MỒNG
HAI TẾT
Anh chị em thân
mến
Hôm nay là ngày
mồng hai tết. Giáo Hội Mẹ của chúng ta muốn chúng ta dùng ngày đầu
năm đặc biệt này để nhớ đến công ơn của tổ tiên, ông bà cha mẹ của
chúng ta. Tôi cũng như anh chị em không ai trong chúng ta mà không
có cha có mẹ. Tục ngữ từ ngàn xưa đã nói: cây có cội, nước có nguồn.
Người ta sinh ra đều có tổ tiên Ông Bà cha mẹ.
I.
Công ơn của Tổ tiên Ông Bà cha mẹ thật không sao mà kể
cho hết, như trời như biển. Công cha chẳng khác gì núi Thái - Nghĩa
mẹ chẳng khác gì như nước trong nguồn.
Chẳng làm sao mà
kể cho hết công ơn của các ngài.
Sách Kinh Thi xưa
có câu: "Ai ai phụ mẫu sinh ngã cù lao" (Thương xót thay cha mẹ sinh
ta khó nhọc).
Sách còn kể ra 9
điều khó nhọc của cha mẹ:
Sinh : sinh đẻ
Cúc : nâng đỡ
Phủ : vuốt ve
Xúc : cho bú
Trưởng: Làm cho
lớn
Dục : Dạy dỗ
Cố : đoái
thương đến
Phục : Săn sóc
Phúc : dạy bảo
+ Có rất nhiều câu
truyện cảm động về những lo lắng của cha mẹ dành cho con cái. Nhưng
câu truyện về Mạnh Tử là một trong những câu truyện hay nhất. Thầy
Mạnh Tử lúc còn nhỏ đã may mắn có được một người mẹ hết lòng lo lắng
dạy dỗ cho mình. Truyện kể rằng hồi đó nhà Thầy Mạnh Tử ở gần nghĩa
địa. Mẹ thầy Mạnh Tử thấy con bắt chước người ta đào bới rồi lăn ra
khóc. Bà liền dời nhà đến gần chợ. Tại đây bà lại thấy con bắt chước
người ta sống nghịch ngợm và gian dối. Bà cho đây không phải là chỗ
thích hợp cho con của bà. Bà lại dời nhà đi nơi khác.Lần này thì
chuyển nhà của bà đến ở gần trường học. Ở đây Mạnh Tử thấy các bạn
trẻ cùng lứa tuổi đua nhau tập lễ phép và học chữ nghĩa thì cậu cũng
bắt chước. Bà mẹ thấy như vậy mừng quá và bà quyết dịnh ở lại đây
luôn.
Một hôm Mạnh Tử
thấy người ta làm thịt heo, Mạnh Tử thắc mắc hỏi mẹ:
- Mẹ ơi người ta
giết heo làm gì thế?
Bà nói đùa với
con: Để cho con ăn đó.
Vừa dứt lời bà cảm
thấy hối hận vì đã nói dối con và ngay lập tức bà đi mua thịt heo về
cho con ăn.
Rồi lại một hôm
Mạnh Tử đang học tự nhiên bỏ về nhà chơi. Lúc đó bà đang ngồi dệt
cửi, vừa trông thấy con về bà cầm ngay lấy dao cắt đứt tấm vải đang
dệt trước mặt con. Mạnh Tử tỏ ý thắc mắc bà liền giải thích:" Con
đang học mà bỏ về thì cũng chẳng khác gì tấm vải mẹ đang dệt mà bị
cắt đứt ra làm hai vậy"
Mạnh Tử hiểu được
ý của Mẹ và từ đó về sau không bao giờ dám làm như vậy nữa.
Và chính vì thế mà
sau này Mạnh Tử đã nên người. Ông đã trở thành một trong những con
người được kính trọng nhất trong Lịch sử loài người chúng ta.
+ Tin Mừng không
nói cho chúng ta nhiều về việc Thánh Giuse và Đức Mẹ đã lo lắng cho
Chúa Giêsu như thế nào, nhưng chắc chắn Chúa Giêsu đã được Thánh
Giuse và Đức Mẹ giáo dục thật kỹ. Điều này quả không ai còn có thể
hoài nghi.
II. Nếu công ơn của tổ tiên Ông
Bà Cha mẹ lớn lao như thế thì con cái phải làm gì để đền đáp?
Trong bức tâm thư gửi các gia
đình nhân dịp năm quốc tế gia đình năm 1994 số 18 Đức Thánh Cha
Gioan Phao-lô đã viết như sau:"Hãy thảo kính cha mẹ bởi vì
theo một nghĩa nào đó, các vị ấy đối ngươi là những người đại diện
của Chúa, những người dẵ ban tặng sự sống cho ngươi, đã đưa ngươi
vào cõi sống nhân linh, vào trong một dòng dõi, một quốc gia, một
nền văn hóa. Sau Thiên Chúa các vị ấy là những ân nhân đầu tiên của
ngươi. Nếu chỉ một mình Thiên Chúa là đấng tốt lành, nếu chỉ mình
Ngài là Đấng thiện hảo, thì cha mẹ ngươi cũng được thông phần một
cách độc nhất vô nhị vào chính sự tốt lành tối thượng ấy. Bởi đó
ngươi hãy thảo kính Cha mẹ ngươi".
Đó là những lời của vị cha chung
của chúng ta. Có lẽ khó có mà có thể tìm được những lời mạnh mẽ hơn
để nói về bổn phận của những kẻ làm con trong việc phải thảo kính
cha mẹ mình như thế.
Bằng cách nào kính thưa anh chị
em?
Có nhiều cách nhưng tôi chỉ xin
được đề cập một vài cách cụ thể này:
a- Trước hết là phải biết ơn ông
bà cha mẹ tổ tiên mình
Biết ơn là một trong những giá
trị nền tảng cao quí nhất của cuộc sống làm người và đồng thời nó
cũng là biểu hiện rõ rệt nhất của một con người biết sống với tư
cách làm người của mình.
Trong Cựu Ước Thiên Chúa đã dùng
cả một giới răn để nói về vấn đề này. Đó là giới răn thứ tư. “Ngươi
hãy thảo kính cha mẹ ngươi”
Rồi nếu chúng ta đọc kỹ Tin Mừng
chúng ta sẽ lại thấy một trong những tâm tình nổi bật nhất và đậm
nét nhất của Chúa Giêsu còn được ghi lại đó là tâm tình tạ ơn. Có
thể nói cả cuộc sống của Ngài là một bài ca tạ ơn liên lỉ: Ngài tạ
ơn Thiên Chúa Cha trước khi hoá bánh và cá ra nhiều để nuôi một con
số thật đông người trong đồng vắng. Ngài tạ ơn Thiên Chúa Cha trước
khi phục sinh Lazarô từ cõi chết. Ngài cầm bánh và dâng ly rượu lên
để tạ ơn Thiên Chúa Cha trước khi lập Bí tích Thánh thể để rồi từ đó
Bí tích này được gọi là Bí tích tạ ơn.
Ngược lại vô ơn là thái độ đáng
lên án. Đức Cha Bùi Tuần trong cuốn "Nói với chính mình" có viết
những lời rất nặng như sau: "Người ta cho con chó một cái gì nó còn
ngoáy ngoáy cái đuôi để tỏ lòng biết ơn. Con người mà không có lòng
biết ơn thì không bằng con chó" Hơi nặng một chút nhưng thật là thấm
thía.
Dân gian có một câu truyện đã
được truyền lại từ đời này qua đời kia như thế này. Có một đôi vợ
chồng kia làm ăn khá giả nhưng lại cư xử rất keo kiệt với những
người trong gia đình. Trong nhà có một ông bố già. Vì già- đã trên
80 tuổi - cho nên mắt đã mờ, sức đã yếu tay chân không còn được
khoẻ mạnh như hồi còn trẻ. Chính vì vậy mà mỗi khi ăn uống ông
thường đánh rơi ly chén xuống đất làm bể rất nhiều ly chén. Người
con dâu thấy như vậy nên cứ cằn nhằn hoài với chồng. Người cha tuy
mắt đã mờ nhưng tai còn rất thính. Ông rất buồn nhưng không thế làm
cách nào khác hơn. Ngồi ăn mà không cầm được nước mắt. Rồi một hôm
khi chị ta xúi chồng đẽo cho cha một cái chén bằng gỗ để tiện cho
việc ăn uống của người cha.
Câu truyện tưởng như thế là
xuông xẻ nhưng thật không ngờ là một ngày kia khi hai vợ chồng có
việc phải đi xa trở về. Khi vào trong nhà thì nghe thấy có tiếng gì
như những tiếng đục đẽo vọng ra từ ở một góc nhà. Hai vợ chồng lại
gần thì thấy đứa con trai cưng của mình đang cầm một cái chén bằng
gỗ đã được làm gần xong. Bà mẹ tò mò hỏi thì đứa con ngây thơ trả
lời:
- Con làm cái chén này để mai
sau ba má có chén mà dùng giống như chén ba má đẽo mà ông nội đang
dùng vậy đó.
Ngạn ngữ từ bao thế hệ đã có câu
này: "Sóng trước đổ đâu, sóng sau đổ đó - Vâng sóng trước đổ đâu thì
sóng sau sẽ đổ ở đó" anh chị em.
Đó là điều thứ nhất.
b - Điều thứ hai là phải hiếu
thảo với ông bà cha mẹ.
* Cách hiếu thảo tốt nhất là
vâng lời cha mẹ trong những điều hợp lẽ nhất là khi còn
trẻ.
Tin Mừng tóm gọn cả cuộc đời thơ
ấu của Chúa Giêsu ở Nagiareth bằng những lời như thế này:"Ngài vâng
lời và chịu lụy hai ông bà"
Tại tiệc cưới Cana vì Đức Mẹ mà
Chúa Giêsu đã làm phép lạ.
* Tiếp đến là hãy biết làm
vui lòng cha mẹ. Đời nhà Hán bên Trung hoa có một
người nổi tiếng là có lòng hiếu thảo với cha với mẹ. Đó là Bá Du.
Hồi còn nhỏ mỗi khi làm điều gì sai quấy mà bị mẹ đánh thì Bá Du
luôn tươi cười vui vẻ nhận lỗi, không bao giờ dám cãi. Nhưng một
ngày nọ sau khi bị mẹ sửa phạt bằng roi thì Bá Du oà lên khóc. Thấy
thế bà mẹ thắc mắc hỏi:
- Bao nhiêu lần mẹ đánh con để
dạy con mà con không khóc thế thì tại sao lần này con lại khóc?
Bá Du lễ phép trả lời:
- Thưa mẹ, những lần
trước mẹ đánh con đau lắm thế nhưng con không khóc vì con thấy sức
của mẹ còn mạnh. Lần này mẹ đánh con, tuy không đau bằng những lần
trước nhưng con lại khóc vì con thấy sức mẹ không còn khoẻ như
xưa…mẹ đã già yếu. Con khóc vì thương mẹ chứ không phải vì giận hờn.
* Cuối cùng nếu có thể
được thì phải lo phụng dưỡng cho cha mẹ để cha mẹ được
sống an vui khi tuổi đã xế chiều. Một trong những hình ảnh đẹp nhất
về cuộc đời của Chúa Giêsu là cảnh Chúa Giêsu trao phó Đức Mẹ cho
thánh Gioan ở dưới chân cây Thập giá. Trước khi nhắm mắt Chúa còn
cẩn thẩn gửi gấm người mẹ của mình cho người môn đệ yêu quí nhất để
Gioan thay cho Chúa mà lo cho Đức Mẹ. Thật hiếm có một việc làm nào
đẹp như thế.