|
baynenGiải đáp của Cha Edward McNamara, Dòng Đạo Binh Chúa Kitô (LC),
Khoa trưởng Thần học và giáo sư phụng vụ của Đại học Regina Apostolorum
(Nữ Vương các Thánh Tông Đồ), Rôma.
Hỏi: Thưa cha, liệu có mối liên hệ nào giữa bảy ngọn nến được sử dụng
trong thánh lễ đại triều Giám mục và chân đèn bảy ngọn (menorah) của Đền
Thờ Giêrusalem không? – C. S., Roma, Ý.
Đáp: Bạn ạ, không có mối liên hệ trực tiếp nào và có lẽ cũng không có
mối liên hệ gián tiếp nào.
Một số tập tục của người Do Thái đã trực tiếp đi vào phụng vụ Công Giáo
ngay từ đầu – ví dụ, các chữ Amen, Alleluia và các cấu trúc cơ bản của
một số lời nguyện chúc lành và của các Kinh nguyện Thánh Thể.
Nhiều tập tục khác đã gián tiếp đi vào sau đó, lấy cảm hứng từ Kinh
Thánh mà chúng ta có chung với Do Thái giáo. Ví dụ, trong thời Trung cổ,
các lời cầu nguyện được sáng tác cho nghi thức truyền chức đã nhắc tới
chiếc áo thánh thiêng của A-ha-ron (Aaron) và các thầy cả thượng phẩm
khác. Sau một vài thế hệ, các lời cầu nguyện này tạo cảm hứng cho việc
ra đời của một số nghi lễ, mà trong đó tân chức được mặc áo lễ theo nghi
thức trong lễ truyền chức. Có nhiều ví dụ tương tự của các ảnh hưởng
gián tiếp ấy.
Về vấn đề chúng ta đang nói, các chứng từ sớm nhất của việc bảy ngưởi
giúp lễ cầm nến sáng đã có trong phụng vụ Tòa thánh thế kỷ thứ VII. Các
ngọn nến này sau đó được đặt trên mặt đất ở phía trước bàn thờ, chứ
không đặt trên bàn thờ.
Việc các người giúp lễ cầm đuốc sáng có lẽ bắt nguồn từ phong tục của
người Rôma khi đi hộ tống một số quan chức cao cấp của triều đình với
đuốc sáng, trong khi một người khác cùng đi với quan này và mang theo
một bản sao trang trí thật đẹp của bộ luật.
Tuy nhiên, số lượng người cầm đuốc là không xác định. Vì vậy, ngay cả
khi tập tục phái sinh từ tục lệ của người Rôma, sự lựa chọn bảy người
cầm đuốc là dường như không bình thường. Một số tác giả nói rằng con số
này có thể được lấy cảm hứng từ bảy ngọn đèn trong Sách Khải Huyền,
chương 1. Tuy nhiên sự gán ghép này chỉ là một giả thuyết, với ít bằng
chứng ủng hộ nó.
Bảy ngọn đèn khải huyền có thể một cách nào đó là liên quan đến chân đèn
bảy ngọn, nhưng điều này không có ảnh hưởng đến việc đưa ý này vào phụng
vụ.
Tập tục được mô tả trong tài liệu của thế kỷ thứ VII đã không được sử
dụng đều đặn ở Rôma, mặc dù nó được duy trì trong một số tu viện. Vào
khoảng nửa đầu của thế kỷ XI, các ngọn nến xuất hiện trên bàn thờ. Tuy
nhiên, tập tục và số lượng ngọn nến là không phổ quát.
Mãi cho đến cuối thế kỷ XIII, tập tục sử dụng bảy ngọn nến trên bàn thờ
trong thánh lễ đại triều Giám mục được phục hồi cho phụng vụ Rôma. Nó đã
được thiết định vững chắc trong một sách Nghi lễ, được viết bởi Đức Hồng
Y Giacomo Stefaneschi (1270-1343), khi ngài viết: “Khi Đức Giáo Hoàng cử
hành lễ đại triều, bảy ngọn nến phải được đặt trên bàn thờ”.
Tập tục này vẫn tiếp tục ngày nay. Đối với hình thức ngoại thường, các
chỉ dẫn của sách Nghi Thức Giám Mục về thánh lễ đại triều Giám mục nói
là đặt bảy đèn trụ (candelabras) trên bàn thờ. Thánh giá được đặt phía
trước của cây nến cao nằm ở trung tâm.
Tập tục cho hình thức thông thường là ít chính xác hơn. Điều này là bởi
vì người ta được phép đặt nến gần bàn thờ, chứ không chỉ trên bàn thờ.
Các số 125 và 128 của Nghi Thức Giám Mục tiên liệu khả năng có từ hai
đến bảy người giúp lễ cầm ngọn nến sáng tham gia đoàn rước vào thánh lễ.
Các ngọn nến sau đó có thể được đặt gần hoặc trên bàn thờ .
Mặc dù sách phụng vụ không quy định rõ ràng, và phù hợp với tập tục
thánh lễ Giáo hoàng, người ta có thể đặt bảy ngọn nến trên hoặc gần bàn
thờ, trước khi Thánh Lễ bắt đầu. Vể việc rước trước thánh lễ, hai người
cầm nến sáng đi hai bên người cầm thánh giá, và đi sau đó có thể là sáu
người cầm đuốc sáng. Trong trường hợp này, các ngọn nến được sử dụng
trong đám rước được đặt kín đáo sang một bên, khi cuộc rước kết thúc.
Hai ngọn nến được sử dụng trong lúc công bố Tin Mừng và vào cuối Thánh
Lễ. Sáu người cầm sáu ngọn đuốc đi theo người cầm bình hương ra trước
bàn thờ trong phần Kinh Nguyện Thánh Thể.
Nguyễn Trọng Đa |