Cây chó đẻ nhiều năm nay
được chứng minh là một vị thuốc chữa được nhiều bệnh trong đó có
viêm gan siêu vi B.
Cây chó
đẻ còn có tên gọi khác là chó đẻ răng cưa, diệp hạ châu, diệp hạ
châu đắngcó vị ngọt hơi đắng, tính mát, có tác dụng lợi tiểu, tiêu
độc, sát trùng, tán ứ, thông huyết, điều kinh, thanh can, sáng mắt,
làm se và hạ nhiệt. Người ta cũng đã nhận thấy tác dụng diệt khuẩn
và diệt nấm rõ rệt của acid phenolic và flavonoid trong Chó đẻ răng
cưa, Coderacin dùng chế thuốc nhỏ mắt và thuốc mỡ tra mắt, nó có khả
năng diệt một số vi khuẩn, nấm và mốc, chủ yếu là các mầm gây bệnh
đối với mắt.
Ở Trung Quốc, người ta dùng Chó để răng cưa để chữa: 1. Viêm thận
phù thũng; 2. Viêm niệu đạo và sỏi niệu đạo, viêm ruột, lỵ, viêm kết
mạc, viêm gan; 3. Trẻ em cam tích, suy dinh dưỡng.

Ở Ấn Độ người ta dùng toàn cây như là thuốc lợi tiểu trong bệnh phù;
cũng dùng trị bệnh lậu và những rối loạn đường niệu sinh dục và làm
thuốc duốc cá. Rễ cây dùng cho trẻ em mất ngủ. Ở Campuchia, người ta
dùng cây sắc uống, dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác
trị các bệnh về gan, trị kiết lỵ, sốt rét. Ở Thái Lan, cây được dùng
trị các bệnh đau dạ dày, bệnh hoa liễu, vàng da, trĩ và lỵ. Cây non
được dùng làm thuốc ho cho trẻ em.
Trên tất cả, chó đẻ được coi là một vị thuốc trị viêm gan B rất tốt.
Cây chó đẻ có chứa nhiều chất thuộc nhóm hóa học khác nhau như
flavonoit, alkaloid phyllanthin; các hợp chất hypophyllanthin,
nirathin, phylteralin, tritequen, tamin, axit hữu cơ, phenol,
lignam...
Về dược năng, thí nghiệm về hoạt tính bảo vệ gan của cây chó đẻ cho
thấy có tác dụng bảo vệ gan. Các thí nghiệm với kháng nguyên HbsAg
chứng tỏ cây chó đẻ có tác dụng kháng virus viêm gan B. Đông y cho
rằng cây chó đẻ vị ngọt, hơi đắng, tính mát, có tác dụng lợi tiểu,
tiêu độc, sát trùng, thông huyết, điều kinh, thanh can, lương huyết,
hạ nhiệt...; thường được dùng làm thuốc chữa các bệnh đau gan rất
hữu hiệu.

Tác dụng giải độc gan và chữa viêm gan siêu vi B chỉ mới được các
nhà khoa học lưu ý từ những năm 1980 về sau. Nghiên cứu của các nhà
khoa học Nhật Bản và Ấn Độ cho biết họ đã phân lập được những hợp
chất trong cây diệp hạ châu có khả năng chữa bệnh viêm gan. Một báo
cáo trên tạp chí Lancet vào năm 1988 cũng xác định tác dụng này.
Theo đó, 2 nhà khoa học Blumberg và Thiogarajan đã điều trị 37
trường hợp viêm gan siêu vi B với kết quả 22 người âm tính sau 30
ngày dùng diệp hạ châu. Đối với viêm gan siêu vi, 50% yếu tố lây
truyền của virus viêm gan B trong máu đã mất sau 30 ngày sử dụng
loại cây này (với liều 900 mg/ngày).
Dưới đây là một số bài thuốc từ cây chó đẻ có tác dụng trị
bệnh gan:
- Chữa viêm gan B: Chó đẻ 30 g, nhân trần 12
g, sài hồ 12 g, chi từ 8 g, hạ khô thảo 12 g, sắc (nấu) uống mỗi
ngày 1 thang.

- Chữa viêm gan do virus: Diệp hạ châu đắng
sao khô 20 g, sắc nước 3 lần. Trộn chung các nước sắc, thêm 50 g
đường đun sôi cho tan, chia làm 4 lần uống trong ngày. Khi kết quả
xét nghiệm HBsAg (-) thì ngừng thuốc.
- Chữa xơ gan cổ trướng thể năng: Diệp hạ
châu đắng sao khô 100 g sắc nước 3 lần. Trộn chung nước sắc, thêm
150 g đường đun sôi cho tan, chia nhiều lần uống trong ngày (thuốc
rất đắng), liệu trình 30 - 40 ngày. Khẩu phần hằng ngày phải hạn chế
muối, tăng đạm (thịt, cá, trứng, đậu phụ).
- Chữa suy gan (do sốt rét, sán lá, lỵ
amib, ứ mật, nhiễm độc): Diệp hạ châu (ngọt hoặc đắng) sao khô 20 g,
cam thảo đất sao khô 20 g, sắc nước uống hằng ngày.