Tôi sinh ra và lớn lên ở thành thị. Tôi có thể mô tả hầu quý vị các trò chơi trên đường phố như đá ống bơ, banh nhựa, cầu lông, v.v. Còn về trâu bò, chiên cừu thì dốt đặc. Nhưng Tuần thánh vừa qua, tôi có cơ hội giảng thuyết ở một giáo xứ miền quê, bắc California, nên đôi lần được ngắm các con vật ngặm cỏ khắp các cánh đồng. Tôi nhận xét chúng thường tụ họp với nhau, mặc dù đôi lúc cũng có những con đi ăn riêng lẻ ở những đám cỏ xanh non mùa xuân. Như vậy những con đó tự mình đi lạc. Phỏng cuối tuần người chăn chiên xuất hiện và lùa chúng vào một đàn rồi dẫn sang cánh đồng bên cạnh. Ông đi sau đàn vật, dùng còi hoặc tiếng la hét để thâu gom chúng, bắt đầu từ những con xa nhất. Cuối cùng, chúng gom thành đàn và qua cổng chuồng. Đàn vật phải quen chủ nhiều lắm, bởi chúng không hề xôn xao sợ hãi khi chủ vào cánh đồng. Chúng bình tĩnh gặm cỏ như không có chi đe doạ mình. Trái lại, lúc đầu tuần tôi toan tính vượt ngang qua mặt đường để quan sát chúng gần hơn, nhưng chúng nhốn nháo chạy xa, vừa nhìn tôi vừa gặm cỏ, kiểu như canh chừng nguy hiểm.
Vào thời Chúa Giê-su, đàn chiên cừu quả là một gia tài. Cuộc sống của người mục tử hoàn toàn lệ thuộc vào đàn vật. Thu nhập chính của gia đình là từ chúng. Cho nên từ thơ ấu, trẻ con đã được giáo dục về tầm quan trọng này. Các em được nuôi nấng bên đàn súc vật, thường xuyên tiếp xúc với chúng, chơi đùa nhảy nhót bên chúng. Lớn lên các em theo chúng ra cánh đồng coi chừng và chăm sóc đàn vật của gia đình. Như vậy, các em học nghề chăn chiên cừu từ rất sớm. Chẳng ai dám giao chiên cừu của mình cho những người vô trách nhiệm. Nếu có điều chi xảy đến cho những con vật nhút nhát, người chăn cừu phải lo lắng cho chúng được an toàn, nếu không sẽ bị trừng phạt, trừ phi chứng minh được rằng mình không có lỗi. Đàn chiên cừu quan trọng đến như vậy đối với gia đình và cộng đồng. Cho nên, bất cứ người chăn nào cũng phải cẩn trọng, xua đuổi những con vật dữ tợn toan làm hại chúng, nhất là bọn trộm cắp, cướp tay trên nguồn lợi của gia đình. Việc chăn giữ chiên cừu có khi nguy hiểm đến cả tính mạng. Do đó, chúng ta hiểu được tấm lòng của Chúa Giê-su tự xưng mình là Chúa chiên nhân lành trong bài Tin mừng hôm nay. Đàn chiên quả là đáng giá, Chúa chiên chẳng thể để chúng tan tác hoặc bị tiêu vong.
Lúc ngắm các đàn vật gặm cỏ trong cánh đồng ngang qua con đường, tôi liên tưởng ngay tới Chúa Giê-su và việc Ngài chăn dắt chúng ta như thế nào ! Nhưng có điều dị biệt là Chúa Giê-su không đi sau đàn chiên mà đi phía trước, dẫn dắt và dạy dỗ chúng ta khi cùng di chuyển. Ngay từ lúc khỏi đầu sứ vụ, Ngài đã dẫn đầu trong mọi tình huống, giảng dạy và cứu chữa nhân loại. Ngài vào thẳng cuộc sống mỗi người và nói với họ về một Thiên Chúa tình yêu. Khác với các thầy dạy thế gian, Ngài không đứng ngoài lề chìa tay năm ngón chỉ đàng cho chúng ta phải sống ra sao cho đẹp lòng Thiên Chúa. Ngài đi trước làm gương để chúng ta sống như Ngài đã sống, đau khổ như Ngài chịu thương khó vì phần rỗi các linh hồn và tình yêu nhân loại. Ngài không hề phạm tội (Ga 8, 46), tội lỗi không bén mảng đến Ngài (Dt 4, 15). Nhưng đã chịu khổ nạn đến tận cùng vì tội lỗi chúng ta. Chỉ những linh hồn thanh sạch mới gớm ghét sự nhơ bẩn, chỉ những bậc thánh thiện mới ghê tởm tội lỗi. Đấng Thánh vô cùng mới hiểu tội lỗi là tai hoạ ghê gớm, làm thiệt hại linh hồn loài người. Cho nên, trong tiến trình sống mỗi người, Chúa Giê-su liên tục mặc khải sự thánh thiện của Ngài, ngõ hầu chúng ta nhận ra sự nhơ bẩn của linh hồn mình mà cải hoá tự tân. Kẻo chúng ta tưởng mình là cái chi chi, rồi ăn ở trác táng nhung lụa, bất cần lề luật của Thiên Chúa. Trong buổi phụng vụ hôm nay, chúng ta lắng nghe lời Ngài trong nguyện cầu. Chúng ta suy nghĩ về những giáo huấn của Hội thánh và những gì thiên hạ bàn tán lọt vào tai mình. Chúng ta phân định đâu là ý Chúa, đâu là tiếng gọi của thế gian, xác thịt và satan. Lời Thiên Chúa luôn có nội dung củng cố tinh thần đạo đức, khuyến khích tiến xa hơn trên con đường thánh thiện, hướng dẫn bước theo gương sáng của các bậc hoàn hảo, đặc biệt là của Đức Giê-su Ki-tô, chủ chiên hợp pháp duy nhất của các linh hồn (le seul légitime Pasteur des âmes), do Thiên Chúa chỉ định. Sau khi phục sinh, Ngài đổ Thần khí vào nhân loại để ban cho họ khả năng sống thánh thiện như Ngài, luôn đi theo con đường Ngài vạch ra, rao giảng những chân lý Ngài truyền dạy.
Xin lưu ý, thánh Gioan không xác định thính giả của Chúa Giê-su, có thể là đám đông, có thể chỉ là các môn đệ. Tuy ở đoạn trên, Ngài có nhắc tới các Pharisêu, nhưng câu chuyện liên quan đến việc đui mù thiêng liêng chứ không nói gì về vấn đề mục tử chăn dắt đàn chiên. Vậy chúng ta được rộng đường suy đoán. Có lẽ thánh nhân nhường chỗ trống để chúng ta điền tên mình vào, trở thành thính giả thực thụ của Chúa Giê-su hôm nay.
Ở buổi phụng vụ này, chúng ta lắng nghe Chúa Giê-su như cộng đoàn Hội thánh hay từng cá nhân. Nhiều tác giả chú giải cho đây không phải là dụ ngôn mà là những hoàn cảnh khác nhau của bổn phận mục tử. Nó thay đổi tùy theo nhu cầu. Chúng ta không nên bị trói buộc vào logic văn chương. Ngược lại được tự do suy nghĩ dựa theo sự dẫn dắt của Chúa Giê-su. Thí dụ, Ngài dạy về tính hợp pháp và phẩm chất của các mục tử. Rõ ràng, thời nào ở đâu, Hội thánh cũng cần đến các mục tử tốt lành, biết hy sinh vì đàn chiên, không sa đoạ, trác táng, đạo đức kém, lối sống tồi tệ. Ngựơc lại, đáng tin cậy và nhiều gương sáng. Họ lấy Ngài làm gương mẫu, dám tố cáo tội lỗi, giả hình, bất công. Họ sẵn sàng chỉ lối tốt lành cho đàn chiên đang háo hức nghe theo.
Chúng ta hy vọng tuần tới các Đức hồng y sẽ thành công trong việc lựa chọn một giáo hoàng mới đúng như vị mục tử Tối Cao đòi hỏi, để Chúa tiếp tục chăn dắt Hội thánh trên mọi nẻo đường trần gian. Bởi vì đã có thời, có lúc người ta bầu các vị giáo hoàng không xứng đáng, chia phe kéo đảng, khiến Hội thánh đã một thời khốn đốn.
Nhiều lần trong Phúc âm hôm nay, Chúa tự xưng mình là chủ chăn, là cửa chuồng chiên. Nơi khác Ngài nói : “Tôi là con đường, là sự thật và là sự sống, Tôi là bánh trường sinh, Tôi là nước ban sự sống.” Hai lần Ngài ví mình là “cửa”. Vậy đó là hình ảnh quan trọng thứ hai, chúng ta cần quan tâm. Tại sao Ngài lại cố ý gây lộn xộn : Vừa là chủ chiên, vừa là cửa chuồng chiên hay kẻ giữ cổng chuồng. Làm sao một lúc có thể là tất cả ba thứ đó ? Theo suy nghĩ tân thời thì chỉ một mà thôi. Cả ba một trật không hợp lý. Cho nên, thánh sử Gioan cũng phải nói thêm : “Nhưng họ không hiểu những gì Ngài nói với họ.” Xin nhớ thánh Gioan rất phóng khoáng trong văn phong của mình. Có thể nói, ngài gần giống như một thi sĩ viết thi ca, không bị gò bó trong quan niệm và hình ảnh của mình. Ngược lại, với ơn linh hứng, ngài rất giàu tưởng tượng, và chuyển tải sự phong phú đó trong Tin mừng của mình để chúng ta rộng đường suy tư. Theo các nhà chú giải : Cửa ở đây mang tính biểu trưng (allegory) chứ không phải so sánh tỷ giảo (analogy). Hình bóng chứ không phải song song. Chúa là nguyên lý của ơn cứu độ. Ngài mang đến cho chúng ta sự an toàn trong đồng cỏ xanh tươi. Qua Ngài chúng ta tìm thấy sự sống và của ăn nuôi thân. Ngài che chở khỏi mọi nguy hiểm thiêng liêng, là con đường duy nhất để chúng ta tiến về Thiên Chúa. Ngài rao giảng một lối sống phải theo để đẹp lòng Thiên Chúa. Chẳng triết gia nào, chẳng nhà mô phạm nào, chẳng đấng sáng lập tôn giáo nào có thể dẫn dắt chúng ta một cách hợp pháp về thiên đàng. Đúng như thánh Phêrô nói trước hội đồng kỳ mục Do thái : “ Ngoài Ngài ra không ai đem lại ơn cứu độ.”(Cv 4, 12)
Thánh Gioan viết diễn từ Chúa Chiên lành vào khoảng cuối thế kỷ thứ nhất, khi mà Hội thánh đang trong cơn bách hại dữ dội. Ngài khích lệ các tín hữu trung thành triệt để với Chúa Giê-su, vị mục tử Tối cao. Lời lẽ của đoạn văn thật tha thiết, khuyên nhủ họ đừng nao núng trong những cơn gian nan, thử thách. Thiên Chúa không bao giờ bỏ rơi họ. Nhưng luôn đồng hành với các tín hữu, dẫn dắt và chỉ bảo họ con đường phải vượt qua. Ngày nay cũng vậy, bản văn của thánh nhân vẫn còn nguyên giá trị, chúng ta phải chú tâm lắng nghe để nhận ra tiếng của Chúa. Hình ảnh chuồng chiên thật là một không gian an toàn. Ơ đó, chiên được bảo vệ khỏi những nguy hiểm bên ngoài. Có các ngăn ô, cửa ra vào. Người giữ cổng chỉ chấp nhận các chủ chăn chuyên nghiệp, loại trừ mọi kẻ xảo trá giả hình. Đúng là một hình ảnh ủi an khi chúng ta gặp sóng gió trong Hội thánh. Những khó khăn và căng thẳng lúc nào cũng có. Nhưng Người Mục tử Tối cao chẳng bao giờ lìa bỏ chúng ta, ngay cả những lúc gương mù ngập tràn Giáo hội và các lãnh đạo sợ sệt không dám lên tiếng tố cáo những lạm dụng và bê tha. Người mục tử nhân lành luôn thí mạng sống mình vì đàn chiên, mặc cho những phản bội và hèn nhát. Ngài luôn ở với Giáo hội, nâng đỡ Giáo hội, bất chấp gương mù, gương xấu của các phần tử thoái hoá, hay những chủ chăn bất xứng sa đoạ, miệng rao giảng đạo đức nhưng nếp sống bê tha, nhung lụa. Hình ảnh người mục tử chân chính hôm nay khích lệ chúng ta, làm mọi người an lòng : “Phần tôi, tôi đến để cho chiên tôi được sống và sống dồi dào.” Nghĩa là Chúa không thất vọng về chúng ta. Nhưng luôn đồng hành với Hội Thánh và từng linh hồn trên đường ngay nẻo chính, lãnh đạo và chỉ dạy những nội dung cần thiết khi sóng gió luân thường đạo lý nổi lên. Khác với đàn súc vật, luôn được an toàn trong những đồng cỏ xanh tươi, chúng ta phải sống giữa những biến động của biển đời trần gian, với bao nhiêu bão táp thét gào : Bên này cấp tiến, bên kia bảo thủ, phe A hô hào cải tổ, phe B phàn nàn sa sút. Không hiểu bao nhiêu thanh niên thiếu nữ bị cướp đi khỏi đàn chiên Giáo hội ? Biết bao gia đình không còn lưu giữ lời Thiên Chúa Thay vào đó là những thôi thúc của nếp sống văn minh vật chất, con cái dần dần lìa xa đức tin. Chúng ta không luôn ở trong những hoàn cảnh thuận lợi. Trái lại phải trà trộn với môi trường ô nhiễm luân lý. Những dụ dỗ của thế gian, xác thịt, satan bủa vây tứ phía : Chay tịnh làm chi ? Lỗi thời rồi, hãy chú ý đến sức khoẻ của bạn. Tội gì phải sống bất tiện, hãy tận hưởng cuộc đời, nay mai bạn sẽ chết. Tích luỹ của cải, bạn sẽ có một cuộc sống sung sướng. Coi đó ông Y bà X hãm mình ép xác, chết rồi người ta cũng đưa ra cánh đồng, phí uổng cả đời không ? Ở thế gian này, không ăn cũng thiệt, không chơi cũng hoài,. . . Những thông điệp tương tự có nguy cơ lấn át lương tâm người công giáo tân thời. Hy sinh hãm mình không còn giá trị. Các thanh niên nam nữ chạy theo tiếng gọi của dục vọng nhiều hơn tiếng Chúa. Vô tình chúng ta buông theo họ quên bẵng giáo huấn của vị Mục tử tối cao.
Lời Chúa tuyên bố : “Tôi là mục tử nhân lành, là cửa cho chiên ra vào.” Có sức nặng luân lý quan trọng. Nó cảnh giác linh hồn lắng nghe lời Ngài. Thánh Gioan thụât lại : Người Pharisêu “không hiểu lời Ngài nói với họ.” Còn chúng ta thì sao ? Liệu có hiểu không ? Tôi dám chắc phần lớn không hiểu, bởi nếu hiểu thì chúng ta đã hành động khác đi rồi, không còn giữ nếp sống cũ nữa. Ngược lại, chúng ta sẽ nhiệt thành cộng tác vào công cuộc cứu chuộc của Chúa Giê-su, tẩy trừ tội lỗi khỏi thế gian. Chết đối với tội và sống trong sự thánh thiện của Thiên Chúa. Bởi vì mỗi khi phạm tội là khinh dể ơn cứu độ của Ngài, là đóng đinh Con Thiên Chúa vào thập tự một lần nữa, chà đạp dưới chân Thân mình Ngài và tục hoá Máu thánh Ngài. Tự tuyên bố là kẻ thù của thập giá Đức Ki-tô (Pl 3, 18). Đúng là một tai hoạ khủng khiếp, nhưng ít ai ý thức được. Hôm nay là ngày cầu nguyện cho ơn gọi tu sỹ, chúng ta hãy tỉnh dậy, dâng hy sinh để đền tội mình và đền tội cho toàn thể nhân loại. Trừ những linh hồn sa đoạ ra, còn thì hằng ngày, Hội thánh vẫn vác thánh giá theo chân Chúa, vẫn cương quyết trong đường lối thánh thiện của mình, vẫn làm tròn trong thân xác những đau khổ còn thiếu xót nơi thân thể Chúa Ki-tô (Cl 11, 24). Bởi lẽ, không đổ máu thì nhất định không được ơn cứu độ. Hội thánh vẫn trung thành theo tiếng Chúa gọi cho đến ngày tận cùng thế giới.
Cho nên, thánh Gioan khuyên nhủ chúng ta hãy chú tâm lắng nghe tiếng Chúa, kẻo hiểu sai sứ điệp của Ngài, sứ điệp nên trọn lành như Cha chúng ta ở trên trời là Đấng trọn lành, chứ không nghe theo tiếng gào thét của ma quỷ chung quanh. Chúng ta thường có khuynh hướng bẻ cong Lời Chúa để an tâm làm những điều xằng bậy hợp với dục vọng của mình. Thực tế nhiều lần chúng ta đã nói với Chúa : Xin theo ý con chứ đừng theo ý Cha. Bởi ý Cha đòi hỏi hy sinh, mà con thì không thể hy sinh hãm mình được. Con phải thoả mãn dục vọng của con. Đại khái có những loạn âm như vậy trong cuộc sống hằng ngày của chúng ta, nơi làm việc, chợ búa, học đường, gia đình, tu viện, đường phố, sân chơi, v.v. Nhưng Chúa Giê-su hôm nay kêu gọi lắng nghe lời Ngài. Bởi chỉ nơi lời Ngài, chúng ta mới tìm thấy sự sống, an toàn và hạnh phúc.
Chúng ta cầu xin Thần khí Chúa mở linh hồn mình ra, đón nhận lời Chúa, ngõ hầu hiểu và sống theo Ngài chỉ dạy, không giả đò, không phân tán, không lầm lẫn. Chúng ta cũng nhớ tới bổn phận tín hữu của mình mà sốt sắng cầu xin Chúa Thánh Thần đổ ơn soi sáng cho các đức hồng y ở Rôma, chọn được đại diện của vị Chủ chăn Tối cao xứng đáng. Amen.
