứng rằng chỉ với đức Ki-tô thì đạo Do-thái và các tôn-giáo
độc-thần có ảnh-hưởng từ Do-thái giáo mới đạt được sự hợp lí. Xem như
thế thì cố-gắng của Ki-tô giáo làm cho câu trả lời trở nên sáng-tỏ quả
là căn-bản. Tuy nhiên, nếu hiểu ý-niệm khả-tín một cách quá hẹp, đến độ
chỉ giữ lại những gì trong Ki-tô giáo phù-hợp với những tập-quán hiện
thời của ta trong cuộc sống, thì như thế là ta quá coi nhẹ Ki-tô giáo và
chính chúng cũng không còn giá-trị gì.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt">_____________________</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5138#ftn1-ref">
<span style="color:black"><br>
[1]</span></a> Thời Trung cổ ( khỏang từ 700 tới 1500): là<b> </b>thời
Ki-tô giáo cầm cân nẩy mực ở Âu châu.</span></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="left"> </p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<span style="font-size: 12.0pt">*******</span></p>
<p style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">
<a name="2.5_Những_sai_lầm_của_Giáo_Hội">2.5 Những sai lầm của Giáo Hội</a></span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Hồng-y König đã có lần
nhận-định về hiện-tình Giáo-hội hoàn-vũ như sau: “Xét cho cùng, đây là
một tiến-trình kéo dài cả thế-kỉ, dẫn đến sự phân-li giữa Giáo-hội và
thế-giới. Đây là sự sai-biệt lớn dần giữa tình-trạng ý-thức của con
người thời-đại và giáo-lí Ki-tô giáo”. Và ngài tiếp: “Chính Giáo-hội
cũng phải biết phê-bình tự hỏi, đâu là phần lỗi của mình trong việc
bế-tắc cảm-thông đó, để tìm cách khắc-phục”.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rõ-ràng có sự bế-tắc
cảm-thông, như Hồng-y König nói, và tôi nghĩ Giáo-hội chắc-chắn cũng có
phần lỗi. Một đàng vì chúng tôi đã không tìm được ngôn-ngữ phù-hợp với
nhận-thức thời nay. Có lẽ chúng ta sẽ bàn sau về những ý-niệm như tội
tổ-tông, ơn cứu-chuộc, tội-lỗi, sám-hối v.v. đó là những từ nói lên một
sự thật, nhưng trong ngôn-ngữ hiện-đại chúng không còn ý-nghĩa gì nữa
đối với đa-số tín-hữu. Làm thế nào để ý-nghĩa những ý-niệm này lọt tai
thiên-hạ được là bổn-phận hiển-nhiên phải lưu-ý của chúng tôi. Tuy
nhiên, điều đó có thể thành-công chỉ khi nào chính chúng tôi sống những
ý-niệm đó từ nội-tâm. Có sống những ý-niệm này thì mới hiểu và mới có
thể diễn-tả ra được. Tôi cũng cần nói thêm, là truyền-thông về Ki-tô
giáo chưa bao giờ là một truyền-thông chỉ để mà hiểu. Nó bao-trùm
toàn-thể con người và tôi chỉ hiểu được nó khi tôi gia-nhập cộng-đoàn
những kẻ đồng-hành. Như thế có hai đòi-hỏi: Trước hết là sống Ki-tô giáo
thực-sự và nhờ đó hiểu-biết nó, thêm vào đó là tạo được cách diễn-tả mới
qua cuộc sống thiết-thực trong cộng-đoàn những người đồng-hành.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dư-luận thường nhìn
Giáo-hội như một thẩm-quyền đe-doạ, chai-cứng. Tại sao giáo-quyền lại
khắt-khe như thế? Lẽ ra Mẹ giáo-hội phải dịu-dàng với con-cái hơn chứ?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng, nhiều người coi
giáo-huấn Giáo-hội rốt cuộc chỉ là một chuỗi những cấm-đoán luân-lí –
đặc-biệt trong lĩnh-vực tính-dục – và vì thế họ có cảm-tưởng Giáo-hội
chỉ kết-án và o-ép cuộc sống mà thôi. Có lẽ cũng tại vì chúng tôi đã lắm
lúc lắm lời trong lãnh-vực này, và lời nói nhiều khi không đi đôi với sự
thật và tình yêu. Nhưng tôi nghĩ một phần nữa cũng tại việc chọn đề-tài
của truyền-thông. Bởi những cấm-đoán như thế là những tin-tức dễ
ăn-khách và dễ hiểu. Nếu như thay vào đó người ta luận-bàn về Chúa, về
đức Ki-tô hay về quá nhiều những điều căn-bản trong đức tin thì những
đề-tài này có thể lại quá xa-lạ với ngôn-ngữ thế-tục, có thể khó mà
tiếp-thu được. Vì thế, thay vì ngồi đó trách-cứ truyền-thông, Giáo-hội
phải tự hỏi mình có thể trình-bày thế nào với dư-luận cho đúng mức. Khi
rao-giảng cái cốt-lõi của đức tin, những chi-tiết riêng-rẽ sẽ được đặt
đúng trong tương-quan với nhau, lúc đó những cấm-đoán nêu lên cũng có
chỗ đứng trong một toàn-cảnh rộng lớn hơn và tích-cực hơn. Nhưng khi
muốn đưa hết mọi thứ ra cho dư-luận biết, thì sự quân-bình sẽ mất. Vì
thế Giáo-hội cần cân-nhắc nội-dung thông-đạt nội-bộ về giáo-lí chung với
những gì muốn đưa ra bên ngoài, nơi nội-dung thông-tin của mình chỉ được
thiên-hạ chọn-lọc tiếp-nhận một phần mà thôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dư-luận nhiều khi có
cảm-tưởng Giáo-hội chỉ biết phản-ứng cố-chấp, nghiêm-khắc viện vào các
giới-răn và tin rằng Chúa không để Giáo-hội sụp-đổ. Chung-quanh Giáo-hội
là thế-giới linh-động, nhưng Giáo-hội xem ra không có khả-năng thay-đổi
lối suy-tư, cứ khư-khư bảo-vệ quan-điểm mình. Giáo-hội tỏ ra không có bộ
mặt cực-đoan, nhưng có vẻ thiếu uyển-chuyển, đóng khung kiên-cố như một
pháo-đài. Sứ-điệp của Giáo-hội vì thế trống-rỗng.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Mỗi quốc-gia dân-tộc đương
nhiên có cái nhìn rất khác nhau. Dưới thời áp-bức cộng-sản, người có đức
tin, kể cả những kẻ không tin và người đang trên đường tìm đến đức tin
như Vaclav Havel<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn1"><span style="color:black">[1]</span></a>
chẳng hạn, có cái nhìn hoàn-toàn khác. Họ thực-sự thấy Giáo-hội
rao-truyền sứ-điệp tự-do, coi Giáo-hội là một đối-lực chống lại độc-tài,
coi đó là một nguồn lực có thể cung-cấp một cái gì đó cho cả kẻ không
tin và giúp họ vững tin rằng những chế-độ độc-tài toàn-trị sẽ không bao
giờ hoàn-toàn làm chủ được tình-hình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cả ở châu Phi, nơi
Giáo-hội, dưới nhiều hình-thức, thường đụng-độ với nhà-nước và với
tham-nhũng là quốc-nạn lớn của châu lục này, người ta không có cảm-tưởng
Giáo-hội chỉ biết khư-khư bảo-vệ mình, nhưng đó là một lực năng-động,
sẵn-sàng bảo-vệ cho cả các nước thuộc thế-giới đệ-tam và luôn đưa ra
sáng-kiến giải-quyết tình-hình. Họ thấy Giáo-hội không chủ-trương một
chính-sách viện-trợ phát-triển chỉ dựa trên vật-chất, song luôn hỗ-trợ
những nỗ-lực trao-đổi sinh-động. Cả Nam Mĩ cũng có cái nhìn hoàn-toàn
khác. Như vậy, Giáo-hội có thực-sự là một sức đẩy giúp tiến tới hay
không, cái này tuỳ nơi sự cảm-nhận của mỗi nước. Sở dĩ Đức, một nước nằm
ở Trung Âu, xem Giáo-hội chỉ là lực cản của tiến-bộ và chỉ biết lo
bảo-vệ chính mình, theo tôi, phải nhìn ngược lại, là vì người ta không
muốn Giáo-hội lên tiếng chống lại nhiều cái ta coi là thoải-mái và
thích-hợp.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Giáo-chủ Gio-an Phao-lô II
kêu gọi: Đừng chạy theo thế-gian. Nhưng phải chăng chính cả Giáo-hội
cũng chạy theo hơn ai hết. Xem ra Giáo-hội bị dính chặt với dinh-thự,
đầu-tư nhiều tiền-bạc, thời-gian và công-sức vào chuyện bảo-trì nhà-cửa
của mình. Lẽ ra thay vì thế Giáo-hội phải giúp người ta hiểu rõ hơn đâu
là những ơn-ích cứu-rỗi của Giáo-hội.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi đồng ý với ông.
Khả-năng cố-chấp là một yếu-tố rất mạnh kể cả trong Giáo-hội. Vì thế
Giáo-hội có khuynh-hướng không muốn nhả ra cái tài-sản hay địa-vị đã đạt
được. Khả-năng tự giới-hạn và tự cắt-tỉa chưa phát-triển đúng hướng. Tôi
nghĩ đây cũng chính là vấn-nạn của nước Đức. Chúng ta có quá nhiều
định-chế hơn là nhân-sự thấm-nhuần tinh-thần giáo-hội để điều-hành.
Chính vì bám chặt vào guồng máy kồng-kềnh nhưng trống rỗng bên trong này
mà Giáo-hội mất uy-tín. Từ đó nẩy-sinh ấn-tượng là trong một bệnh-viện
hay trường học chẳng-hạn, những người không một chút gì gắn-bó với
Giáo-hội cũng bị ép hành-xử theo đường-hướng Giáo-hội, chỉ vì Giáo-hội
làm chủ những cơ-sở này và có quyền định-đoạt. Đây là điểm ta cần xét
mình thực-sự. Nhưng tiếc thay lịch-sử vẫn luôn cho thấy là Giáo-hội
không có khả-năng tự mình giũ bỏ được của-cải, mà luôn bị người ta
tước-đoạt đi và sự tước-đoạt này rốt cuộc lại trở thành ơn-ích cho
Giáo-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tuy-nhiên cũng có
trường-hợp hơi khác; tôi nghĩ tới vụ phân-cách giữa nhà-nước và Giáo-hội
Pháp dưới thời giáo-chủ Pi-ô X, nghĩa là vào đầu thế-kỉ 20. Thời đó,
nhà-nước Pháp đề-nghị một mô-thức cho phép Giáo-hội tiếp-tục sở-hữu
tài-sản, nhưng phải đặt dưới quyền kiểm-soát của nhà-nước. Về sự-kiện
này, Pi-ô X tuyên-bố: Tài-sản tinh-thần của Giáo-hội quý hơn tài-sản
vật-chất . Chúng ta bỏ tài-sản vật-chất, vì chúng ta phải bảo-vệ gia-sản
tinh-thần. Tôi tin đây là một câu nói quan-trọng, đáng cho ta luôn đem
ra suy-gẫm.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi tự hỏi, tại sao
Giáo-hội không có cách nào hay hơn để truyền-giảng về đạo Chúa cho chúng
tôi, những kẻ mù-tịt hoặc chỉ biết sơ-sài về đạo; tại sao Giáo-hội không
nói nhiều hơn về cái chiều-kích lớn-lao của Công giáo, về tự-do
tư-tưởng, về thứ-tha và bác-ái. Tôi thấy thiếu vắng những nghi-lễ,
phong-tục, lễ-hội mà Giáo-hội vẫn hãnh-diện và có kinh-nghiệm cử-hành từ
hai ngàn năm nay. Isaac Singer<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn2"><span style="color:black">[2]</span></a>
kể trong một cuốn sách của ông câu chuyện cử-hành lễ mùa truyền-thống
của người Do-thái. Vị giáo-trưởng hát lời nguyện trước bữa ăn rồi giảng.
Theo Singer, chưa bao giờ có một bài giảng cắt-nghĩa kinh Thora gây
phấn-chấn nơi tín-hữu Chassidim<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn3"><span style="color:black">[3]</span></a>
như thế. Vị giáo-trưởng đã vén cho họ thấy những bí-mật thánh. Cuối cùng
vào chiều tối, người ta trải một chiếc khăn dùng cho dịp lễ lên bàn và
đặt một khoanh bánh mì trên đó, một bình rượu và một cái li bên cạnh.
Những người tham-dự có cảm-tưởng chiếc chòi lá<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn4"><span style="color:black">[4]</span></a>
biến thành một căn phòng trong đền thờ. Với chúng ta, những buổi họp mặt
ki-tô-hữu lại thường biến thành những cuộc lễ-hội với bia và thịt.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đây cũng lại là chuyện
hoà-lẫn giữa Ki-tô giáo và xã-hội và sự hoà-nhập cái tính-chất Ki-tô
giáo vào phong-tục và lễ-hội xã-hội, như ta đã nói ở trên. Ở đây, tôi
muốn đề-cập một chuyện liên-quan khác. Vị giáo-trưởng chắc-chắn đã không
nói điều gì mới, nhưng nghi-thức cử-hành trang-nghiêm và với lòng tin đã
làm mới lại những gì ông giảng-giải và làm chúng sống lại trong
hiện-tại.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Theo tôi, trong cải-cách
phụng-vụ của ta có một khuynh-hướng sai, đó là việc muốn “hội-nhập”
hoàn-toàn phụng-vụ vào thế-giới tân-thời. Nghĩa là phụng-vụ phải ngắn
gọn hơn nữa, những yếu-tố được coi là khó hiểu phải được lược bỏ đi;
cơ-bản là phải làm sao lồng vào một ngôn-ngữ “thấp” hơn. Như vậy thì
bản-chất phụng-vụ và lễ-nghi phụng-vụ sẽ bị hiểu sai từ căn-bản. Bởi
trong phụng-vụ người ta không đơn-thuần hiểu cách thuần lí, như tôi hiểu
một bài thuyết-trình, nhưng hiểu bằng nhiều cách, bằng mọi giác-quan và
bằng cách hoà-nhập mình vào một cuộc lễ không do uỷ-ban nào bày ra, song
từ thẳm sâu muôn ngàn năm hoặc từ muôn đời đang đến với tôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Sau khi mất Đền-thánh,
Do-thái giáo vẫn bám lấy các ngày lễ và nghi-lễ ở giáo-đường và giữ được
sự nối-kết với nhau qua việc cử-hành các buổi lễ lớn được coi như
lễ-nghi của Đền-thánh. Lễ-nghi cũng là một cách diễn-tả hình-thức sống
chung; không phải nó giúp cho đạo được dễ hiểu một cách hời-hợt bề
ngoài, nhưng nó nói lên sự tiếp-nối trọng-đại của lịch-sử đức tin và có
thể nói là tượng-trưng cho một sự uỷ quyền không do từ một cá-nhân nào.
Linh-mục không phải là nhà hoạt-náo truyền-thông (Showmaster) đang
biểu-diễn xuất-sắc một cái gì do ông tự nghĩ ra. Trái lại, ông có thể là
một diễn-viên rất tồi, nhưng ông đang đại-diện cho một cái gì hoàn-toàn
khác và cái đó hoàn-toàn không tuỳ-thuộc ông.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên phụng-vụ cũng
phải dễ hiểu, vì thế lời Chúa phải được đọc lên rõ-ràng và sau đó được
cắt-nghĩa, diễn-tả mạch-lạc. Nhưng để hiểu minh-bạch lời Chúa còn có có
những lối hiểu khác nữa. Nhất là sự hiểu-biết minh-bạch này không phải
là cái do hết uỷ-ban này đến uỷ-ban nọ ở Roma, Paris hay Trier… nặn ra.
Trái lại, nó cần có tính-cách liên-tục trọng-đại, tránh mọi hình-thức
tuỳ-tiện, qua nó tôi thật-sự tiếp-cận cái vĩnh-cửu, nó nâng tôi lên
hoà-nhập vào cộng-đoàn tế-lễ, một cộng-đoàn khác hẳn với cái do các
uỷ-ban hoặc ban tổ-chức lễ-hội tự nghĩ ra.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi tin rằng có một thứ
chủ-nghĩa giáo-sĩ trị đã định hình, qua đó tôi hiểu hơn về đòi-hỏi
truyền chức linh-mục cho phụ-nữ. Người ta coi <i>con người</i> linh-mục
là quan-trọng, đòi vị này phải có năng-khiếu và phải thủ-diễn xuất-sắc
vai-trò mình; họ coi ông mới thật-sự là trọng-tâm của buổi lễ. Rốt cuộc
người ta phải tự hỏi: Tại sao lại phải chỉ là loại người đó? Trái lại,
nếu vị linh-mục chịu dấu con người mình đi và chỉ hiện-diện như một
đại-diện đơn-thuần thi-hành việc đức tin, thì người ta sẽ không còn
tập-chú vào con người của ông nữa, và lúc đó hẳn một cái gì lớn-lao sẽ
xuất-hiện. Tôi tin như thế người ta sẽ nhận ra rõ hơn cái lực và sức
mạnh của truyền-thống không bị làm méo-mó. Cái đẹp và cái cao-cả của nó
sẽ đánh-động cả những tâm-hồn không thể hấp-thụ mọi tiểu-tiết và hiểu
chúng bằng lí-trí. Trung-tâm điểm lúc đó chỉ còn là lời Chúa được
loan-truyền và diễn-giải.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Như vậy, để chống lại
tình-trạng cào bằng và phá thiêng đó, cần phải khởi-động lại phụng-vụ
cũ?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nếu chỉ có thế thì cũng
chẳng giải-quyết được gì. Theo tôi, cần độ-lượng hơn nữa cho những ai
muốn duy-trì phụng-vụ cũ. Điều này chẳng có chút gì gọi là nguy-hiểm hay
không thể chấp-nhận được. Một cộng-đoàn bỗng dưng cấm ngặt cái mà cho
tới lúc đó vẫn được kể là cực thánh và cực cao-cả và coi việc đòi-hỏi
những thứ này là bất chính, thì hẳn là có vấn-đề. Vì như vậy còn gì để
tin vào cộng-đoàn đó? Có thể mai đây cộng-đoàn đó lại cấm những gì là
lệnh của hôm nay? Tuy nhiên, chỉ trở về với cái cũ, như đã nói, cũng
không phải là giải-đáp. Từ 30 năm nay văn-hoá chúng ta đã biến-đổi tận
căn, khiến việc quay trở lại phụng-vụ toàn bằng tiếng la-tinh sẽ là một
cái gì lạ-lẫm không thể thích-ứng nổi đối với nhiều người. Điều chúng ta
cần hiện nay là một huấn-luyện mới về phụng-vụ, đặc-biệt cho cả các
linh-mục. Phải làm cho người ta hiểu rằng khoa-học phụng-vụ không nhắm
tới việc đưa ra đều-đặn những kiểu-mẫu mới như trong kĩ-nghệ xe hơi.
Nhưng mục-đích của nó là dẫn con người vào cuộc lễ, giúp cho con người
có thể cảm được cái mầu-nhiệm. Ở điểm này, ta nên học nơi Giáo-hội
đông-phương và cả nơi các tôn-giáo hoàn-cầu, vì họ tất-cả đều hiểu rằng
phụng-vụ là cái gì khác hơn việc sáng-tạo ra kinh sách và nghi-lễ, là
cái gì không thể lạm-dụng được. Tuổi trẻ cảm-nhận điều này rất rõ. Họ đổ
nhau về những trung-tâm, nơi phụng-vụ được cử-hành một cách long-trọng
và trang-nghiêm không lố-bịch, cho dù họ không hiểu hết những lời họ
nghe. Chúng ta cần nhiều trung-tâm như thế. Tiếc thay, chúng ta vô cùng
dễ-dãi với những trò chơi phiêu-lưu, nhưng trái lại đối với phụng-vụ cũ
chẳng có chút bao-dung nào cả. Chắc-chắn đó là con đường sai.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Người ta có thể xác-định
được cơn khủng-hoảng của Giáo-hội bắt đầu từ lúc nào không? Đó là
hậu-quả của những lỗi-lầm quá-khứ? Phải chăng Giáo-hội đã chồng-chất quá
nhiều hành-trang phế-thải, quá nhiều nợ-nần, để bây giờ phải lãnh
hậu-quả?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một mặt, dĩ-nhiên là có sự
liên-tục lịch-sử, ta không thể tránh-né nó được. Cũng như lịch-sử nước
Đức với tất-cả những cái xấu cái tốt có ảnh-hưởng trên mọi thế-hệ,
lịch-sử Giáo-hội cũng thế. Câu hỏi đặt ra: Đâu là những gánh nặng, trong
đó có cả những lỗi-lầm, mà ta phải biết và thú-nhận? Nhưng bên cạnh cũng
có những cái mới nơi từng thế-hệ đang sống.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở đây tôi muốn đề-cập tới
cuộc khủng-hoảng với những nguồn-gốc không quá xa trong lịch-sử. Ngay
các hoàn-cảnh lịch-sử hiện-đại cũng tạo ra đỉnh cao và vực sâu nơi
Giáo-hội. Tôi luôn dùng ví-dụ này để luận-chứng: Khi chủ-nghĩa tự-do
(Liberalismus) rộ nở, trong nội-bộ Giáo-hội cũng nẩy ra cuộc tranh-luận
về thuyết tiến-bộ (Modernismus), mà Pi-ô X đã có phản-ứng rất mạnh. Sau
thế-chiến thứ nhất cuộc tranh-luận bỗng biến mất. Ngày nay nhiều người
bảo rằng, lẽ ra thời đó mình phải tranh-luận vấn-đề cho ngã-ngũ, thay vì
nhấn chìm chúng. Tuy nhiên, trên thực-tế, thế-chiến thứ nhất được coi là
sự thất-bại của chủ-nghĩa tự-do, và chủ-nghĩa này – được coi là lực
hướng-đạo tinh-thần của thời đó – đã tàn-lụi theo cuộc chiến. Như vậy
thời đó một tình-trạng ý-thức hoàn-toàn mới bổng-nhiên trỗi lên, không
những trong Công giáo, mà cả trong thế-giới Tin-lành. Harnack<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn5"><span style="color:black">[5]</span></a>,
bậc đại-sư của thần-học tự-do, rút lui dành chỗ cho Karl Barth<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn6"><span style="color:black">[6]</span></a>
với niềm tin mới cực-đoan của ông; Erik Peterson, nhà chú-giải Kinh
thánh lỗi-lạc của Tin-lành và là sử-gia, quay về với Công giáo. Một
phong-trào phụng-vụ mới trỗi dậy trong giáo-hội Tin-lành, nơi mà trước
đó với nền thần-học tự-do người ta đã kịch-liệt chống-đối lễ-bái. Điều
đó có nghĩa là những vấn-đề của thuyết tiến-bộ bỗng dưng chẳng còn được
thế-hệ mới với hoàn-cảnh mới quan-tâm chút nào nữa. Chúng ta có thể nhận
rõ biến-chuyển đó qua cuốn tiểu-sử tự thuật của Romano Guardini<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn7"><span style="color:black">[7]</span></a>,
ông này theo học trong thời chủ-nghĩa tự-do, sau đó lại có lập-trường
quyết-liệt chống lại chủ-nghĩa tự-do.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tình-trạng trên còn kéo
dài thêm một thời-gian sau thế-chiến thứ hai. Nhưng rồi, rất nhanh,
thế-giới phồn-vinh xuất-hiện, còn vượt trội hơn cả thời Belle Époque<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn8"><span style="color:black">[8]</span></a>
nữa. Nhờ đó một thứ chủ-nghĩa tân tự-do xuất-hiện, và cũng từ đó Ki-tô
giáo bỗng dưng bị coi là lạc-hậu, ngược đời và phản-chứng hơn cả
tình-trạng trước thế-chiến thứ nhất.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nói ra như vậy để hiểu
rằng các hiện-tượng khủng-hoảng cũng phải được nhìn trong bối-cảnh
lịch-sử mỗi thời-đại. Cho tới một điểm nào đó tôi công-nhận Karl Marx
đúng, khi ông bảo tình-trạng ý-thức của một thời-đại là phản-ảnh của
toàn-bộ cơ-cấu xã-hội và kinh-tế thời-đại đó.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Biết đâu có thể những
nỗ-lực tự thanh-tẩy mạnh-mẽ cũng đang tác-động trong tiến-trình
suy-thoái hiện nay của Giáo-hội?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi xác-tín những nỗ-lực
tự thanh-tẩy đang hoạt-động. Nhưng dĩ-nhiên không nên đơn-giản hiểu rằng
sự mất-mát đức tin, chán-chường trong đức tin tự chúng là những
tiến-trình tự thanh-tẩy. Tình-thế cống-hiến cơ-hội thanh-tẩy, nhưng
không phải ai cũng sử-dụng nó như nhau. Ở đây lại phải trở về với chuyện
bám vào tài-sản và định-chế như đã nói trên. Hoàn-cảnh có thể dẫn tới
thanh-tẩy. Nhưng không chỉ vì thoái-trào mà người ta đương-nhiên chịu
thanh-tẩy.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Khó mà đo mức-độ
thành-công của Giáo-hội, ít ra không thể dùng các tiêu-chẩn chính-trị
hay kinh-tế, dùng số đảng-viên hay lượng thu-nhập để đo được. Tuy nhiên
đức Ki-tô có nói với mấy người quản-lí đã được chủ giao tài-sản, là họ
phải trông-coi và làm tăng-gia của-cải đó – đặc-biệt kể cả bằng
phương-tiện thiếu chính-thống.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Câu hỏi đầu tiên là phải
diễn-dịch dụ-ngôn sao cho đúng? Việc Chúa dùng câu chuyện ngân-hàng,
dùng việc thương-mại để khuyên người ta sinh lời món tiền sẵn có, chớ
nên hiểu là Ngài muốn dạy về phương-pháp. Cả chuyện Chúa nói về người
quản-lí bất chính – một dụ-ngôn đặc-biệt khó hiểu –, Ngài nói: Dù sao
anh ta cũng đã tìm được một lối giải-quyết, hãy khôn-ngoan như anh ta.
Đây không có nghĩa là ta nên sử-dụng các phương-tiện lường-gạt. Nhưng
phải hiểu là ta cũng phải khôn-ngoan, tỉnh-táo và biết nắm cơ-hội; rằng
ta cũng phải có chút tưởng-tượng và sáng-tạo. Dụ-ngôn chắc-chắn cũng có
nghĩa là, nếu ngây-thơ và vững tin tâm-niệm rằng tôi đạo-đức, tôi
hạnh-phúc theo kiểu-cách của tôi, còn những gì người khác làm thì chẳng
liên-can gì tới tôi cả, hành-xử như thế chắc-chắn là bất-cập. Đức tin
thật ra là một món quà tôi nhận được để tặng tiếp cho người khác, là thứ
không ai có thể có được trọn-vẹn nếu chỉ muốn giữ cho riêng mình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một Ki-tô giáo được
đón-nhận thực-sự trong tâm-hồn luôn bao-hàm động-lực thôi-thúc tôi phải
chia-sẻ nó với người khác. Nếu tôi khám-phá ra một lối đi, một lối
hành-xử đúng, rồi tự bảo, à như vậy là đủ cho tôi rồi, thì cách ứng-xử
đó là sai. Bởi như thế là chính lúc đó tôi phá-hủy cái tôi đã khám-phá.
Cũng hệt như khi ai đó gặp được niềm vui lớn mà không muốn thông-báo cho
kẻ khác biết thì đó chẳng phải là niềm vui đích-thực. Như vậy quả thực
động-lực trao tặng là một thành-tố của sứ-mạng mà Chúa Ki-tô đã trao lại
cho môn-đệ mình; cũng như việc Ngài khuyến-khích ta có sáng-kiến và
can-đảm, dù có phải đương-đầu với nguy-cơ mất-mát. Vì thế ta không thể
bình chân như vại mà nói, không sao, Chúa đã không hứa là có đông-đảo
quần-chúng đi theo, Ngài không nhắm tới thành-công, chúng tôi đã làm hết
bổn-phận mình, còn việc ai theo ai không thì rồi ra sẽ hay. Giáo-hội
luôn phải có tâm-trạng bất an gây nên bởi ý-thức rằng mình đã nhận được
một món quà dành cho cả nhân-loại.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Mặt khác cũng có lời: “Tôi
phái anh em đi như chiên giữa bầy sói”, và “Anh em sẽ bị bách-hại”. Như
thế có nghĩa là Chúa báo trước cho biết công-việc của ta cũng luôn gắn
liền với chính số-phận của đức Kitô. Và tôi tin rằng ki-tô-hữu phải sống
trong tình-trạng căng-thẳng đó. Không thể có tình-trạng tự-mãn theo
nghĩa: Chúng tôi đã đạt mức rồi, không thể hơn được nữa – trái lại
nghĩa-vụ Chúa trao cho ta luôn mới, đòi-hỏi ta phải là những quản-lí
giỏi, biết tìm cách sinh lợi như Chúa dạy, nhưng đồng thời chẳng bao giờ
có được trong tay thành-công trọn-vẹn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt">______________________</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn1-ref">
<span style="color:black"><br>
[1]</span></a> Vaclav Havel: Thi-sĩ và kịch tác-gia người Tiệp, đứng đầu
một nhóm trí-thức chống lại chế-độ cộng-sản và sau khi cộng-sản nước này
đổ đã được dân bầu lên làm tổng-thống nước Tiệp.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn2-ref">
<span style="color:black"><br>
[2]</span></a> Singer <i>(1907-199): Nhà văn Ba-lan gốc Do-thái, di cư
qua Mỹ năm 1935, giải Nobel văn-chương năm 1978.</i></span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn3-ref">
<span style="color:black"><br>
[3]</span></a> Chassidim: <i>một giáo-phái Do-thái giáo tại Đông Âu.</i></span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn4-ref">
<span style="color:black"><br>
[4]</span></a> Chòi lá: Tín-hữu Chassidim<i> thường mừng lễ mùa
truyền-thống trong các chòi lá hoặc trong phòng trang-hoàng với lá cây.</i></span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn5-ref">
<span style="color:black"><br>
[5]</span></a> Harnack (1851-1930): Nhà sử và thần-học tin lành người
Đức.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn6-ref">
<span style="color:black"><br>
[6]</span></a> Barth (1886-1968): Nhà thần-học tin-lành, người Thụy-sĩ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn7-ref">
<span style="color:black"><br>
[7]</span></a> Guardini (1885-1968): linh-mục, triết-gia tôn-giáo và nhà
thần-học, lãnh-đạo phong-trào thanh-niên và phong-trào phụng-vụ tại Đức.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5139#ftn8-ref">
<span style="color:black"><br>
[8]</span></a> Belle Époque: thời hoàng-kim ở Âu châu, quãng từ 1890 tới
1914, một thời hoà-bình, xã-hội trở nên giàu-có nhờ kĩ-nghệ và kĩ-thuật
tân-tiến, nhờ phúc-lợi mới cuộc sống con người đâm ra buông-thả.</span></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="left">
<b><i><span style="font-size: 12.0pt">
<a href="http://www.lamhong.org/2012/12/13/muoi-cho-doi-hong-y-joseph-ratzinger-dgh-benedicto-xvi/#Salt_Ml">
[về Mục Lục]</a></span></i></b></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<span style="font-size: 12.0pt">************</span></p>
<p style="text-align: justify; margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
<b><span style="font-size: 12.0pt; color: #993300">§2.6 CÁC ĐIỆP KHÚC
CHỈ TRÍCH</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Liên-quan tới những
chỉ-trích đối với Giáo-hội, Hồng-y đã có lần nói về «điệp-khúc các câu
hỏi» : Truyền chức cho phái nữ, ngừa thai, độc-thân, tái hôn sau khi
li-dị. Đó là vào năm 1984. Những cuộc trưng-cầu ý-kiến tín-hữu về vấn-đề
Giáo-hội năm 1995 ở Áo, Đức và Thuỵ-sĩ cho thấy những điểm trên cho tới
nay vẫn hoàn-toàn không thay-đổi. Các cuộc tranh-luận xem ra như kiến bò
miệng chén, mệt-mỏi. Với chút giải-thích có-lẽ vấn-đề sẽ sáng-tỏ hơn?
Tôi có cảm-tưởng nhiều người chẳng hiểu mình đang nói gì khi đề-cập tới
ngai giáo-chủ hay chức linh-mục chẳng hạn, họ thật ra chẳng hiểu nghĩa
của những ý-niệm đó.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi muốn nhấn mạnh một lần
nữa, tất-cả những điểm trên đều là những vấn-nạn thực. Nhưng tôi cũng
tin rằng ta sẽ lạc đường, nếu như ta nâng chúng lên thành những vấn-nạn
tiêu-chuẩn hoặc thành đề-tài duy-nhất cho hoàn-vũ Công giáo. Có một
lí-luận rất đơn-giản chống lại quan-điểm trên (mà cả Johann Baptist Metz<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn1"><span style="color:black">[1]</span></a>cũng
đã trình-bày trong một bài viết của ông về cuộc trưng-cầu ý-kiến
tín-hữu): Thế-giới Tin-lành đã giải-quyết các vấn-nạn này. Chúng đã được
họ giải-quyết theo một cách khác, nhưng rõ-ràng cách làm của họ cũng đã
không giúp họ sống đời ki-tô-hữu tối hơn giữa trần-thế và vấn-nạn của
Ki-tô giáo, cái khó-khăn sống đời ki-tô-hữu trước sau đối với họ vẫn
nan-giải không kém chúng ta. Nếu tôi nhớ không lầm, Metz đã nêu lên câu
hỏi, tại sao chúng ta giờ đây lại muốn làm một bản sao của Tin-lành.
Theo ông, thật may trong lãnh-vực này chúng ta đã có một thí-nghiệm.
Điều đó cho thấy những vấn-nạn trên đây không phải là ngăn-trở chính cho
việc sống đạo hôm nay. Có giải-quyết chúng thì Tin-mừng cũng không trở
nên lôi-cuốn hơn, việc sống đạo vẫn không dễ hơn hoặc Giáo-hội sẽ có
đoàn-kết hơn. Tôi nghĩ, phải hiểu rõ một lần cho dứt-khoát là những
vấn-nạn kia nhất-định không phải là căn-nguyên cơn đau của Giáo-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">TÍN ĐIỀU KHÔNG SAI LẦM</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Xin hãy bắt đầu với một
điểm mà những người Tin-lành đã dứt-khoát từ rất sớm, đó là tín-điều
không sai-lầm. Tín-điều đó giờ đây phải được hiểu ra sao? Có phải tất
thảy những gì đức Thánh-cha nói đương-nhiên là thánh và đúng? Tôi muốn
bắt đầu những trọng-điểm chỉ-trích với tín-điều này, vì nó đặc-biệt
động-chạm tới con người, dù xét từ bất cứ lí-do nào.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ông đã đề-cập tới một
nhầm-lẫn. Tín-điều đó thực ra không có nghĩa là tất-cả những gì giáo-chủ
nói đều không sai-lầm. Nó chỉ có nghĩa là trong thế-giới Ki-tô giáo,
dĩ-nhiên theo quan-điểm Công giáo, có một thẩm-quyền quyết-định tối-hậu.
Nó có nghĩa là mọi câu hỏi quan-trọng cuối cùng rồi cũng có thể được
quyết-định chung-quyết và chúng tôi có thể tin chắc rằng qua quyết-định
đó gia-tài của đức Ki-tô được diễn-giải đúng. Trong mọi cộng-đồng Ki-tô
giáo, dưới hình-thức này hay hình-thức khác, đều có cái quyết-định
trói-buộc đó, có điều là họ không qui thẩm-quyền đó vào một giáo-chủ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cả giáo-hội Chính-thống
cũng biết rõ là các quyết-định công-đồng không thể sai-lầm, theo nghĩa
là tôi có thể tin-tưởng rằng đây là chỗ gia-tài đức Ki-tô được diễn-giải
đúng, đây là đức tin chung của chúng tôi. Không cần mỗi người phải tự
tinh-lọc đức tin ra từ Kinh-thánh, nhưng Giáo-hội đã được trao cho
khả-năng sở-đắc sự xác-thực chung đó. Chỉ có một điểm khác với
Chính-thống là Công giáo, ngoài việc công-nhận thẩm-quyền của công-đồng
chung, còn công-nhận thêm một thẩm-cấp bảo-đảm sự chính-xác, đó là người
kế vị của Phêrô, là người cũng có khả-năng thực-hiện sự bảo-đảm
chính-xác này. Khi hành-xử quyền này, dĩ-nhiên giáo-chủ phải tuân-giữ
những điều-kiện ràng-buộc rất chặt-chẽ để bảo-đảm rằng ngài không
quyết-định theo nhận-thức chủ-quan riêng tư, nhưng trong hiệp-thông
sâu-rộng với truyền-thống.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng đã phải rất lâu mới
tìm ra lối giải-quyết này?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đã có nhiều cuộc họp
công-đồng diễn ra, trước khi người ta có được một ý-niệm về công-đồng.
Các nghị-phụ của công-đồng Nixêa (325), công-đồng đầu tiên, không biết
công-đồng là gì, công-đồng này là do Hoàng-đế triệu-tập. Nhưng dù vậy
các ngài đã hiểu rằng lúc đó họ không nói lên tiếng nói cá-nhân, mà biết
rằng được phép nói (cả Công-đồng các Tông-đồ cũng đã nói như vậy) : «
Chúa Thánh-thần và chúng tôi quyết-định » (Công-vụ Tông đồ 15, 28) –
nghĩa là : Chúa Thánh-linh đã quyết-định với chúng tôi và qua chúng tôi.
Công-đồng Nixêa nói tới ba trung-tâm có ưu-thế trong Giáo-hội, đó là
Rôma, Antiôkia và Alêxanđria. Như vậy đó là ba thẩm-quyền kiểm-soát, cả
ba cùng liên-kết chặt-chẽ với truyền-thống Phêrô. Rôma và Antiôkia là
nơi đặt toà giám-mục của thánh Phêrô. Alêxandria là toà giám-mục của
Mác-cô, cũng ở trong truyền-thống Phêrô và đã được nhận vào bộ ba
ưu-thế.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Các giám-mục toà Rôma đã
ý-thức rất sớm và rất rõ là các ngài đứng trong truyền-thống Phêrô và
cùng với trách-nhiệm, các ngài cũng nhận được lời hứa giúp hoàn-thành
trách-nhiệm đó. Trong cuộc khủng-hoảng Arius ta thấy rõ chỉ có Rôma có
thể đứng lên phản-đối Hoàng-đế. Giám-mục toà Rôma, dĩ-nhiên phải lắng
nghe Giáo-hội hoàn-vũ và không được tự tác trong vấn-đề đức tin, có
chức-năng tiếp-nối lời hứa đã ban cho Phêrô. Trên thực-tế mãi tới năm
1870<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn2"><span style="color:black">[2]</span></a>
mới định-hình ý-niệm này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có lẽ cần nói thêm là hiện
nay, không những chỉ trong thế-giới công giáo, nhu-cầu về một thẩm-quyền
có khả-năng bảo-đảm sự thống-nhất đang được đón-nhận ngày càng rộng.
Chẳng hạn như qua cuộc đối-thoại với Anh-giáo ta thấy rõ điểm này. Họ
cho hay sẵn-sàng chấp-nhận một thứ lãnh-đạo quan-phòng trong liên-hệ
chặt-chẽ với truyền-thống toà giám-mục có ưu-thế nơi Rôma, mặc dầu không
muốn qui trực-tiếp lời hứa cho Phêrô vào vị giáo-chủ (công giáo). Nhiều
thành-phần trong thế-giới Tin-lành cũng công-nhận rằng thế-giới Ki-tô
giáo nên có một thứ phát-ngôn-viên chung – biểu-hiện qua một người. Và
cả trong giáo-hội Chính-thống cũng có những tiếng nói chống lại việc xé
Giáo-hội họ ra thành những Giáo-hội quốc-gia và thay vào đó họ đề-nghị
nên trở về nguyên-tắc Phêrô. Tất-cả những điều trên không có nghĩa là họ
chấp-nhận tín-điều của Rôma, nhưng sự đồng-thuận càng ngày càng rõ nét.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">CHÚNG TÔI LÀ DÂN CHÚA</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ý-niệm “dân Chúa” ngày nay
được coi như sự diễn-tả tính-cách độc-lập của giáo-dân đối với
giáo-quyền, dựa theo khẩu-hiệu “Chúng tôi là nhân-dân”<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn3"><span style="color:black">[3]</span></a>,
và cái gì dân yêu-sách tất phải được thi-hành. Đàng khác cũng có câu “Ý
dân là ý trời”. Ngài nghĩ sao về ý-niệm đó?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nếu chúng ta là những nhà
thần-học và những tín-hữu, chúng ta trước hết phải xem Phúc-âm nói gì
đã. Những ý-niệm lớn như “Chúa là ai?”, “Giáo-hội là gì?”, “Hồng-ân là
gì?” v.v.. đâu do chúng ta tự nghĩ ra. Trao tặng đức tin có nghĩa là
trước đó mình đã nhận được món quà đó. Ý-niệm “dân Chúa” xuất-phát từ
Kinh-thánh. Việc sử-dụng nó phải theo ý-nghĩa đã được dùng trong
Kinh-thánh. Trước hết và chủ-yếu đó là một ý-niệm của Cựu-ước, trong đó
ý-niệm “dân” đã có từ xa-xưa trước thời xuất-hiện ý-niệm quốc-gia, nó
liên-quan nhiều hơn với ý-niệm dòng-tộc, gia-đình.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Song trên hết nó là một
ý-niệm chỉ mối tương-quan. Khoa chú-giải Kinh thánh thế-hệ mới đã làm
nổi bật điểm này. Khi hành-xử như một quốc-gia dân-tộc thuần chính-trị,
thì Is-ra-en không phải là dân Chúa. Nó chỉ thành dân Chúa khi nó hướng
về Chúa. Nó là dân Chúa chỉ khi ở trong tương-quan với Chúa, khi nó
qui-chiếu về Chúa, và nơi Is-ra-en tương-quan này thể-hiện qua việc
tuân-thủ kinh-sách Thora. Trong Cựu-ước ý-niệm “dân Chúa” bao-hàm trước
hết sự-kiện Chúa chọn dân Do-thái. Chúa chọn họ không vì công-lao của
dân này hoặc vì đây là một dân-tộc to-lớn và quan-trọng – nhưng là một
trong những dân-tộc nhỏ-bé nhất – song chọn vì yêu-thương và để Thiên
Chúa thể-hiện tình yêu Ngài nơi họ. Ý-niệm đó mặt khác cũng bao-hàm việc
dân Is-ra-en đã đón-nhận tình yêu đó, cụ-thể qua việc họ tuân-thủ kinh
Thora. Chỉ với sự tuân-thủ này, qua đó mối liên-hệ với Chúa được
thiết-lập, dân Is-ra-en mới là dân Chúa.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong Tân-ước ý-niệm “dân
Chúa” (có lẽ trừ một hai ngoại lệ) chỉ dùng để chỉ Is-ra-en, nghĩa là
dân của giao-ước cũ ; ý-niệm này không trực-tiếp ám-chỉ gì về Giáo-hội.
Tuy nhiên, Giáo-hội được hiểu như là sự tiếp-nối của Is-ra-en, mặc dầu
ki-tô-hữu không bắt nguồn từ Áp-ra-ham và như vậy không thuộc về dân-tộc
này. Tân-ước nói, ki-tô-hữu nhập qua dân Is-ra-en, trong ý-nghĩa là họ
bắt nguồn từ đức Ki-tô và vì thế trở thành con-cái Áp-ra-ham. Như vậy ai
thuộc vào đức Ki-tô cũng thuộc về dân Chúa. Người ta có thể nói ý-niệm
“Thora” được thay-thế bằng ngôi-vị đức Ki-tô và như vậy là khái niệm
“dân Chúa”, một khái niệm hoàn-toàn không được dùng trực-tiếp cho dân
mới, gắn liền với cộng-đoàn của đức Ki-tô và gắn liền với cuộc sống như
đức Ki-tô và với đức Kitô, hay là như Phao-lô nói : Hãy có những
tâm-tình như đức Giê-su Ki-tô (Phil. 2, 5). Chữ “tâm-tình của đức Kitô»
được Thánh-nhân kể tiếp như sau : NGÀI đã vâng lời cho đến chết. Chỉ khi
ý-niệm “dân Chúa” được dùng như trong Kinh thánh dùng, ý-niệm đó mới có
ý-nghĩa ki-tô giáo. Còn ngoài ra tất-cả chỉ là những ý-niệm tự tạo ngoài
Ki-tô giáo không có nội-dung đích-thực. Theo tôi, đó cũng là những
sản-phẩm của kiêu-căng. Ai dám bảo mình là dân Chúa, còn người khác phải
chăng không phải là dân Chúa.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhân bàn về khẩu-hiệu
“Chúng tôi là nhân-dân”, tôi muốn thêm một nhận-xét rất thực-dụng. Chúng
tôi là nhân-dân có nghĩa là “chúng tôi có quyền ấn-định”. Thí-dụ khi
hội-viên của một hội nào đó ở Đức họp nhau lại và tuyên-bố họ là
nhân-dân và vì thế họ có quyền quyết-định phải thế này phải thế nọ, chắc
họ sẽ bị thiên-hạ cười. Mỗi nước đều có những cơ-quan riêng của nó, làm
luật chung cho dân nước đó. Ai cũng biết luật liên-bang không thể làm ra
bởi hội-đồng của một cộng-đồng nhỏ-bé, mà phải do Quốc-hội Liên-bang,
nghĩa là một cơ-quan thực-sự đại-diện cho toàn dân. Cũng thế, không phải
bất cứ ai cũng có thể là cái chúng tôi bao-trùm lên cả Giáo-hội và có
quyền định-đoạt mọi thứ, nhưng chỉ toàn-thể tổ-chức mới có quyền làm thế
và từng nhóm riêng-rẽ cũng có thể làm thế với điều-kiện nó phải ở trong
tập-thể đó. Chỉ xét riêng về nhận-thức dân-chủ ta cũng thấy phi lí khi
những nhóm riêng đòi quyền quyết-định cho toàn-thể. Hội-đồng giáo-xứ hay
Hội-đồng giáo-phận có trách-nhiệm của mình. Họ không thể với tư-cách họ
đứng ra quyết-định công-việc của toàn Giáo-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngoài những điểm như ta
thấy ở luật-pháp quốc-gia (và điểm này cũng quan-trọng cho Giáo-hội),
Giáo-hội còn có thêm một điểm nữa là Giáo-hội không chỉ hiệp-thông với
những người đang sống, mà cả với những người đã qua đời. Nghĩa là
luôn-luôn tất-cả mọi người – kể cả những kẻ đã chết – đều cùng sống,
cùng làm nên toàn-thể Giáo-hội, đều cùng thuộc vào khối đa-số trong
Giáo-hội. Trong một quốc-gia, một chính-quyền mới lên có thể bãi-bỏ
tất-cả những gì chính-quyền cũ đã ban hành và tuyên-bố chúng ta hãy làm
lại từ đầu. Nhưng trong Giáo-hội không có chuyện đó. Giáo-hội sống bằng
căn-tính của mọi thế-hệ, thứ căn-tính xuyên suốt thời-gian và trong đó
các thánh làm nên thành-phần đa-số thực-sự trong Giáo-hội. Mỗi thế-hệ
cố-gắng đứng vào hàng các thánh và đóng-góp phần mình vào. Nhưng họ chỉ
đóng-góp được khi họ chấp-nhận sự tiếp-nối cao-cả đó và hoà mình vào
trong đó.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Một quốc-gia hẳn nhiên
cũng có cái liên-tục của nó, bất chấp vị tổng-thống nào.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng, tôi nói hơi quá.
Không phải mỗi chính-quyền đều bắt đầu lại từ đầu. Các chính-quyền đều
kế-thừa cái truyền-thống lớn của quốc-gia, đều bị trói-buộc bởi
hiến-pháp, có thể tiếp-tục xây-dựng quốc-gia mà không phải bắt đầu lại
từ số không. Vậy những gì đúng cho một quốc-gia cũng đúng cho Giáo-hội,
tuy-nhiên với cách-thức sâu-xa và chặt-chẽ hơn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Hiện nay có những
phong-trào “Chúng tôi là nhân-dân” tự-tiện nhảy rào, chẳng quan-tâm tới
trật-tự, luật-lệ, quốc-hội sẵn có.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ông muốn nói trong
quốc-gia? Đúng. Đúng vậy. Thế thì hiện-tượng đó cũng chẳng có gì
đặc-biệt khi xẩy ra nơi Giáo-hội. Nhưng rõ-ràng các phong-trào dân-chủ
cơ-sở trong một quốc-gia đã không thành-công. Liên-bang Xô-viết Nga đã
bắt đầu như thế. Họ muốn qua các hội-đồng “nhân-dân cơ-sở” họ có quyền
quyết-định, mọi người đều tích-cực tham-gia cai-trị. Nhưng cái gọi là
nền dân-chủ trực-tiếp đó, cái mà người ta sử-dụng như nền dân-chủ
nhân-dân chống lại nền dân-chủ quốc-hội, trong thực-tế đã trở thành trò
bịp. Trong Giáo-hội, nếu có những hội-đồng nhân-dân như thế, thì sự thể
cũng chẳng khác chi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Khẩu-hiệu “Chúng tôi là
nhân-dân” cũng rất hấp-dẫn, vì lịch-sử mới đây của chúng ta chứng-tỏ nó
là một khẩu-hiệu đem lại thành-công qua những phong-trào chống-đối ở
Đông Đức trong thời-gian qua</span></i><span style="font-size: 12.0pt; color: black">.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điều đó đúng. Tuy-nhiên
trong trường-hợp này rõ-ràng có hậu-thuẫn của toàn-dân. Nhưng nay thì
đồng-thuận đó đã tan-vỡ. Nó đủ mạnh để dấy lên một cuộc chống-đối lớn,
nhưng không đủ để thi-hành đại sự của cộng-đồng một cách tốt-đẹp.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">QUYỀN LINH THIÊNG VÀ TÌNH
ANH CHỊ EM</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tại sao Giáo-hội ngày nay
vẫn dùng lối cai-trị chỉ tay và vẫn giữ những cơ-cấu tổ-chức có thể nói
mang tính “độc-tài”? Nhiều người cho rằng trong Giáo-hội cũng có thể
áp-dụng chế-độ dân-chủ được. Theo họ, không thể đòi-hỏi xã-hội áp-dụng
dân-chủ và nhân-quyền trong khi chính mình thì lại gạt những thứ đó ra
ngoài. Không thể hô đòi tình người khắp nơi, còn chính mình chỉ chuyên
lên tiếng buộc tội, đòi thi-hành luật-pháp và cảnh-cáo.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trước hết hãy bàn về chữ
phẩm-trật (Hierachie). Chữ này dịch đúng có nghĩa là “nguồn-gốc thánh”,
chứ không hẳn là “quyền-lực thánh”. Từ “archaé” có cả hai nghĩa,
nguồn-gốc và quyền-lực. Nhưng nghĩa đúng hơn có lẽ là “nguồn-gốc thánh”.
Nó muốn nói lên sức mạnh của một nguồn-gốc, một sức mạnh thánh-thiêng,
có thể nói nó luôn là một bắt đầu mới nơi mọi thế-hệ trong Giáo-hội. Nó
không sống chỉ bởi sự liên-tục của các thế-hệ, nhưng bởi chính từ một
nguồn-mạch luôn được làm mới lại, do các bí-tích cung-cấp. Đối với tôi,
đó là một lối nhìn khác, quan-trọng, cho thấy khái-niệm linh-mục không
dính-dáng gì tới quyền-lực. Trái lại linh-mục phải là lối đi, là sự
nhắc-nhở lại cái khởi đầu và phải sẵn-sàng phục-vụ sứ-mạng đó. Nếu hiểu
chức linh-mục, giám-mục, giáo-chủ chủ-yếu như quyền-lực thì đó là một
cái nhìn méo-mó và sai-lầm.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Qua các Phúc-âm, ta biết
những tranh-giành thứ-vị nơi các môn-đồ, cái cám-dỗ theo Chúa để có
quyền, đã có ngay từ buổi đầu và sẽ còn có mãi. Bởi thế cơn cám-dỗ này
hẳn-nhiên có ở mọi thế-hệ, kể cả thế-hệ ngày nay. Nhưng đồng thời cũng
có cảnh Chúa rửa chân cho các môn-đồ để giúp họ xứng-đáng bước vào bàn
tiệc với Ngài và với chính Thiên-chúa. Với cử-chỉ đó Ngài muốn nói : Ta
hiểu chức linh-mục là thế. Nếu các bạn không muốn thì các bạn chẳng là
linh-mục. Hoặc như khi Ngài nói với mẹ của Zê-bê-đê-ô: Điều-kiện tiên
quyết là phải uống chén này, nghĩa là: phải cùng đau-khổ với đức Kitô.
Còn chuyện được ngồi bên tả hay bên hữu, hãy để tính sau. Điều đó cũng
có nghĩa là muốn theo Chúa thì phải uống chén của Ngài, phải cùng Ngài
chung một thân-phận, phải là một người rửa chân, một kẻ đau trước và
cùng đau với mọi người. Đó là điểm thứ nhất, nghĩa là nguồn-gốc và
ý-nghĩa đích-thực của phẩm-trật nhất định không phải là cơ-cấu
quyền-lực, nhưng là phải duy-trì một cái gì không tuỳ-thuộc mỗi cá-nhân.
Không ai tự mình có quyền tha tội, tự mình trao-ban Chúa Thánh-thần, tự
mình biến bánh thành mình Chúa hay duy-trì sự hiện-diện của Ngài.
Linh-mục như vậy có nghĩa là thi-hành một công-tác nơi Giáo-hội, nhưng
Giáo-hội ở đây không phải là một doanh-nghiệp tự quản, nhưng luôn sống
nhờ vào nguồn lực gốc đã phát-sinh ra nó.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điểm nhận-xét tổng-quát
thứ hai : “Tình anh chị em” là một cụm từ đẹp, nhưng ta không nên quên
cái nghĩa hàm-hồ của nó. Cặp anh em đầu tiên trong lịch-sử thế-giới,
theo Kinh-thánh, là Ca-in và A-ben, và anh đã giết em. Đó là một
hình-ảnh ta cũng thấy xuất-hiện trong lịch-sử tôn-giáo. Thần-thoại
khai-sinh của Rôma cũng giống thế: Câu chuyện Romulus và Remus cũng bắt
đầu với hai anh em và người này giết người kia. Như vậy anh chị em chưa
hẳn là biểu-tượng của tình thương và bình đẳng . Cũng như vai-trò người
cha có thể biến chất thành độc-đoán, cũng thế ta thấy biết bao thí-dụ
trong Kinh thánh về tình-nghĩa anh chị em rất tồi-tệ. Như vậy, cả tình
anh chị em cũng phải được giải-thoát và phải kinh qua thánh-giá để tìm
lại được hình-hài đúng-đắn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Bây giờ ta bàn về những
chuyện thực-tế. Có lẽ Giáo-hội lúc này quá bận-rộn với quyết-định và
cai-trị. Bản-chất của giáo-quyền thực ra là để phục-vụ và lo cử-hành các
bí-tích, đưa Chúa Ki-tô vào đời và rao-giảng lời Chúa. Còn tất-cả những
thứ khác đều phụ vào đó. Lẽ ra giáo-quyền không nên đóng vai-trò
cai-trị, mà phải trở về vai-trò tuân-phục cội-nguồn của mình và sống với
cội-nguồn ấy. Kẻ có chức quyền phải lưu ý không nên rao-giảng về chính
cái tôi và tự đề-cao, nhưng làm lối đi cho kẻ khác bước qua và tự lùi
bước – chúng ta đã bàn chuyện này rồi. Như vậy họ trước hết là những kẻ
vâng lời, không mở miệng nói, bây giờ tôi muốn phán-bảo điều nọ điều
kia, nhưng luôn tự hỏi Chúa muốn nói điều gì và đức tin của chúng ta là
gì và cúi mình tuân theo. Thứ đến họ phải là kẻ phục-vụ, sẵn-sàng
giúp-đỡ mọi người và theo gương Chúa sẵn-sàng rửa chân cho kẻ khác. Ta
thấy thánh An-tịnh đã thực-hiện những điểm đó tuyệt-vời. Như chúng ta đã
nói, ngài suốt ngày bận-rộn với những chuyện nhỏ-nhặt, với chuyện rửa
chân và sẵn-sàng hi-sinh cuộc sống lớn-lao của mình cho những cái
nhỏ-nhặt, nếu muốn dùng từ này, nhưng với xác-tín mình không làm chuyện
vô ích. Đó có lẽ là hình-ảnh thật-sự của chức linh-mục. Khi chức
linh-mục được sống <i>đúng</i>, thì nó không thể có nghĩa đây là lúc ta
nắm được quyền-lực trong tay, nhưng có nghĩa là tự khước-từ những dự-án
riêng-tư muốn thực-hiện trong cuộc đời và dấn-thân phục-vụ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điều đó kéo theo nhu-cầu
tự răn-đe, khiển-trách và như thế là tự chuốc lấy phiền-muộn, như thánh
An-tịnh nói. Trong một bài giảng An-tịnh diễn-tả điều đó như thế này :
<i>Bạn</i> muốn sống buông-thả, bạn muốn cuộc đời bạn tàn. Nhưng <i>tôi</i>
không được phép muốn điều đó. Tôi phải trách-móc bạn dù có trái tai bạn.
Rồi thánh-nhân dùng câu chuyện người cha bị bệnh ngủ luôn phải được
người con đánh thức, vì đó là cách-thức duy-nhất để chữa cha khỏi bệnh.
Nhưng người cha bảo : Hãy để yên cho cha ngủ, cha mệt quá. Nhưng người
con trả lời : Không, con không được phép để cha ngủ. Và ngài bảo đó
chính là vai-trò của một giám-mục. Tôi không thể để cho các bạn ngủ. Tôi
biết các bạn thèm ngủ, nhưng đó chính là điều tôi không chiều ý các bạn
được. Trong ý-nghĩa đó, Giáo-hội cũng phải cảnh-cáo nhắc-nhở và trở
thành kẻ gây phiền-hà. Nhưng điều cần là làm sao cho người ta hiểu rằng
Giáo-hội không có ý quấy-rầy người ta, nhưng chỉ vì chính Giáo-hội đang
bị cái thiện thôi-thúc. Tôi không thể để cho các bạn ngủ, vì ngủ có thể
sẽ đưa các bạn vào cõi chết. Và khi sử-dụng uy-quyền mình để làm việc
này, Giáo-hội cũng phải chấp-nhận cho mình cái khổ-đau của Chúa Kitô.
Theo cái nhìn thuần-tuý con người thì bảo-chứng của đức Ki-tô là
đau-khổ. Và bảo-chứng của Giáo-hội cũng phải như vậy. Vì thế nơi đâu
Giáo-hội có những vị tử-đạo và những người tuyên-xưng đức tin, ở đó
Gáo-hội đáng tín cậy nhất. Còn ở đâu an-nhàn dễ-dãi, ở đó thiếu sự đáng
tin.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">ĐỘC THÂN</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Thật lạ-lùng, không có gì
làm thiên-hạ điên-tiết cho bằng luật độc thân, dù rằng trong thực-tế nó
chỉ liên-quan tới một nhúm nhỏ tí-teo trong tổng-số tín-hữu. Tại sao có
luật độc thân?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nó có liên-hệ với một lời
dạy của Chúa Kitô. Chúa nói, có những người vì nước trời từ-bỏ cuộc sống
hôn-nhân và dùng cả cuộc sống mình để làm chứng cho nước đó. Từ rất xưa
Giáo-hội đã xác-tín rằng linh-mục là sống cuộc sống chứng-nhân cho nước
trời đó. Nhìn khách-quan Giáo-hội có thể dựa vào một sự-kiện song-song
tương-tự trong Cựu-ước. Is-ra-en tới đất hứa. Mười một bộ-tộc được chia
đất. Chỉ có tộc Lê-vi, tộc tư-tế , không được chia đất, không được hưởng
gia-sản; gia-sản của họ chỉ là Thiên-chúa. Có nghĩa con cháu của tộc này
chỉ sống bằng bổng lễ, chứ không bằng canh-tác đất-đai như các tộc khác.
Điểm quan-trọng: Họ không có tư-hữu. Thánh-vịnh 16 viết: Chúa là phần
chén của tôi; tôi rút thăm được Ngài, Chúa là đất của tôi. Hình-ảnh
Cựu-uớc về tộc linh-mục không có đất, chỉ sống vì Chúa – và nhờ vậy mới
làm chứng được cho Ngài – về sau kết-hợp với lời của đức Ki-tô để có-thể
tóm-tắt như sau: Gia-nghiệp cuộc đời của linh-mục là Chúa.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ngày nay chúng ta khó
quan-niệm nổi cái lối từ-bỏ đó, là vì cái nhìn về hôn-nhân và con-cái đã
đổi nhiều. Xưa kia, chết mà không có con nối dõi là đã sống thừa. Đời
tôi không để lại dấu-vết gì và tôi hoàn-toàn tiêu-tan. Trái lại nếu có
con cháu, cuộc sống của tôi sẽ được tiếp-nối nơi con cháu. Đó là một
hình-thức bất tử tôi đạt được qua con cháu. Vì thế điều tiên-quyết cho
cuộc sống là phải có con cháu để vẫn được tiếp-tục tồn-tại trong
thế-giới những kẻ hằng sống.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Với quan-điểm đó, từ-bỏ
hôn-nhân và gia-đình phải hiểu là : tôi từ-bỏ cái dưới con mắt loài
người không những thường-tình nhất, mà còn quan-trọng nhất. Tôi từ-bỏ
cung-cấp thêm con người để gắn vào cây gia-phả, từ-bỏ sở-hữu một mảnh
đất riêng và chỉ sống với niềm tin rằng đất-đai của tôi là Chúa, và nhờ
đó tôi làm cho người khác tin rằng nước trời là có thật. Như vậy tôi
không chỉ làm chứng cho Chúa Ki-tô và Phúc-âm bằng lời nói, nhưng cả
bằng cuộc sống đặc-thù của tôi và sẵn-sàng dâng cuộc sống tôi cho Ngài
toàn quyền sử-dụng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Như vậy độc thân mang
ý-nghĩa vừa Kitô-học vừa tông-truyền. Sống độc thân chẳng phải đơn-giản
là để tôi có thêm giờ cho người khác vì chẳng phải lo vợ con. Nói như
thế là quá tầm-thường và thực-dụng. Đây là một cuộc sống hoàn-toàn
hiến-dâng cho Chúa và từ-bỏ chính cái thông-thường vẫn làm cho sự
hiện-hữu của con người tăng-trưởng và đâm hoa kết trái đồi-dào trong
tương-lai.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng đây không phải là
một tín-điều. Biết đâu một ngày nào đó vấn-đề này được đem ra thảo-luận
trong chiều-hướng có thể tự-do lựa-chọn giữa hình-thức sống độc-thân hay
không độc-thân?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đúng, đây rõ-ràng không
phải là một tín-điều. Đó là một lối sống quen-thuộc đã định-hình rất sớm
trong Giáo-hội với những lí-do vững-chắc từ nguồn Kinh-thánh. Những
nghiên-cứu mới đây cho thấy các hình-thức sống độc thân đã bắt đầu rất
sớm, mãi từ thế-kỉ thứ 2, trước thời-điểm thường được trưng-dẫn qua các
nguồn pháp-lí. Cả ở đông phương lối sống này đã phổ-biến rộng hơn chúng
ta vẫn tưởng. Bắt đầu từ thế-kỉ thứ bảy thì tây và đông mới phân-rẽ đôi
đường. Bên đông phương, nếp sống dòng tu (không lập gia-đình) trước sau
vẫn là cột trụ của giới linh-mục và của hàng giáo-phẩm. Vì thế độc thân
vẫn mang giá-trị lớn ở đó.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nó không phải tín-điều. Mà
chỉ là một lối sống từ-từ thành hình trong Giáo-hội và luôn đứng trước
cơ-nguy sụp-đổ. Đòi-hỏi càng cao, nguy-cơ vấp ngã càng lớn. Tôi nghĩ
người thời nay đả-phá độc thân là vì họ thấy nhiều linh-mục tự thâm-tâm
không chấp-nhận nó, đâm ra hoặc là sống giả-hình không đứng-đắn hoặc tỏ
ra khốn-khổ với nó và than-van…</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">… rằng nó huỷ-hoại con
người …</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Thời nào cũng thế, đức tin
càng hao-mòn thì càng nhiều vấp ngã. Vì thế độc thân mất đi khả tín,
ý-nghĩa cốt-lõi của nó bị chìm lấp. Nhưng một điều ta cần phải rõ, lúc
độc thân khủng-hoảng thì cũng là lúc hôn-nhân khủng-hoảng. Bởi vì như ta
thấy thời nay, không chỉ độc thân mà cả hôn-nhân, là nền-tảng của
xã-hội, cũng càng ngày càng rạn vỡ. Trong luật-pháp ở các quốc-gia tây
phương ta thấy càng ngày hôn-nhân càng bị đặt ngang hàng với những
hình-thức sống khác và như thế có thể nói hầu như nó mất hình-thức
pháp-lí. Cố-gắng sống cuộc sống hôn-nhân cho ra hồn cũng không đơn-giản
hơn việc giữ độc thân. Thực-tế mà nói, bỏ độc thân linh-mục thì ta lại
phải đối diện với một vấn-nạn khác: linh-mục li-dị. Giáo-hội Tin-lành
biết rõ điểm này. Như thế, ta thấy những hình-thức sống cao-quí của nhân
loại hàm-chứa sẵn những nguy-hiểm lớn-lao.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Kết-luận rút-tỉa đầu tiên
là ta phải luôn học cách gia-tăng lòng tin, chứ không phải ở đó mà
ta-thán rằng tôi không thể giữ nổi nữa. Thứ đến phải tuyển chọn ứng-viên
linh-mục kĩ hơn. Vấn-đề là ứng-viên linh-mục hoàn-toàn tự-nguyện sống
đời độc-thân, chứ không phải cứ đơn-giản nói, tôi muốn trở thành
linh-mục, đời độc-thân tôi sẽ kéo lê theo. Hoặc là nói, không sao, tôi
không để ý nhiều tới đàn-bà con gái, tôi sẽ cáng-đáng nổi vấn-đề này. Đó
không phải là một khởi đầu tốt. Ứng-viên linh-mục phải nhận chân được
đức tin là nguồn lực cuộc sống mình và họ phải biết mình chỉ có thể sống
như vậy trong đức tin mà thôi. Có như thế đời độc thân mới trở thành một
chứng-tá; có như thế mình mới nói được gì cho người khác và mới thúc-đẩy
được họ thêm can-đảm trong cuộc sống hôn-nhân. Hai định-chế tương-quan
mật-thiết với nhau. Không thể trung-thành trong trường-hợp này thì cũng
không thể trung-thành trong trường-hợp kia ; trung-thành của cái này
nâng-đỡ cái kia.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Phải chăng ngài hơi quá
lời khi cho rằng khủng-hoảng của độc thân và khủng-hoảng của hôn-nhân
liên-quan với nhau?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đối với tôi thì quá rõ.
Trong cả hai trường-hợp, vấn-đề đều là quyết-định dứt-khoát cho cả cuộc
đời, tự trong thẳm sâu nhân-tính của đương-sự : Giờ phút này, tạm cho là
vào tuổi 25 – liệu tôi có thể định-đoạt cho cả cuộc đời tôi không? Điều
này phù-hợp với con người không? Có cách nào để vượt thắng, để hăng-say
thăng-tiến và trưởng-thành trong chọn-lựa đó – hay là tôi luôn phải
chuẩn-bị tư-thế cho những chọn-lựa mới? Trên cơ-bản, câu hỏi đó có nghĩa
là phải chăng con người có-thể quyết-định dứt-khoát về một chuyện
hệ-trọng cho cuộc đời? Khi quyết-định cho mình một lối sống con người có
khả-năng gánh-vác sự ràng-buộc dứt-khoát đó không? Ở đây tôi muốn nói
hai điểm: Thứ nhất, người đó có thể trung-thành với quyết-định của mình
chỉ khi nào họ bám rễ sâu trong đức tin; và thứ hai, như thế người đó
mới yên và trưởng-thành trọn-vẹn. Chỉ lo chuyện một vợ một chồng thôi
thì quá ít cho con người.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng, nếu số-liệu về sự
sa-ngã trong đời độc thân đáng tin, thì đời độc thân trên thực-tế đã
thất-bại. Xin hỏi lại lần nữa: Liệu mai đây chuyện độc thân linh-mục có
thể được thảo-luận theo hướng tự-do chọn-lựa hay không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dù sao cũng phải là một
lựa-chọn tự-do. Trước khi chịu chức, ứng-viên phải xác-định bằng lời thề
là mình hoàn-toàn tự-do quyết-định và muốn. Bởi thế tôi luôn thấy khổ
tâm khi nghe người ta sau đó lại phàn-nàn rằng đấy là đời độc-thân
bó-buộc và người ta đã cưỡng-ép chúng tôi. Nói thế là mâu-thuẫn với lời
hứa ban đầu. Trong việc đào-luyện chủng-sinh, phải hết sức lưu-ý để các
ứng-viên nghiêm-túc nhìn-nhận lời thề này. Đó là điểm thứ nhất. Điểm thứ
hai là hễ đâu đức tin sống và sống đức tin đó với Giáo-hội, ở đó sẽ
nảy-sinh sức mạnh để giữ lời thề.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi tin rằng, bỏ điều-kiện
độc-thân đi cũng chẳng có gì tốt-đẹp hơn, mà thực ra chỉ che lấp một
muộc cuộc khủng-hoảng đức tin trầm-trọng. Quả là một thảm-kịch cho
Giáo-hội khi có nhiều người sống nước đôi. Nhưng tiếc rằng đây không
phải là lần đầu tiên. Vào cuối thời Trung-cổ, Giáo-hội cũng đã gặp phải
tình-trạng đó và đó cũng là một phần nguyên-do đưa tới cải-cách. Dù sao
đây cũng là một bi-kịch, khiến phải suy-nghĩ thật kĩ, nhất là để giúp
cho những ai đang phải đau-khổ thật-sự vì nó. Tuy nhiên, đa-số các
giám-mục trong cuộc họp thượng hội-đồng vừa qua đều cho rằng căn-nguyên
đích-thực chính là cuộc khủng-hoảng đức tin; nếu bỏ độc thân thì
linh-mục cũng không nhiều hơn và tốt hơn, nhưng chỉ che-đậy cuộc
khủng-hoảng đức tin và chúng ta chỉ lừa-gạt mình với những giải-đáp
hời-hợt.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Xin hỏi lại một lần nữa :
Ngài có nghĩ rằng sẽ có ngày linh-mục có thể lựa-chọn giữa độc thân và
không độc-thân không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi đã hiểu ý của ông. Ở
đây tôi phải nói rõ thêm là, theo như lời thề của mỗi ứng-viên linh-mục
trước lúc chịu chức thì không có việc cưỡng-bách độc thân. Chúng tôi chỉ
nhận vào hàng linh-mục những ai tự-nguyện mà thôi. Một câu hỏi cần đặt
ra ở đây : Tương-quan giữa chức linh-mục và độc thân sâu-đậm như thế
nào? Phải chăng việc chỉ muốn chọn một thứ mà thôi có nghĩa là đã đánh
giá thấp chức linh-mục? Ở đây chúng ta không nên thiếu cân-nhắc nhìn
sang giáo-hội Chính-thống và Tin-lành. Tin-lành có quan-điểm về chức-vụ
hoàn-toàn khác : Đó là một chức-năng, một chức-vụ do cộng-đoàn trao-phó,
nhưng không theo nghĩa một bí-tích, không phải chức linh-mục theo đúng
nghĩa. Trong giáo-hội Chính-thống ta thấy một đàng có đầy-đủ hình-thức
của chức linh-mục, đó là những linh-mục dòng tu, chỉ những người này mới
có thể trở thành giám-mục. Bên cạnh đó có “linh-mục nhân-dân”, những vị
này nếu muốn lập gia-đình thì phải lập trước khi chịu chức và công-việc
của họ hầu như chẳng dính-dáng gì tới việc mục-vụ, mà chỉ trông coi việc
phụng-tự mà thôi. Đó cũng là một quan-niệm khác về linh-mục. Trái lại
chúng tôi quan-niệm rằng, là linh-mục thì cũng phải là theo cách-thức
như một giám-mục, và không thể có kiểu phân-biệt như ở Chính-thống giáo.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Không nên coi bất-cứ
hình-thức sống quen-thuộc nào của Giáo-hội là hoàn-toàn tuyệt-đối, dù
chúng ta đã bám rễ sâu và có lí-do vững-chắc đến đâu đi nữa. Vì vậy
vấn-đề luôn còn được mang ra bàn-thảo, như trong hai cuộc họp thượng
hội-đồng giám-mục vừa qua. Nhưng tôi nghĩ, xét từ toàn-bộ lịch-sử ki-tô
giáo phương tây và từ cái nhìn nội tâm dựa trên toàn-bộ lịch-sử này, thì
Giáo-hội chẳng dễ gì đạt được nhiều, trái lại chắc-chắn sẽ có mất-mát
nếu bỏ luật độc thân.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Như vậy có nghĩa là ngài
không tin rằng mai đây sẽ có linh-mục lập gia-đình?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chắc-chắn không có trong
tương-lai gần. Nhưng tôi cũng phải thành-thật với ông rằng chúng tôi đã
có linh-mục lập gia-đình, đó là các linh-mục Anh-giáo hoặc những mục-sư
thuộc các giáo-hội Tin-lành đã trở lại Công giáo. Nghĩa là có thể có
trong những trường-hợp đặc-biệt và chỉ là trường-hợp đặc-biệt mà thôi.
Và tôi thiết nghĩ trong tương-lai cũng chỉ là những trường-hợp đặc-biệt
mà thôi.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Phải chăng phải bỏ luật
độc thân, vì nếu không Giáo-hội sẽ không có thêm linh-mục?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi không tin lập-luận này
đúng. Vấn-đề mầm non linh-mục có nhiều mặt. Trước hết nó có liên-hệ với
việc giảm sinh. Ngày nay trung-bình mỗi gia-đình có 1,5 con, nên vấn-đề
số người có thể làm linh-mục được đặt ra khác hẳn với thời số con trong
mỗi gia-đình cao hơn. Và trong gia-đình cũng có những ước-vọng hoàn-toàn
khác. Ngăn-trở chính trong việc tu-trì ngày nay đến từ cha mẹ, vì họ có
những ước-vọng khác nơi con cái. Đó là một điểm. Điểm thứ hai là con số
tín-hữu nhiệt-thành cũng giảm, và vì thế lượng cung-cấp nhân-sự cũng nhỏ
lại. Nếu như đưa hai yếu-tố trên vào con tính thì lượng ứng-viên
linh-mục ngày nay cũng không thấp hơn ngày xưa. Bởi thế phải lưu-ý tới
tương-quan này. Do vậy câu hỏi tiên-quyết là: Có tín-hữu không? Rồi mới
tới câu hỏi thứ hai: Tập-thể tín-hữu đó có làm nẩy sinh các ơn gọi
linh-mục không?</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">NGỪA THAI</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Thưa Hồng-y, nhiều tín-hữu
không hiểu nổi thái-độ của Giáo-hội đối với vấn-đề ngừa thai. Ngài có
biết tại sao họ không hiểu nổi không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có, tôi hiểu rất rõ,
vấn-đề thật nhiêu-khê. Con người ngày nay đứng trước sức ép từ nhiều
phía, từ lối sống, từ hoàn-cảnh không thể có nhiều con vì vấn-đề chỗ ở
và từ bao nhiêu cái khác. Nhưng ở đây ta không nên nhìn vào từng
trường-hợp riêng, nhưng nên nhìn đến những ý-hướng lớn mà Giáo-hội muốn
nhắm tới.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi tin rằng ở đây có ba
sự lựa-chọn căn-bản. Lựa-chọn thứ nhất, một lựa-chọn nền-tảng, là phải
có một thái-độ tích-cực về vai-trò của đứa con trong gia-đình nhân-loại.
Trong địa-hạt này đã có một thay-đổi lạ-lùng. Từ thời xa xưa cho tới vào
thế-kỉ 19 có nhiều con được coi là ân-huệ, ngày nay, trái lại, chúng bị
coi là một sự đe-doạ. Người ta nghĩ rằng con-cái sẽ choán mất chỗ của họ
trong tương-lai, chúng đe-doạ môi-trường sống của họ v.v.. Ở điểm này
Giáo-hội muốn trở lại cái nhìn thủa ban đầu, cái nhìn đích-thực, coi đứa
con, một con người mới, là một ân-huệ. Chính khi ta trao-ban sự sống,
thì cũng là lúc ta tiếp-nhận sự sống cho chính mình ; và chính sự thoát
ra khỏi mình này cũng như chấp-nhận ân-huệ của công-cuộc tạo-dựng là
thái-độ tự nền-tảng rất tốt cho con người.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Lựa-chọn thứ hai là phải
lưu-ý tới mối tương-quan chặt-chẽ giữa tính-dục và truyền-sinh. Điểm này
rất cần-thiết vì ngày nay ta chứng-kiến sự phân-biệt hai khía-cạnh này,
một hiện-tượng trước đây chưa có.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Gần đây, ngay cả những
khuôn mặt tiêu-biểu của thế-hệ 1968, một thế-hệ giầu kinh-nghiệm ngừa
thai, có những tuyên-bố rất lạ-lùng. Thí-dụ Rainer Langhans, con người
trước kia, trong những cộng-đồng của ông ta, chạy tìm khoái-lạc trong
dục-tính, đã lên tiếng : “Với thuốc ngừa thai người ta lột mất
chiều-kích tâm-linh của tính-dục và đẩy con người vào ngõ cụt”. Ông
phàn-nàn : “Thời nay không còn trao tặng, hiến-dâng nữa”. Ngày nay ông
xác-định : “cái cao-cả nhất” của tính-dục là trở thành “cha mẹ” và ông
gọi sự-kiện đó là “cộng-tác vào chương-trình của Thiên Chúa”. </span>
</i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Càng ngày người ta càng đi
tới nhận-xét có hai thực-tại hoàn-toàn tách-biệt nhau. Trong cuốn
tiểu-thuyết giả-tưởng nổi tiếng “Thế-giới mới đẹp” ta thấy Huxley, với
một cái nhìn rất có cơ-sở và rõ-ràng về bi-kịch con người, mô-tả về một
thế-giới tương-lai, trong đó tính-dục không còn dính-dáng tí gì nữa với
việc truyền sinh. Ở đó trẻ con được sản-xuất trong các viện bào-chế theo
kế-hoạch rõ-ràng. Đây chỉ là một biếm-họa, nhưng, cũng như các biếm-hoạ
khác, nó nói lên một ý-nghĩa : Con-cái phải là một cái gì được
hoạch-định, phải được sản-xuất, nghĩa là chúng được hình thành qua sự
kiểm-soát của trí-tuệ. Như vậy thì con người tự huỷ-diệt chính mình. Như
vậy con-cái trở thành sản-phẩm để con người thể-hiện ý-muốn của chính
mình và ngay từ đầu chúng mất hẳn ý-nghĩa như những dự-án cuộc đời
riêng-biệt. Và tính-dục biến thành đối-tượng đổi-chác. Mối liên-hệ giữa
nam nữ từ đó dĩ-nhiên cũng mất; ta thấy rõ sự-việc đang diễn-tiến thế
nào.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Như vậy vấn-đề ngừa thai
thuộc phạm-vi những lựa-chọn căn-bản mà Giáo-hội muốn con người có.
Lựa-chọn thứ ba trong phạm-vi này là con người không thể giải-quyết
những vấn-nạn luân-lí lớn bằng phương-pháp kĩ-thuật hay bằng hoá chất,
mà phải giải-quyết trên bình-diện luân-lí bằng một lối sống. Tôi tin
rằng điều này biệt-lập với chuyện ngừa thai, là một trong những
nguy-hiểm lớn cúa chúng ta. Chúng ta muốn dùng kĩ-thuật để giải-quyết
chuyện làm người và đã quên đi rằng con người có những vấn-nạn
uyên-nguyên không thể giải-quyết được bằng kĩ-thuật, nhưng chúng đòi-hỏi
một lối sống và những quyết-định nền-tảng cho cuộc đời. Tôi muốn nói
rằng trong vấn-đề ngừa thai ta phải lưu-ý tới những lựa-chọn căn-bản
này, trong đó Giáo-hội đang vì con người mà tranh-đấu. Sở-dĩ Giáo-hội
chống-đối là vì muốn làm nổi bật con người lên. Những đòi-hỏi của
Giáo-hội nhiều khi không được diễn-tả khéo-léo, nhưng chúng gói-ghém
những chỉ-dẫn cao-quý có chiều-kích tâm-linh cho đời sống con người.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tuy-nhiên vẫn còn câu hỏi,
một người nào đó hay một cặp vợ chồng chẳng hạn, đã có nhiều con, cũng
có thể bị kết án là thiếu quan-điểm tích-cực về con-cái?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Không, chắc-chắn là không.
Và cũng không nên làm như thế.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dù vậy, phải chăng những
người đó phải biết rằng họ đang sống trong một thứ tội-lỗi, nếu họ….</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi nghĩ đó là những câu
hỏi cần bàn với vị linh-hướng, vị linh-mục, không thể nói một cách
trừu-tượng được.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">PHÁ THAI</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Theo giáo-chủ Gio-an
Phao-lô II, Giáo-hội sẽ còn quyết-liệt chống lại mọi biện-pháp dính-líu
tới “khuyến- khích phá thai, tuyệt sản và ngừa thai”. Theo ngài những
biện-pháp đó làm tổn-thương phẩm-giá con người là hình ảnh của Chúa và
huỷ-diệt nền-tảng xã-hội. Vấn-đề cơ-bản là bảo-vệ sự sống. Nhưng mặt
khác, tại sao Giáo-hội không loại-trừ án tử-hình, mà lại coi đó là
“quyền của quốc-gia”, như được ghi trong sách Giáo-lí? </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trong án tử, nếu được xử
theo đúng pháp-luật, người ta trừng-phạt một kẻ bị chứng-minh đã phạm
tội và là mối nguy cho trật-tự xã-hội. Phá thai, trái lại, là án tử cho
một kẻ hoàn-toàn vô tội. Đó là hai chuyện khác hẳn nhau, không thể
so-sánh được.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chuyện có thật là một số
người coi đứa con chưa sinh như là một địch-thủ, vô cớ chen vào cuộc đời
và hạn-chế cuộc sống tôi, vì thế tôi phải triệt-hạ như một kẻ tấn-công
bất chính. Nhưng như vậy là rơi vào cái nhìn, như chúng ta đã nói trên,
coi đứa con không như một con người được Chúa tạo-dựng theo hình ảnh
Ngài và nó có quyền sống riêng, mà trái lại coi nó là một kẻ thù hay một
vật chướng-ngại phải bị xử-lí tuỳ ý. Tôi nghĩ vấn-đề là phải làm sao
chiếu sáng lương-tri để con người nhìn-nhận thai-nhi là một con người,
một cá-thể.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đó là một nhân-vị
khác-biệt người mẹ – mặc dầu nó cần sự che-chở trong bụng mẹ – và bởi
thế phải được đối-xử như một con người, vì nó là một con người. Khi
chối-bỏ nguyên-tắc : mỗi người là một người được Chúa chở-che và
tuỳ-tiện không chấp-nhận tư-cách người nơi họ, thì cũng có nghĩa là ta
chối-bỏ nền-tảng của nhân-quyền.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng nếu ai đó chẳng đặng
đừng phải quyết-định phá thai thì họ có bị kết tội chống lại sự sống
không?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ai có tội, ai không, câu
hỏi này không thể quyết-định một cách trừu-tượng được. Nhưng có thể nói,
hành-vi phá thai – bất kể ai gây nên, có thể là vì sức ép của đàn ông –
tự bản-chất là giết một con người để nhằm giải-quyết một tình-trạng
tranh-chấp. Nhưng phá thai không bao giờ giải-quyết ổn-thoả những
tranh-chấp. Các nhà tâm-lí cho chúng ta hay chuyện đó ám-ảnh lên tâm-trí
của các bà mẹ ra sao, bởi vì họ biết rằng họ đang mang một con người, nó
có thể là con mình và có thể là đứa con làm mình hãnh-diện. Dĩ-nhiên
xã-hội phải giúp các bà mẹ có được những phương-cách giải-quyết khác,
giúp họ bớt bị áp-lực đè nặng và giúp làm tái-sinh nơi họ tình yêu đối
với con-cái.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">TÁI HÔN SAU KHI LI DỊ</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rút phép thông-công những
người đã kết-hôn và, sau khi li-dị, sống đời hôn-nhân theo luật đời,
nhưng không được Giáo-hội công-nhận, là một sự-kiện ngày nay chỉ có
những-tín-hữu công giáo đặc-biệt trung-thành mới có thể hiểu được. Điều
này xem ra bất công, làm nhục người ta và kết cục thiếu tinh-thần ki-tô
giáo. Năm 1972 chính ngài phát-biểu: “Hôn-nhân là một bí-tích… nó không
loại-trừ sự-kiện cộng-đồng Giáo-hội đón-nhận những ai chấp-nhận giáo-lí
này và những nguyên-tắc sống này, nhưng đang rơi vào một hoàn-cảnh éo-le
khiến họ đặc-biệt cần được hiệp-thông trọn-vẹn với nhiệm-thể Chúa Kitô”.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trước hết cần nói rõ, xét
về mặt giáo-luật thuần-tuý, những đôi hôn-nhân đó không bị dứt phép
thông-công theo nghĩa giáo-luật. Vạ tuyệt-thông là một tổng-hợp những
biện-pháp phạt vạ của Giáo-hội, là một sự hạn-chế tư-cách thành-viên
trong Giáo-hội. Những người nói trên không bị hình phạt này. Họ vẫn là
thành-viên của Giáo-hội, vì đang ở trong một tình-trạng quá đặc-biệt nên
không thể rước lễ , nhưng về mặt pháp-lí họ không bị vạ tuyệt-thông.
Trong một thế-giới càng ngày hôn-nhân càng đổ-vỡ nhiều, thì rõ-ràng
vấn-đề trở thành một gánh nặng lớn, không thể chối-cãi điểm này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nhưng tôi nghĩ gánh nặng
đó người ta có thể gánh nổi, khi thấy có những người khác cũng không
được rước lễ. Vấn-đề sở-dĩ trở thành nỗi khổ tâm là vì người ta coi việc
rước lễ là một nghi-thức xã-hội mà nếu mình không tham-dự thì sẽ bị bẽ
mặt. Nếu người ta nhận-thức được và tự nhủ rằng, tôi đã phạm một
lỗi-lầm, nên trong hoàn-cảnh hiện tại tôi không thể lên rước lễ, và nếu,
như thánh Phao-lô nói, biết phân-biệt thân-thể Chúa Ki-tô như thế,
lập-tức người ta sẽ có cái nhìn khác. Đó là một điều-kiện. Điều-kiện thứ
hai là họ phải cảm được rằng Giáo-hội dù vậy vẫn chấp-nhận họ và cùng
đau-khổ với họ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Nghe như một ước nguyện
rất đẹp, nhưng quá viễn-vông.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dĩ-nhiên, điều đó cũng
phải được thể-hiện ra trong đời sống của một cộng-đoàn. Ngược lại, khi
mình vì ơn-ích cho Giáo-hội và nhân loại chấp-nhận sự từ-chối, thì lúc
đó mình đang thực-sự làm chứng cho tính-cách đặc-biệt của hôn-nhân. Ở
đây có một điểm tôi tin là rất quan-trọng: Ta sẽ nhận ra rằng đau-khổ và
từ-chối có thể là một cái gì tích-cực và ta phải tìm ra một liên-hệ mới
với chúng. Kết cục, ta sẽ ý-thức được rằng không rước lễ chúng ta vẫn có
thể hiệp-thông dâng lễ, có thể tham-dự bí-tích Thánh-thể một cách ơn-ích
và ý-nghĩa. Chuyện đó vẫn còn là vấn-đề khó-khăn, nhưng tôi nghĩ, nếu
một số yếu-tố liên-hệ được xếp đúng chỗ thì mọi sự sẽ có thể chịu-đựng
dễ hơn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Dù sao đi nữa linh-mục chủ
tế vẫn đọc: “Phúc cho những ai được mời tới bàn tiệc của Chúa”. Như vậy,
những người khác phải tự cảm-thấy là vô phúc? </span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Rất tiếc việc dịch-thuật
đã không rõ-ràng. Câu trên không ám-chỉ trực-tiếp tới phép Thánh-thể. Nó
được rút ra từ sách Khải-huyền và ám-chỉ lời mời tới tiệc cưới đời-đời
mà phép Thánh-thể là một hình-ảnh. Như vậy, những ai lúc này không thể
rước lễ, thì không phải vì thế mà bị loại khỏi tiệc cưới đời-đời. Như
thế có thể nói đây là cuộc tự vấn lương-tâm để tôi nghĩ đến có ngày
xứng-đáng với bàn tiệc này và tôi rước lễ lúc này trong tâm-trạng hướng
về bàn tiệc đó. Câu trên là lời cảnh-báo, không riêng gì cho những ai
không thể rước lễ, là hãy nghĩ tới con đường phải đi để có ngày được
nhận vào bàn tiệc vĩnh-cửu. Và biết đâu, vì họ đã chịu khổ-đau nên có
thể được tiếp-nhận nồng-hậu hơn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Vấn-đề này hãy còn
bàn-thảo hay đã được giải-quyết dứt-điểm rồi?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Trên nguyên-tắc đã
dứt-điểm, nhưng dĩ-nhiên luôn có thể có những vấn-đề cụ-thể, riêng-lẻ.
Chẳng hạn, trong tương-lai có thể có những xác-định không cần toà án,
rằng hôn nhân trước đã không thành sự. Chuyện này có thể được trao cho
các linh-hướng có kinh-nghiệm tại địa-phương xác-nhận. Việc đơn-giản hoá
pháp-lí đó có thể xẩy ra. Tuy nhiên, nguyên-tắc căn-bản thì vẫn
hoàn-toàn không thay-đổi, nghĩa là hôn-nhân không thể bị tháo gỡ, những
ai đã từ-bỏ bí-tích hôn-nhân thành sự để bước vào một cuộc hôn-nhân khác
thì không được rước lễ.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Có một điểm luôn được bàn
đi bàn lại: Giáo-hội cần vớt lại những gì từ truyền-thống và nên loại bỏ
đi những gì? Làm sao quyết-định chuyện đó? Có phải đã có một bảng với
hai cột: Bên phải là những gì cần giữ, bên trái là những gì cần đổi mới?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Không, không có chuyện quá
đơn-giản như thế đâu. Nhưng trong truyền-thống có những điểm không đồng
cân như nhau. Trước kia, trong thần-học người ta nói về những cấp-bậc
của sự chắc-chắn và đấy chẳng phải là chuyện ngược đời lắm. Nhiều người
cho rằng nên quay lại nó. Cụm từ cấp-bậc chân-lí cũng có nghĩa theo
hướng đó: nghĩa là mọi chuyện không đồng cân như nhau, có những cái
cơ-bản như các quyết-định quan-trọng của công-đồng cũng như những điều
đã được ghi trong kinh Tin-kính, đó là kim chỉ nam và vì vậy thuộc về
nền-tảng cốt-yếu. Ngoài ra còn có những nhánh phụ, tuy cũng liên-kết với
nhau và thuộc vào một thân cây, nhưng không phải tất-cả đều quan-trọng
như nhau. Bản-sắc của Giáo-hội có những điểm nhận dạng, Giáo-hội không
cứng đọng nhưng sống-động, luôn trung-thành với chính mình trong
tiến-trình phát-triển.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><b>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">TRUYỀN CHỨC CHO PHÁI NỮ</span></b></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Cả chuyện truyền chức cho
phái nữ cũng đã bị từ-chối dứt-khoát, một cách “bất khả ngộ”. Mùa thu
1995 Giáo-chủ lại xác-nhận: “Chúng ta không có quyền sửa đổi điểm này”.
Đây lại là một luận-chứng nại vào lịch-sử. Nếu qủa đúng như thế thì đã
không thể có một Phaolô, vì mọi cái mới sẽ loại bỏ đi những cái cũ được
coi là linh-thiêng và Phao-lô đã đưa ra những cái mới. Câu hỏi được đặt
ra: Người ta có thể vứt bỏ quy-luật nào và khi nào? Phải xử-sự ra sao
với cái mới? Và: Rút ngắn lịch-sử vào một giai-đoạn và gán cho nó
giá-trị thần-thánh không được phép thay-đổi, phải chăng là làm- một việc
không phù-hợp với tự-do của kitô-hữu?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi thấy cần phải làm rõ
thêm một số điểm. Trước hết, thánh Phao-lô đã nhân danh đức Ki-tô chứ
không tự mình tạo ra cái mới. Và ngài cũng nói rất rõ là ai công-nhận
mạc-khải cựu-ước mà đồng thời lại tự ý sửa đổi đi một số điểm thì người
đó đã hành-xử không đúng. Cái mới có thể xuất-hiện, vì Thiên Chúa đã đặt
sẵn cái mới trong đức Kitô. Và với tư-cách là người phục-vụ cái mới đó,
thánh Phao-lô hiểu rằng không phải ngài đã nghĩ ra nhưng nó phát-xuất từ
cái mới trong đức Giê-su Kitô. Cái mới đó gắn liền với đức Ki-tô và
Phao-lô đã rất khắt-khe ở điểm này. Nếu Ông nhớ lại đoạn tả về bữa tiệc
li, Ông thấy Phao-lô nói rõ: “Chính tôi đã nhận được điều mà tôi đang kể
lại cho anh em”, và ngài giải-thích rõ-ràng ngài gắn-bó với những gì mà
Chúa đã làm trong đêm cuối và những gì ngài đã được nghe truyền lại.
Hoặc về thông-điệp phục-sinh, thánh-nhân đã nói: Điều đó tôi đã được
nhận-lãnh và chính tôi cũng đã gặp Ngài. Và chúng tôi, và tất-cả chúng
tôi đều giảng-dạy anh em như thế; ai không làm điều đó thì tự mình tách
khỏi đức Kitô. Phao-lô phân-biệt rất rõ giữa cái mới đến từ đức Ki-tô và
việc ngài gắn bó vào đức Kitô, chính sự gắn-bó đó đã cho phép ngài
thực-hiện cái mới kia. Đó là điểm một.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Điểm thứ hai là quả thực
trong mọi lãnh-vực tất-cả những gì không thực-sự được qui-định bởi Chúa
hoặc qua truyền-thống từ các tông-đồ đều thay-đổi liên-tục cho tới ngày
nay. Bởi thế vấn-đề chính là: Giáo-huấn đó có thật do Chúa dạy hay
không? Căn-cứ vào đâu để biết là do Chúa? Khi xác-nhận câu trả lời của
Bộ tín-lí về vấn-đề truyền chức cho nữ giới, giáo-chủ Gio-an Phao-lô II
đã không đưa ra một tuyên-bố không sai lầm mới nào cả, ngài chỉ muốn
xác-định lại là về vấn-đề này Giáo-hội xưa nay và các giám-mục khắp nơi
đã và đang dạy và tuân-giữ như thế. Công-đồng Vatican II nói: Cái gì đã
được các giám-mục qua thời-gian rất lâu cùng dạy và hành-động như thế,
cái đó không sai lầm, nó biểu-lộ một ràng-buộc không do các ngài tự tạo
ra. Câu trả lời đã căn-cứ trên đoạn văn công-đồng đó (Hiến-chế Ánh sáng
muôn dân 25). Vì thế, như đã nói, câu trả lời trên không phải là một
giáo-huấn không sai lầm do giáo-chủ xướng-xuất, nhưng là một ràng-buộc
dựa trên sự tiếp nối của truyền-thống. Mà, thật sự, sự tiếp-nối
nguồn-gốc này là chuyện quan-trọng. Đó không phải là chuyện mặc-nhiên.
Các tôn-giáo cổ xưa đã có nữ linh-mục, và trong các phong-trào ngộ-giáo
cũng vậy. Gần đây một nhà nghiên-cứu người Ý đã khám-phá ra vào khoảng
thế-kỉ thứ 5, 6 ở miền nam Ý có xuất-hiện nhiều nhóm cắt-đặt nữ
linh-mục, nhưng các giám-mục và giáo-chủ đã can-thiệp ngay. Truyền-thống
không xuất-phát từ môi-trường, nhưng từ trong lòng Giáo-hội.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi muốn thêm ở đây một
điều khá thích-thú đối với tôi. Đó là một chẩn-đoán do bà Elisabeth
Schüssler-Fiorenza đã đưa ra về đề-tài này. Bà là một trong những người
Công giáo tranh-đấu cho nữ quyền nổi danh nhất. Bà là người Đức, một nhà
chú-giải Kinh thánh tên-tuổi. Bà học khoa này ở Münster, ở đó bà đã kết
hôn với một người lai Mỹ và Ý tên Fiorenza, hiện bà đang dạy học ở
Hoa-kì. Thoạt tiên bà hăng-say tranh-đấu để nữ giới được truyền chức,
nhưng giờ đây bà bảo mục-tiêu đó sai. Kinh-nghiệm với các nữ mục-sư
Anh-giáo đã đưa bà tới nhận-thức: ordination is not a solution, phong
chức không phải là một giải-đáp, đó không phải là điều chúng tôi muốn.
Bà nói: ordination is subordination, truyền chức là tùng-phục, nghĩa là
xếp-đặt vào trật-tự và phục-tùng, chính đây là điều chúng tôi không
muốn. Chẩn-đoán của bà rất đúng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Bước vào một “Ordo” (chức)
luôn có nghĩa là bước vào một liên-hệ trật-tự và phục-tùng. Bà
Schüssler-Fiorenza nói, mục-tiêu của phong-trào giải-phóng phụ-nữ chúng
tôi là không muốn bước vào Ordo, vào Subordo, một “subordination”, chúng
tôi trái lại muốn vượt lên trên chính hiện-tượng đó. Bà tiếp, cuộc
tranh-đấu của chúng tôi bởi thế không được nhắm tới truyền chức cho phái
nữ, làm thế là sa ngay vào lỗi-lầm, nhưng chúng tôi phải nhắm tới bãi-bỏ
truyền chức, để Giáo-hội trở thành một xã-hội gồm những người bình đẳng
, trong đó chỉ có “schifting leadership” tức thay phiên nhau lãnh-đạo.
Quả bà đã nhìn đúng nếu đi từ những lí-do nội-tại của tranh-đấu cho việc
truyền chức phái nữ, mà thực ra là vấn-đề tham-gia quyền-lực và muốn
thoát khỏi lệ-thuộc. Bởi thế thực ra phải nói, đàng sau đó ẩn-chứa một
câu hỏi: Chức linh-mục thực ra là gì? Có một bí-tích hay chỉ nên có một
sự lãnh-đạo tiếp-nối, trong đó không ai được phép ôm vào mãi
“quyền-lực”? Tôi tin rằng những thảo-luận trong tương-lai có lẽ sẽ mang
lại ít nhiều thay-đổi theo chiều-hướng này.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Những câu hỏi chúng ta vừa
bàn, từ nhiều năm nay cứ rộ lên với lúc ít lúc nhiều tiếng vang trong
dân-chúng. Ngài nhận-xét thế nào về những việc làm như các cuộc
trưng-cầu ý-kiến tín-hữu ở Đức?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Tôi đã đề-cập tới một số
điểm khi ta bàn về tình-hình Giáo-hội ở Ý và các nước khác rồi. Tôi cho
rằng những nhận-xét của giáo-sư Metz đúng trong nhiều điểm. Nếu tôi
không lầm thì ông ấy coi những chuyện hô-hào kia chỉ là việc lo chữa-trị
triệu-chứng bên ngoài mà thôi, còn điểm then-chốt thì đã chẳng ai nói
tới. Theo ông, cái điểm đó chính là cuộc “khủng-hoảng Thiên Chúa”, một
cụm từ có lẽ không được chỉnh lắm, nhưng đã nói lên chính-xác cốt-lõi
vấn-đề. Trước đây, lúc bàn về đồng-thuận của xã-hội tân-tiến ngày nay
chống lại đức tin, tôi đã mô-tả nó như sau: Thiên Chúa, nếu có thực, thì
cũng chẳng được coi ra gì. Nếu người ta sống như thế, Giáo-hội sẽ trở
thành một câu-lạc-bộ, cứ phải tìm cho mình những mục-tiêu và ý-nghĩa mới
để thay-thế. Và rồi người ta đâm ra bực mình về tất-cả những gì không
thể giải-thích được nếu không có Thiên Chúa. Như vậy, chính điểm cốt-yếu
thì lại bị loại ra ngoài. Tôi nhớ giáo-sư Metz cho hay là những đòi-hỏi
trong các cuộc trưng-cầu đã được thực-hiện trong các giáo-hội Tin-lành.
Mặc dầu thế họ vẫn không tránh được khủng-hoảng. Và giáo-sư đã nói
đại-khái, tại sao chúng ta lại muốn trở thành một bản sao của Tin-lành.
Tôi hoàn-toàn đồng ý với ông ấy.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Ở đây rõ-ràng người ta
đang muốn lập nên một Ki-tô giáo cho văn-hoá phóng-khoáng phương tây,
một loại đức tin thế-tục, đổ đồng lộn-nhào nhiều chuyện. Thứ văn-hoá
này, thật ra chẳng liên-hệ gì tới bản-chất Ki-tô giáo hoặc Công giáo,
nhưng xem ra lại khá lôi-cuốn. Người ta có cảm-tưởng, ít ra từ quan-điểm
thần-học, giáo-quyền hầu như không tìm ra điều gì để bắt-bẻ trào-lưu
triết-học đặc-biệt tiêu-biểu qua Eugen Drewermann này.</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Đợt sóng Drewermann, như
ông thấy, đã êm rồi. Những gì linh-mục ấy thuyết-giảng cũng chỉ là một
biến dạng văn-hoá chung, cảm-hứng từ một đức tin bị tục-hoá mà ông đã
đề-cập. Tôi muốn nói, người ta không muốn thiếu tôn-giáo, nhưng tôn-giáo
chỉ được phép hiện-diện và không được phép đòi-hỏi gì nơi con người.
Người ta muốn nắm được cái bí-nhiệm của tôn-giáo, nhưng đồng thời lại
muốn tránh-né những gánh nặng của niềm tin. Các hình-thái muôn vẻ của
cái tôn-giáo mới đó, cái tôn-giáo tính cũng như triết-lí của nó ngày nay
được gộp vào hai chữ New Age. Mục-đích nhắm tới là một loại liên-hiệp
huyền-bí với nguyên-lí thần-linh của vũ-trụ, để đạt đích đó phải cần đến
nhiều kĩ-thuật khác nhau. Qua đó người ta tin có thể cảm-nghiệm tôn-giáo
dưới hình-thức cao-đẹp nhất và đồng thời hoàn-toàn không đi ra ngoài
hình-ảnh khoa-học của vũ-trụ. Đứng trước trào-lưu này đức tin Ki-tô giáo
trở nên có vẻ cầu-kì, chắc-chắn nó gặp khó-khăn. Nhưng may thay đã không
thiếu những đầu-óc ki-tô giáo và những mẫu gương sống đạo lớn trong
thế-kỉ chúng ta. Nơi họ, chúng ta thấy sự hiện-diện của đức tin Ki-tô
giáo và thấy đức tin đó giúp con người sống trọn nghĩa cuộc đời. Do đó
nơi thế-hệ trẻ đã trổi lên những lối sống ki-tô giáo một cách
quyết-liệt, cho dù đó không thể trở thành một phong-trào tập-thể, rộng
lớn.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0"><i>
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Những “điệp-khúc
chỉ-trích” chúng ta thảo-luận trên đây chẳng dễ gì dập tắt được. Vậy
phải làm sao? Có thể gạt tất-cả chúng sang một bên? Liệu có ngày nào ta
sẽ thoát của nợ này?</span></i></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">Chắc-chắn chúng sẽ mất
tính-cách khẩn-cấp, khi người ta hết coi Giáo-hội như một đích điểm, như
một mục-tiêu tự-tại hay một nơi để đạt quyền-lực, khi người ta lại
xác-tín sống đời độc-thân trong đức tin kiên-cường, khi người ta xem
tiêu-đích của Ki-tô giáo là cuộc sống đời-đời chứ không phải là tụ nhau
lại thành nhóm để thi-thố quyền-lực. Tôi xác-tín rằng, vào một ngày nào
đó, khi có một chuyển-biến tinh-thần xẩy ra, thì tính-cách cấp-bách của
những câu hỏi trên sẽ đột-ngột biến mất, cũng như chúng đã đột-ngột
xuất-hiện, Bởi vì kì-cùng những câu hỏi đó chẳng phải là những vấn-nạn
thực sự của con người.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt">________________________</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn1-ref">
<span style="color:black"><br>
[1]</span></a> Metz: Linh-mục và nhà thần-học tên-tuổi Đức, tư-tưởng
thần-học chính-trị của ông có ảnh-hưởng nhiều trên phong-trào thần-học
giải-phóng.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn2-ref">
<span style="color:black"><br>
[2]</span></a> 1870: Là năm công-đồng Vatican I chuẩn-nhận tín-điều
không sai-lầm.</span></p>
<p align="justify" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
<span style="font-size: 12.0pt; color: black">
<a href="http://www.dunglac.org/index.php?m=module3&v=chapter&ib=434&ict=5140#ftn3-ref">
<span style="color:black"><br>
[3]</span></a> “Chúng tôi là nhân dân”: Khẩu-hiệu của người dân Đông Đức
trước đây đưa ra để chống lại chính-quyền cộng-sản.</span></p>
</td>
</tr>
<tr>
<td style="border-left-style: solid; border-left-width: 1px; border-right-style: solid; border-right-width: 1px; border-bottom-style: solid; border-bottom-width: 1px">
<p align="center">
<img border="0" src="../Suyniemmoingay/Nam2011/thanggieng/02.gif" align="right" width="200" height="200"></p>
<p align="center">
</p>
<p align="center">
<br>
</p> </td>
</tr>
</table>
</body>
</html>