Giải đáp
Việc ăn chay và kiêng cữ thường đi chung với nhau nhưng là hai việc khác
nhau.
Ăn chay vốn là một từ bên Phật Giáo và đă được cha Alexandre de Rhodes giảng
trong Từ điển Annam-Bồ Đào Nha – Latinh như sau : Ăn
chay. Đích thực có nghĩa là kiêng thịt và cá, nhưng bây giờ để chỉ sự ăn
chay của những Kitô hữu. Ăn chay (jejunium)
có nghĩa là giới hạn lượng lương thực được ăn vào những ngày cụ thể. C̣n
kiêng cữ (abstinentia) có nghĩa là
từ bỏ một thức ăn khoái khẩu như thịt, cá, tôm…
Ăn chay là việc thực hành phổ biến của hầu hết các tôn giáo. Tuy nhiên, mục
đích của việc ăn chay lại không giống nhau. Đối với những tu sĩ Phật Giáo
hay nhiều Phật tử có thói quen ăn chay trường là cữ sát sinh không dùng
những thức ăn có nguồn gốc từđộng vật hoặc không có sự giết chóc động vật
trong quá tŕnh chế biến v́ ḷng từ bi đối với tất cả mọi loài chúng sinh.
Trong khi đó người Công Giáo ăn chay để biểu lộ ḷng sám hối, ăn năn, tưởng
nhớ đến cuộc khổ nạn của Chúa Kitô. V́ thế mà việc ăn chay hai bên khác nhau
nên không thể so sánh v́ không cùng mục đích.
Đối với Kitô giáo, ban đầu đó là một việc làm tự nguyện của giáo dân lâu dần
mới thành thói quen trong Hội Thánh. Sau đó ăn chay trở thành luật buộc.
Việc ăn chay được ấn định cho suốt Mùa Chay. Từ Thế Kỷ V đến Thế Kỷ IX,
ngoại trừ ngày Chúa Nhật, mùa này chỉ được dùng một bữa ăn, thường là bữa
tối. Không được có thịt, cá trong bữa ăn và có nơi c̣n cấm cả trứng cũng như
các sản phẩm từ sữa. Đầu Thế Kỷ X, bữa này chuyển về buổi trưa. Khoảng Thế
Kỷ XIV, buổi tối có thể dùng một bữa ăn nhẹ. Đến thời Trung Cổ th́ băi bỏ
luật cấm ăn cá và các sản phẩm từ sữa như bơ, phó mát…
Theo Giáo Luật 1917 thời đó chỉ được dùng một bữa chính ăn no trong các ngày
mùa Chay trừ Chúa Nhật và hai bữa ăn khác không có thịt và cũng không ăn
nhiều như các bữa ăn thông thường. Các ngày kiêng thịt là các ngày thứ sáu
quanh năm c̣n trong mùa Chay thêm ngày thứ Bẩy (x. Giáo Luật cũ 1250 –
1254).
Luật kiêng cữ nghiêm nhặt vẫn được tuân giữ cho tới ngày 17 tháng 2 năm
1966. Với Tông Hiến Poetemini của Đức Giáo Hoàng Paul VI đă có sự thay đổi
về việc ăn chay và kiêng thịt.
Ngày nay, việc ăn chay và đă được giảm bớt đi chỉ c̣n 2 ngày là Thứ Tư Lễ
Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh theo qui định của Giáo Luật điều 1251 như sau :
Phải kiêng thịt, hay kiêng của ăn nào
khác theo qui định của Hội Đồng Giám Mục, các ngày thứ sáu trong năm, trừ
khi những ngày ấy trùng với một ngày nào khác trong số những ngày lễ trọng;
c̣n luật kiêng thịt và ăn chay th́ phải giữ ngày Lễ Tro và ngày thứ Sáu kính
cuộc Khổ Nạn và sự chết của Chúa Giêsu Kitô Chúa chúng ta.
Bạn có hỏi tại sao ăn chay ít thế chỉ có hai ngày một năm ? Đọc lại lịch sử
chắc bạn cũng thấy rằng đă có thời gian việc ăn chay khá nhiệm nhặt. Ăn chay
suốt mùa Chay vào thời kỳ mà lương thực không lấy ǵ làm sung túc lắm. Tuy
nhiên, nếu ăn chay trở thành một sự áp đặt cứng ngắt th́ cũng tạo ra một sự
tuân thủ miễn cưỡng và giả tạo. Đôi khi c̣n dẫn đến h́nh thức luồn lách để
tránh né thí dụ như như luật không qui định thời gian của bữa ăn nên người
ta có thể kéo dài một bữa ăn vài giờ đồng hồ.
Chắc bạn cũng từng gặp trường hợp có những người ăn chay đă phải thức chờ sau 12 giờ đêm ngày thứ Tư lễ tro để ăn cho đỡ đói. Việc ăn chay hẳn không phải lúc nào cũng dễ dàng với nhiều người. Vậy th́ việc qui định bắt buộc chỉ c̣n 2 ngày cho thấy Giáo Hội giảm đi việc bó buộc nhưng vẫn cho bạn được tự do ăn chay thêm vào những ngày bạn muốn hăm ḿnh để giúp bạn làm chủ các bản năng và tiến tới sự tự do nội tâm, diễn tả ḷng thống hối và hiệp thông với cuộcTử Nạn của Chúa. Nếu thấy ít, bạn vẫn có thể tự nguyện ăn chay nhiều hơn. Đâu có ai cấm bạn ! Miễn là đừng làm hại sức khoẻ thôi. Đó chính là việc ăn chay tự nguyện như đă được thực hiện thuở ban đầu của Hội Thánh khi chưa có luật buộc.
Về việc kiêng thịt
Điều 1251: Phải kiêng thịt, hay kiêng của
ăn nào khác theo qui định của Hội Đồng Giám Mục, các ngày thứ sáu trong năm,
trừ khi những ngày ấy trùng với một ngày nào khác trong số những ngày lễ
trọng…
Điều 1252: Ai đă trọn 14 tuổi buộc phải
giữ luật kiêng thịt; c̣n luật ăn chay buộc tất cả những người thành niên cho
đến khi bắt đầu 60 tuổi. Tuy nhiên, các vị Chủ chăn và cha mẹ phải lo sao để
cả những người vị thành niên không buộc ăn chay kiêng thịt cũng được thấm
nhuần tinh thần sám hối đích thực.
Điều 1253: Hội đồng Giám mục có thể ấn
định rơ hơn luật giữ chay và kiêng thịt, cũng như có thể thay thế toàn phần
hay một phần việc kiêng thịt và ăn chay bằng những h́nh thức sám hối khác,
nhất là bằng những việc bác ái và việc đạo đức.
Như vậy mục đích của việc kiêng thịt hay kiêng một thức ăn nào khác là một
sự hăm ḿnh, từ bỏ bản thân trong ngày sám hối chung của toàn thể Giáo Hội
là ngày thứ sáu. Cho nên điều quan trọng là thấm nhuần tinh thần sám hối như
được nói đến trong điều 1252 chứ không chỉ tuân thủ một qui định thuần tuư
luật lệ.
Giáo Luật cũng đă đề cập đến việc kiêng một thức ăn khác cũng như có thể được thay thế bằng những việc bác ái và đạo đức theo quyết định của Hội Đồng Giám Mục ( điều 1253). V́ vậy mà có nơi không nói đến kiêng thịt nữa nhưng không v́ thế mà không cần nghĩ đến sám hối và làm các việc đạo đức, bác ái… Và như đă bạn thắc mắc kiêng thịt mà lại t́m những món ăn ngon hơn như tôm, cua… mà ăn th́ c̣n đâu là ư nghĩa của ngày thống hối chung và ăn kiêng như thế cũng coi như chưa kiêng ǵ cả !
Tóm lại
TUỔI GIỮ CHAY: Từ 18 tuổi trọn đến hết 59 tuổi.
TUỔI KIÊNG THỊT: Từ 14 tuổi trở lên
CÁCH GIỮ CHAY: Trong ngày chay chỉ được ăn một bữa no(chọn bữa nào cũng
được), c̣n những bữa khác chỉ được ăn chút ít để bụng c̣n đói. Trong ngày
chay không được ăn vặt như kẹo, bánh v.v
CÁCH KIÊNG THỊT: Cấm ăn thịt loài máu nóng (heo, ḅ, gà, vịt…) bao gồm thịt
và tất cả những thứ khác như tim, gan, ḷng chay…. Nhưng được dùng các nước
thịt và các đồ ăn có pha chất thịt, như cháo nước thịt. Được ăn cá và loài
máu lạnh (như ếch, rùa, ṣ, cua, tôm). Ngày kiêng thịt cũng được phép dùng
trứng và các sản phẩm từ sữa như bơ và phó mát …
NGÀY BUỘC GIỮ CHAY VÀ KIÊNG THỊT : Thứ Tư Lễ Tro và Thứ Sáu Tuần Thánh
CuuThe