File "KhichLe2.htm"
Full path: E:/sites/Single15/tinmung2007/webroot/GIADINH/GiaoDucConCai/KhichLe2.htm
File size: 22.76 KiB (23302 bytes)
MIME-type:
Charset: utf-8
<html>
<head>
<meta http-equiv="Content-Language" content="en-us">
<LINK rel="stylesheet" href="../_common/colours.css" type="text/css">
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8">
<title>Khích Lệ</title><base target="main">
</head><body background="../_images/barbkgde.gif">
<table border="0" width="500" cellspacing="0" style="border-color: #FFFFFF; font-family:Arial; font-size:12pt" bgcolor="#FFFFF0" cellpadding="0"><tr>
<td width="500" bgcolor="#F7F8FD" background="../../_Images/Background/Background9.jpg" height="250">
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-bottom: 0px; margin-top:0; margin-right:15px">
<b>
<font size="4" color="#FF3E3E"><br>
<br>
</font><font size="4" color="#FF2222">
<br>
</font></b></p>
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-bottom: 0px; margin-top:0; margin-right:15px">
</p>
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-bottom: 0px; margin-top:0; margin-right:15px">
</p>
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-bottom: 0px; margin-top:0; margin-right:15px">
</p>
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-bottom: 0px; margin-top:0; margin-right:15px">
<b><font size="4" color="#0000FF">KHÍCH LỆ</font></b></p>
<hr color="#008080" align="right" noshade>
<p class="MsoNormal" style="line-height: normal; text-align: right; margin-right: 15px; margin-top: 0; margin-bottom: 0px">
<font color="#FF0000" size="2"><i>Lm. Lê Văn Quảng <br>
</i></font></td></tr><tr>
<td width="500" style="text-align: justify" bgcolor="#FFFFFF">
<table border="0" width="100%" id="table2" cellspacing="20">
<tr>
<td align="justify" style="font-family: Arial; font-size: 12; margin-top: 12; margin-bottom: 0">
<font size="3">
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Cu
Chính 10 tuổi là một bé trai nghịch ngợm lúc ở nhà cũng như khi
ở trường. Nó khởi sự nhiều chương trình nhưng không bao giờ làm
xong được cái gì. Điểm học của nó ít khi đạt được trung bình. Nó
là đứa lớn nhất trong 3 đứa trai. Đứa em kế 8 tuổi và đứa thứ ba
3 tuổi. Cu Chính thích chơi với đứa bé nhất và hay gây lộn với
đứa thứ nhì tức bé Chinh. Bé Chinh đạt được điểm cao ở trường và
hoàn tất những gì nó khởi sự. Sở thích của nó không nhiều như
anh nó. Một ngày kia cu Chính làm gần xong một con trâu bằng
đất. Mẹ nó quan tâm đến việc nó không làm xong điều mà nó khởi
sự nên tìm cách khuyến khích nó: “Thật là dễ thương, con đang
làm một tuyệt tác”. Và thật bất ngờ, cu Chính ném con trâu xuống
sàn nhà và hét lên: “Con không dễ thương mà thật đáng chán”. Thế
rồi, nó lầm lì đi ngay vào phòng nó.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Mẹ
nó cố gắng khích lệ nó bằng cách ca tụng nó. Nhưng phản ứng của
nó cho thấy rằng lời ca tụng của bà mẹ không khích lệ mà ngược
lại càng làm cho nó thêm chán nản. Tại sao? Lời ca tụng có thể
là khích lệ mà cũng có thể là không.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Đây
là một điển hình cho thấy : không có một mẫu trả lời nào hoặc
một qui luật nào là tiêu chuẩn cho việc khích lệ con trẻ. Nó
hoàn toàn tùy thuộc vào sự phản ứng của đứa trẻ. Bé Chính đã quá
tham lam: muốn làm quá nhiều điều nhưng không thể làm được. Khi
người mẹ ca tụng nó, nó sinh giận dỗi vì nó mang mặc cảm rằng:
nó có bao giờ làm được một cái gì xem ra khá đâu. Nó cảm thấy
lời của mẹ nó không là một lời khuyến khích thật mà là một lời
châm chọc mỉa mai. Nó muốn tác phẩm mà nó hoàn thành phải là một
cái gì tuyệt vời. Nhưng những cố gắng của nó thì khác xa với
những gì nó ước muốn vì sự thiếu khả năng của nó, và vì muốn
hoàn thành mọi sự cách tức khắc nên nó không thỏa mãn với bất cứ
cái gì. Người mẹ đã ca tụng tác phẩm nó làm, nhưng với nó, nó
cảm thấy tác phẩm đó vẫn còn là một cái gì khác xa với cái mà nó
mong muốn. Thật ra, không ai hiểu được cái thất bại mà nó đang
gặp phải ngay cả bà mẹ của nó, vì thế nó sinh ra giận dỗi.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Bé
Chính cần sự khích lệ nhưng phải là một sự khích lệ khác thường.
Nó cảm thấy mình hoàn toàn thất bại trong mọi sự nó làm. Khởi sự
hết công việc nầy đến công việc khác, nó tỏ ra hoạt động và bận
rộn với nhiều công việc, nhưng chẳng bao giờ làm xong được một
cái gì, và nó đã dùng phương cách đó để tránh đối diện với sự
bất tài của nó. Trong khi đó, em nó, cu Chinh luôn thành công
trong mọi việc, điều đó càng làm cho nó thêm xấu hổ. Sự quá tham
vọng là kết quả của mặc cảm thua kém em nó. Ngoại trừ nó phải
đứng đầu, nó không là gì cả. Chính cái tư tưởng lệch lạc đó đã
hướng dẫn hành vi sai lầm của nó. Với nó, có thể nói được rằng
đó là một công việc hoàn toàn không thể. Vì thế, nó cảm thấy
mình chỉ là một thất bại, và do đó không có một lời ca tụng nào
có thể mang lại cho nó một sự khích lệ.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Nếu
mẹ nó có nói rằng con người không cần phải là hoàn toàn, thì
điều đó cũng chỉ là vô ích và chỉ càng làm cho nó nghĩ rằng
không có một ai hiểu được nó. Nó cảm thấy rằng mọi cái nó làm
phải là hoàn toàn vì nó đồng hóa cái nó làm với cái nó là. Nhưng
dẫu cho nó có thành công trong một số công việc, nó vẫn coi đó
là một sự thất bại vì cái quan niệm lệch lạc của nó. Nó cần phải
đổi hướng, đổi cách nhìn, phải thay đổi cái hoàn toàn của một
công việc bằng cái thõa mãn của một sự đóng góp. Tuy nhiên, nó
cảm thấy rằng ngoại trừ sự đóng góp của nó là hoàn toàn, nó chỉ
là một thất bại.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Bé
Chính cần được giúp đỡ nhiều để nó tái thẩm định giá trị về
chính mình và chỗ đứng của nó trong gia đình. Cha mẹ cần dấn
thân trong việc nầy. Cái chủ nghĩa “phải là hoàn toàn của nó”
phát xuất từ một chỗ nào đó: hoặc từ cha, hoặc từ mẹ, hoặc cả
hai – có lẽ đã có tiêu chuẩn quá cao cho sự hoàn thành của một
công việc. Có thể họ cũng đã nói với nó rằng nó không cần phải
là hoàn mỹ, nhưng trong lối sống, họ lại mâu thuẫn với lời họ
nói. Gia đình như vậy cần cởi mở thảo luận với con cái họ về:
thế nào là tốt đối với một con người trước khi một người trở nên
tốt đủ. Thay vì ca tụng nó, tốt hơn là nói với nó rằng mẹ vui
khi nhìn thấy con thích thú làm việc đến cuối cùng.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Mỹ
Linh 5 tuổi rất thích thu dọn chiếc giường của nó cho gọn gàng.
Nó kéo những tấm ra phủ giường qua hướng nầy rồi hướng khác.
Cuối cùng thì cô bé đặt nó vào vị trí mà cô bé thích. Mẹ nó vào
phòng, thấy giường xếp đặt không được đẹp mắt mới bảo: “Cưng ơi,
mẹ sẽ làm cho con, những tấm chăn phủ giường thì quá nặng đối
với con”.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
Người mẹ không những ám chỉ rằng Mỹ Linh chưa đủ khả năng để làm
chuyện đó vì nó còn quá bé, nhưng cũng còn muốn tỏ ra cái siêu
việt của bà bằng cách trải đẹp những tấm chăn phủ giường trong
khi cô bé đứng nhìn mà lòng cảm thấy xấu hổ. Niềm vui do việc
hoàn thành một cách tốt đẹp công việc thu dọn chiếc giường đã
biến mất khi đối mặt với sự hoàn thành tuyệt hảo của bà mẹ. Mỹ
Linh không bao lâu sẽ cảm thấy : người mẹ làm điều đó so với nó
đẹp hơn nhiều nhưng nào có ích chi?</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Nếu
người mẹ tỏ ra vui khi thấy Mỹ Linh thích làm điều đó và với một
lời khuyến khích như: “Thật là tuyệt nếu con kéo nó xích lên một
chút” hoặc “ Hãy nhìn cưng của mẹ tự thu dọn giường của con”, Mỹ
Linh chắc sẽ vui để thực hiện, và sẽ còn thích thú tiếp tục.
Không thành vấn đề có bao nhiêu nếp nhăn trên những tấm chăn phủ
cô đã trải, người mẹ không nên tỏ cho Mỹ Linh thấy rằng bà đã
làm điều đó tốt hơn đứa bé nhiều. Bà có thể sửa lại sau đó sau
khi đứa bé không còn ở đó nữa. Một khi đã hoàn chỉnh xong, người
mẹ có thể khích lệ cô bé bằng những đề nghị như : “Tại sao con
không cuộn nó lại và rồi lại trải ra khi con thức giấc?” Hay mỗi
khi thay chăn, bà mẹ nên có những đề nghị như : “Mẹ con mình
thay chăn để giặt!” và bắt đầu vừa làm vừa chỉ cho cô bé. Tuyệt
đối tránh những phê bình, chỉ trích mà chỉ có những lời khích lệ
như : “Bây giờ chúng ta vén góc nầy lên và dấu nó vào trong”
hoặc “Chúng ta cùng kéo nó lên để hai đầu ra vừa khít với cái
đệm” . Trong cách thế như vậy, dẫu là đang học làm một việc gì
chẳng qua cũng giống như là đang chơi một trò chơi thích thú, và
cả hai mẹ con đều có chung niềm vui là cùng làm một công việc
với nhau.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0" align="center">
-o0o-</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Cu
Luân 4 tuổi cùng với mẹ đi thăm người bạn láng giềng của mẹ. Bà
nầy có đứa con gái tên Tuyền, 1 tuổi rưỡi, đang ngồi chơi với
những đồ chơi của nó trong phòng coi Tivi. “Con vào chơi với em
Tuyền đi, bà mẹ nói với Luân, con phải là một đứa con trai tốt,
không được đánh em nhé!” Cu Luân cởi chiếc áo khoác ngoài ra và
chạy vào chơi với bé Tuyền trong khi hai bà mẹ ngồi uống cà phê
nói chuyện. Không bao lâu sau đó thì bé Tuyền hét rú lên và
khóc. Cả hai bà mẹ đều chạy vội vào. Cu Luân đang đứng với dáng
điệu thõa mãn, ôm con búp bê của bé Tuyền áp vào ngực. Bé Tuyền
khóc to và trên vầng trán hiện lên một vết đỏ. Mẹ Tuyền chạy đến
bế nó lên, ôm nó, và hun nó. Mẹ cu Luân chụp lấy cậu bé và quát:
“Con hư. Con đã làm gì với em bé? Có phải con giành lấy con búp
bê và đánh nó không? Tại sao con lại tệ như vậy? Má đánh con bây
giờ”. Và bà đã phết cho nó hai phát. Cậu bé khóc rú lên. “Tôi
không biết làm gì với nó, bà nói với người bạn đang ôm bé Tuyền
đã hết khóc. Nó chỉ đối xử tệ với những đứa trẻ nhỏ hơn nó”. </p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Cậu
bé thình lình nhìn mẹ khi bà ta đang cố gắng làm cho cô bé cười
lên. Bé Tuyền quay mặt đi và rút vào cổ mẹ nó. “Chúng ta uống
hết ly cà phê, mẹ Tuyền nói, bé nó không sao. Tôi chỉ muốn ôm nó
thôi”. Mẹ Luân quay sang Luân lần nữa và nói: “Con là một đứa
con hư. Thật xấu hổ cho con chỉ biết đánh những đứa trẻ nhỏ hơn
con thôi. Con ngồi lại đây. Ngồi tử tế hoặc mẹ sẽ đánh con bây
giờ”.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Có
nhiều vấn đề cần nói đến trong biến cố nầy nhưng ở đây chúng ta
chỉ đề cập đến vấn đề liên quan tới việc khích lệ mà thôi. Điều
trước tiên là bà mẹ đã cho cậu bé một ấn tượng, một quan niệm
không mấy tốt đẹp về chính nó: “nó là một đứa con hư”. Mỗi khi
chúng ta muốn lưu ý một đứa bé “hãy trở nên tốt” thì thường
chúng ta bảo nó đừng làm chuyện nầy, đừng làm chuyện kia…như
đừng chọc phá, đừng đánh em bé, toàn là những điều tiêu cực mà
rất ít khi chúng ta nhăc nhở những đứa bé làm những điều tích
cực như con hãy chơi vui vẻ, tử tế với em nhé! Thông thường thì
nó không để ý, nhưng khi chúng ta bảo nó đừng làm là chúng ta
nhắc nhở nó làm một cái gì đó không hay. Chính vì thế, chúng ta
nên để ý đến những điều tích cực hơn. Hơn nữa, mỗi lần chúng ta
quá lưu ý một đứa trẻ “hãy nên tốt” là mỗi lần nó cảm thấy:
chúng ta thiếu tin tưởng vào ước muốn nên tốt của nó. Chúng ta
thường không phân biệt giữa hành động của đứa bé và chính nó. Bà
mẹ xem Luân như một đứa trẻ xấu. Chính cái quan niệm của bà mẹ
về đứa bé đã làm cho nó có hành động như vậy vì nó không còn tin
tưởng vào khả năng của nó có thể thay đổi cái nhìn của mẹ nó.
Như một kết quả của những lời nói hay hành động thiếu khích lệ,
trẻ con luôn nghĩ rằng người ta chỉ có chỗ đứng khi người ta
chứng tỏ cái uy quyền của mình ra. Chúng ta phải nhận ra điều
nầy: sở dĩ con trẻ có những hành vi sai trái, đó là kết quả của
những lời nói hay hành động của chúng ta đã làm cho chúng cảm
thấy bất mãn và xuống tinh thần.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
Phương cách tốt nhất trong những trường hợp như thế là tránh tất
cả những gì làm đứa bé thêm chán nản, vì những điều đó không có
lợi gì cho nó cả. Hãy tỏ thái độ tin tưởng vào trẻ con có thể
chơi chung với nhau mà không cần phải dặn dò, lo lắng gì cả. Bà
mẹ có thể nói:“Mẹ ở đây và con có thể vào chơi với bé Tuyền nếu
con muốn”. Một lời khích lệ như vậy cũng đủ rồi. Và nếu nó chạy
ra, người mẹ có thể nói với nó rằng: “Hoặc là con chơi với bé
Tuyền hoặc là con ở bên cạnh mẹ”. Nếu có sự giằng co xảy ra,
người mẹ có thể yên lặng vào phòng nắm lấy tay cậu bé và nói:
“Con ơi, sao hôm nay con lộn xộn quá vậy. Vì con không thích
chơi nên chúng ta đành phải đi về”. Dĩ nhiên điều đó đòi hỏi
người mẹ phải hy sinh cuộc thăm viếng. Nhưng với phương cách đó,
người mẹ có thể dạy bảo cho đứa bé biết rằng nó có thể đến với
mẹ nữa nếu nó sẵn sàng thay đổi hành vi của nó. Hoặc là người mẹ
có thể để đứa bé ở lại đó với một người bà con hoặc người láng
giềng một lần để nó có thể duyệt xét lại hành vi của nó.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
Thật ra, nếu bà mẹ biết tránh tất cả những hành động xem ra
không phù hợp với sự khích lệ, bà đã hoàn thành trên một nửa
điều bà cần làm. Bà có thể coi bé Luân như một đứa bé dễ thương
ngay cả hành vi của nó không được dễ thương, bà cũng nên cho nó
những lời khích lệ mà không nên quá chú trọng vào hành vi sai
lầm của nó. Khi bà mẹ cho nó cái quyền tự do hành xử, bà mẹ trao
cho nó trách nhiệm đối với hành vi của nó và cũng muốn chỉ cho
nó thấy rằng nó phải gánh chịu những hậu quả của những hành động
của nó. Khi bà mẹ nói với nó rằng “Chúng ta sẽ trở lại đây vào
một ngày con cảm thấy sẵn sàng”, bà mẹ biểu lộ niềm tin vào đứa
bé sẽ thay đổi và sẽ trở nên tốt hơn để có thể trở lại đây chơi
với cô bé.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
Riêng đối với bé Tuyền thì hành động của cả hai bà mẹ xem ra
không mấy thích hợp chỉ vì các bà đã quá quan tâm đến sự việc
không may xảy ra cho nó. Cái đánh nhẹ vào vầng trán của cô bé
không làm nó quá đau như phản ứng tức thời của các bà: vội ôm nó
lên và xít xoa vào vết thương của nó. Nó sẽ học từ kinh nghiệm
đó rằng nó không có thể chịu đựng nổi một chút đau đớn và nó
phải được an ủi ngay tức khắc. Sự lệ thuộc vào mẹ nó được cổ võ;
như thế sự can đảm và sự tự chủ của nó sẽ bị tiêu mòn. Nó sẽ dễ
có cái quan niệm sai lầm về chính mình như một đứa bé cần phải
lệ thuộc vào người khác để được bảo vệ. Hãy nhớ rằng cuộc sống
của chúng ta thì đầy đau khổ và phiền toái. Và chúng là một phần
của cuộc sống. Nếu con trẻ không học để chịu đựng được những
gian khổ đó, chúng sẽ sống cách bệnh hoạn. Chúng ta không thể
bảo vệ con trẻ chúng ta khỏi những bất trắc trong cuộc sống. Vì
thế, cần thiết là chúng ta chuẩn bị cho chúng ngay từ bây giờ.
Cảm thấy tội nghiệp là một trong những thái độ làm tổn thương
nhất mà chúng ta thường ít để ý. Nó tỏ cho chúng thấy rằng chúng
ta thiếu niềm tin vào chúng và vào khả năng có thể đối đầu với
những nghịch cảnh của chúng.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">Vì
thế, ngoài việc không nên bảo vệ con trẻ một cách quá đáng, một
thái độ quan trọng khác cũng cần được chú ý là: mẹ Tuyền trong
những trường hợp như thế nên giúp bé học cách chấp nhận những
đau đớn đó. Điều đó không có nghĩa là chúng ta không bao giờ xoa
dịu các vết thương hay những nỗi đau buồn của con trẻ. Nếu như
thế thì thật là vô tâm. Nhưng cách thế mà chúng ta dùng, có sự
khác biệt, chẳng hạn như chúng ta có thể nói: “Rất tiếc là con
đã bị đụng phải, nhưng nó sẽ khỏi ngay. Con cố gắng chịu đựng
một chút. Mẹ biết con can đảm, cưng của mẹ”. Thay vì vội vã bồng
bế nó lên ngay, bà mẹ có thể quan sát và bảo nó vết thương chỉ
nhè nhẹ thôi. Bà có thể trấn an nó rằng: “Không sao đâu con, chỉ
một chút bầm thôi. Không bao lâu nó sẽ hết ngay”. Những cách nói
như vậy khích lệ trẻ con biết chịu đựng hơn. Sau khi đã vỗ về
xong, bà mẹ có thể yên lặng giúp bé Tuyền thu xếp những đồ chơi.
Và rồi, không cần chú ý nữa để cho cô bé có khoảng trống tự nó
đối đầu với vấn đề của nó. Bé Tuyền là đứa bị đánh và cũng là
đứa phải khuất phục không những chỉ vết thương mà còn cả bầu khí
thân thiện đã bị đánh mất và ngay cả cảm giác bất an nữa. Nếu bà
mẹ cho nó cơ hội và tin tưởng vào nó, nó sẽ sớm bình phục và sớm
khám phá ra sự can đãm của nó cũng như khả năng có thể chịu đựng
được những điều bất trắc đó.</p>
<p class="BodyTM" style="margin-top: 12px; margin-bottom: 0">
(còn tiếp)</font></td>
</tr>
</table>
</td></tr><tr>
<td background="../../_Images/Background/Background10.jpg" height="300">
<table border="0" width="100%" id="table3" cellspacing="0" cellpadding="0">
<tr>
<td><p align="center">
<font size="3" color="#2F2417">
<a target="_blank" href="../GiaDinh_INDEX.htm">
<font color="#0000FF">Trang gia đình</font></a> </font><font size="3" color="#FF0000">
|</font><font size="3" color="#2F2417"><font color="#2F2417">
</font><a target="_blank" href="http://tinmung.net/">
<font color="#0000FF">Trang nhà</font></a></font><p align="center">
<span style="font-family: Tahoma; font-size: 10pt; text-decoration: none">
<a target="_top" href="../../CHIASE/GUI%20BAI.htm">
<img border="0" src="../../EMAIL05.GIF" width="45" height="48"></a><br>
<a class="leftMenu" target="_top" href="../../CHIASE/GUI%20BAI.htm">
<font color="#0000FF">Gửi Bài - Góp Ý - Chia Sẻ - Comments</font></a></span> <p> </td>
</tr>
<tr>
<td> <p> </p>
<p> </p>
<p> </p>
<p> </td>
</tr>
</table>
</td></tr></table></body></html>