TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC
TÔN KÍNH HIẾU THẢO CHA MẸ
 

Nếu như truyền thống Việt Nam ghi nhận rằng, ai tôn kính cha mẹ, người đó được hưởng công đức cha mẹ mình để lại, rồi cho cả con cháu, thì Thánh Kinh xác định : “Ai tôn thờ cha thì bù đắp lỗi lầm, ai kính mẹ thì tích trữ kho báu. Ai thờ cha sẽ được vui mừng vì con cái, ai tôn vinh cha sẽ được trường thọ, ai vâng lệnh Đức Chúa sẽ làm cho mẹ an lòng” (Hc 3, 3-5). Như vậy, nếu như trong những ngày Tết chúng ta thường chúc nhau : Phúc – Lộc – Thọ, thì ai thờ cha kính mẹ, sẽ được hưởng cả ba điều cầu chúc này.

Chẳng những thế, điều quan trọng là “Ai vâng lời cha mẹ trong mọi sự sẽ đẹp lòng Chúa” (Cl 3, 20). Bởi vì, “Đức Chúa làm cho người cha được vẻ vang vì con cái, cho người mẹ thêm uy quyền đối với các con” (Hc 3, 2); đồng thời, lời cầu nguyện của người con sẽ được nhận lời.

Chúng ta hãy chiêm ngắm gương Chúa Giêsu lúc còn thơ ấu. Tin Mừng tường thuật, “Hài Nhi ngày càng lớn lên, thêm vững mạnh, đầy khôn ngoan và hằng được ân nghĩa cùng Thiên Chúa” (Lc 2, 40). Thánh Lu-ca còn diễn tả thêm “Sau đó, Người xuống cùng cha mẹ, trở về Na-da-rét và hằng vâng phục các ngài. Riêng Mẹ Người, thì hằng ghi nhớ tất cả những điều ấy trong lòng. Còn Đức Giêsu, ngày càng khôn lớn và được Thiên Chúa cũng như mọi người thương mến” (Lc 2, 51 – 52).

Vâng phục cha mẹ suốt 30 năm chính là thời gian dài hấp thụ những đức tính nhân bản, những nhân đức mà sau này khi hoạt động cho sứ vụ, chắc chắn nhìn vào cách sống của Chúa Giêsu mà người ta phải thốt lên: “Phúc thay người đã cho Thầy bú mớm”. Quả thật, xem quả thì biết cây.

VÌ SAO PHẢI TÔN KÍNH CHA MẸ ?

Chúng ta phải tôn kính cha mẹ, vì chính cha mẹ là người sinh ra chúng ta, dưỡng nuôi ta, và dạy chúng ta nên người. Và là những người trực tiếp đưa chúng ta đến tình yêu Thiên Chúa. Chín tháng cưu mang, ba năm chăm sóc, mười năm dạy dỗ, hai mươi năm khuyên nhủ, suốt cuộc đời theo dõi, quan tâm, lo lắng ... bấy nhiêu không để chúng ta tỏ lòng hiếu thảo sao ?

Chẳng lẽ phải đợi đến khi chúng ta có gia đình, có con cái, lúc đó, mới cảm nhận tình yêu bao la của cha mẹ đối với chúng ta ? Cũng có thể ! Nhưng lòng hiếu thảo thì không hệ tại việc cần phải có kinh nghiệm mà còn ở chỗ cảm nghiệm. Mà cảm nghiệm này xuất phát từ cõi thâm sâu của lòng người được diễn đạt qua Ngũ thường trong quan niệm của Khổng Tử: Nhân, Lễ, Nghĩa, Trí, Tín.

            Một danh nhân nào đó đã viết rằng : “Lúc 11 tuổi, tôi bảo: “Cha mẹ của tôi rất vĩ đại. Không có gì mà cha mẹ tôi không biết. Không có gì mà họ không làm được”. Lên 16 tuổi, tôi nói : “Cha mẹ của tôi không vĩ đại như tôi tưởng, không phải cái gì họ cũng biết hoặc cũng có thể làm được”. Ba năm sau, nghĩa là khi lên 19, học Đại học, tôi mới phát biểu: “Cha mẹ tôi thường cho rằng họ đúng. Kỳ thực, kiến thức của họ so với kiến thức của tôi thì thua kém xa”.

Sau khi lập gia đình, tôi được 24 tuổi, tốt nghiệp đại học, tôi phát biểu : “Cha mẹ tôi không hiểu tuổi trẻ; thanh niên thì tiến bộ, còn họ lại quá bảo thủ”. Năm 30 tuổi, có con cái, tôi khám phá ra chân lý sau: “Ở nhiều sự việc, cha mẹ tôi thường cũng có lý”. Đến lúc tôi được 50 tuổi, khi cha mẹ đều qua đời, tôi không cầm được nước mắt và tuyên bố: “Cha mẹ tôi đúng là những nhân vật tuyệt vời. Họ có đầu óc rất minh mẫn, xử xự rất hợp lý, hợp thời. Cha mẹ ơi, cha mẹ là các vị thần, vị thần của tình yêu !”

            Cái nhìn của chúng ta trong giai đoạn này có thể còn nhiều giới hạn, còn nông nỗi, nên chúng ta thường thiếu cái nhìn tầm xa, thiếu thực tế. Giống như hình ảnh: một em bé đòi chơi dao, bởi thấy con dao đẹp, lấp lánh. Nó không hề biết rằng con dao sẽ làm cho nó đứt tay; nó đòi chơi ngọn nến đang cháy ở trên bàn thờ. Nó không hề biết rằng, lửa sẽ làm nó phỏng. Nó đòi cha mẹ phải cho nó bằng được. Nếu không cho, nó khóc, và nó tức tưởi với cha mẹ... Thử hỏi có người cha, người mẹ nào lại thương con bằng cách chiều theo sở thích của nó như vậy khi mà điều đó có hại cho nó ?

Do đó, chúng ta phải tôn kính cha mẹ bằng cách vâng phục các ngài, vì các ngài luôn mong muốn chúng ta tốt, các ngài thấy rõ những gì chúng ta không thấy. “Đi hỏi già về hỏi trẻ” là vậy ! Qua đó, để rồi chúng ta vâng lời Thiên Chúa. Bởi tư tưởng Thiên Chúa còn vượt xa cha mẹ chúng ta gấp ngàn lần. “Dù cha mẹ có bỏ con đi nữa, thì Ta, Ta sẽ không bỏ con”.

Chính trong sách Huấn Ca đã nói (bài đọc 1) “Giờ đây, chúng ta hãy ca ngợi những vị danh nhân, cũng là cha ông của chúng ta qua các thế hệ. Các ngài là những vị đạo hạnh, công đức của các ngài không chìm vào quên lãng. Dòng dõi các ngài sẽ được hưởng một gia tài quý báu là lũ cháu đàn con” (Hc 44, 10-11). Vì vậy, thánh Phaolô đã nhấn mạnh: “Kẻ làm con, hãy vâng lời cha mẹ theo tinh thần của Chúa, vì đó là điều phải đạo: phải tôn kính cha mẹ. Đó là điều răn thứ nhất có kèm theo lời hứa: để ngươi được hạnh phúc và hưởng thọ trên mặt đất này” (Ep 6, 1-3).

VẬY, CHÚNG TA PHẢI TÔN KÍNH CHA MẸ
BẰNG CÁCH NÀO ?

Hãy tôn kính các ngài bằng tấm lòng quý trọng và chân thành. Đừng báo hiếu vì lợi danh, vì ý định cá nhân. Và nếu có thể, hãy làm với tinh thần vượt lên trên cả bổn phận (vì bổn phận chỉ dừng lại là báo đáp, là công bằng), mà báo hiếu đâu phải là sự vay – sự trả. Nhưng đó là sự đáp trả của tình yêu.

Chính Chúa Giêsu trong bài tin mừng đã phê bình các Kinh sư : “Còn các ông, tại sao các ông dựa vào truyền thống của các ông mà vi phạm điều răn của Thiên Chúa ? Quả thật, Thiên Chúa dạy: người hãy thờ cha kính mẹ, và kẻ nào nguyền rủa cha mẹ thì phải bị xử tử. Còn các ông, các ông lại bảo: “Ai nói với cha mẹ rằng: những gì con có để giúp cha mẹ đều là lễ phẩm dâng cho Chúa rồi, thì người ấy không phải thờ cha kính mẹ nữa” (Mt 15, 3-6). Chúa Giêsu đã vạch trần sự ngụy biện của các Kinh sư. Và qua đó cho thấy, lòng tôn kính cha mẹ cần xuất từ tấm lòng yêu thương, đồng thời điều đó phù hợp với thánh ý, với điều răn của Chúa chứ không hề ngược lại, hoặc là đối nghịch nhau.

Hãy thể hiện sự hiếu thảo, lòng tôn kính bằng việc quan tâm, lo lắng và chăm sóc cha mẹ trong mọi hoàn cảnh. Nghĩa là không chỉ hiện diện với cha mẹ, phụng dưỡng cha mẹ trong lúc cha mẹ vui vẻ, hạnh phúc, mạnh khoẻ, mà còn cả trong lúc ốm đau, bệnh tật, trở chứng. “Con ơi, hãy săn sóc cha con khi người đến tuổi già; bao lâu người còn sống, chớ làm người buồn tủi. Người có lú lẫn, con cũng phải cảm thông, chớ cậy mình sung sức mà khinh dễ người. Vì lòng hiếu nghĩa đối với cha sẽ không bị quên lãng, và sẽ đền bù tội lỗi con” (Hc 3, 12 – 14).

Việc tôn kính cha mẹ có thể sẽ thể hiện nhiều cách khác nhau. Bởi vì theo quan niệm Đông phương: ‘Hiếu hữu tam’. Báo hiếu có ba hạng: Đại hiếu tôn thân (việc đại hiếu chính là tôn kính cha mẹ); Kỳ thứ phất nhục (không làm điều ô nhục cho cha mẹ); và Kỳ hạ năng dưỡng (sau cùng mới là nuôi dưỡng cha mẹ). Nhưng quan trọng là tấm lòng của mình. Khi có thể được thì phụng dưỡng, khi không thể được vì hoàn cảnh thì biết phó dâng cha mẹ cho tình yêu quan phòng của Chúa. Sống Tin Mừng nhân ngày lễ kính ông bà tổ tiên chính là sống thể hiện tình con thảo trong bất cứ ở đâu và thời điểm nào.

Và nên nhớ rằng, việc báo đáp công ơn cha mẹ là của lễ đẹp lòng Chúa ( Cl 3, 20 ).