Giải đáp phụng vụ: Đồng tế có đặc thù riêng
Giải đáp phụng vụ: Đồng tế có đặc thù riêng
Giải đáp của Cha Edward McNamara, Ḍng Đạo
Binh Chúa Kitô (LC), Khoa trưởng Thần học và giáo sư phụng vụ của Đại học Regina
Apostolorum (Nữ Vương các Thánh Tông Đồ), Rôma.
Hỏi: Đầu năm nay, tôi đến thăm một cộng đoàn tu
sĩ tại các Quốc gia, và tôi thấy các linh mục đồng tế cao niên và ốm yếu chỉ
mang dây các phép (stola) bên ngoài áo Ḍng của họ để cử hành Thánh lễ. Kinh
nguyện Thánh Thể, được sử dụng bởi bốn hoặc năm vị chủ sự Thánh lễ, thay đổi tùy
theo tâm trạng của họ. Hầu như họ đọc gần hết các Kinh nguyện Thánh Thể. Tuy
nhiên, không ai trong số các vị đồng tế có văn bản Kinh nguyện Thánh Thể trong
tay. Tôi đă nghe nói rằng để cho việc cử hành Thánh lễ thành sự, chỉ cần họ đọc
lời truyền phép trên bánh và rượu là đủ. Tuy nhiên, các lời đọc thay đổi trong
các Kinh nguyện Thánh Thể khác nhau. Sau khi vị chủ tế Thánh Lễ rước Ḿnh và Máu
Thánh xong, ngài trao một mảnh Ḿnh Thánh cho mỗi một trong hai thầy giúp lễ cho
ngài. Sau đó, một thầy giúp lễ lấy b́nh thánh từ nhà tạm ra. Đứng ở một bên, đối
diện với cộng đoàn, thầy trao Ḿnh Thánh vào tay các linh mục, tu sĩ và giáo dân
cùng lên rước lễ. C̣n thầy giúp lễ kia, đứng ở phía đối diện, trao Chén thánh có
máu Thánh cho các linh mục, tu sĩ và giáo dân đến gần thầy. Thưa cha, con muốn
hỏi liệu Thánh lễ đồng tế như thế là thành sự và hợp pháp không? - H. H.,
Almaty, Kazakhstan
Đáp: Có nhiều điều cần được giải quyết ở đây. Có
vấn đề thành sự, vấn đề các cử chỉ hợp pháp hay bất hợp pháp, và ở một khía cạnh
khác, có thể có sự lạm dụng nghiêm trọng. Tôi sẽ cố gắng phân biệt các việc khác
nhau và xem xét chúng cách riêng biệt.
Điều cần thiết là nhớ lại bối cảnh. H́nh như đó
là một cộng đoàn tu sĩ, mà trong đó hầu hết là các linh mục cao tuổi. Bối cảnh
này có thể thay đổi câu trả lời đối với việc thực hiện một số qui định.
Trước hết, câu hỏi về mang dây các phép bên
ngoài áo Ḍng: huấn thị Redemptionis Sacramentum nói như sau về việc này:
"124. Ngoại trừ vị chủ tế phải luôn luôn mặc áo
lễ theo màu ấn định, Sách Lễ Rôma cho quyền các linh mục đồng tế trong Thánh Lễ
“khỏi mặc áo lễ, mà chỉ mang dây stola trên áo alba”, trước một lư do chính
đáng, ví dụ như số các vị đồng tế quá đông và không có đủ lễ phục. Nhưng mà, nếu
người ta có thể tiên liệu một trường hợp như thế, phải cố gắng hết sức cho có đủ
lễ phục. Ngoại trừ vị chủ tế, các vị đồng tế có thể, khi cần, mặc áo lễ màu
trắng nữa. Về phần c̣n lại, các ngài phải tuân thủ các quy tắc khác của những
sách phụng vụ.
"126. Phải dứt khoát bài trừ lạm dụng sau đây,
trái ngược với những quy định của các sách phụng vụ: dù chỉ có một người tham
dự, các thừa tác viên có chức thánh không được phép cử hành Thánh Lễ mà không
mặc lễ phục phụng vụ, hay chỉ mang dây stola trên áo thụng của tu viện, hay trên
áo tu sĩ thường, hay nữa trên áo thường. Các Đấng Bản Quyền phải sửa chữa trong
thời gian ngắn nhất những lạm dụng này, và các ngài phải theo dơi cung cấp cho
tất cả các nhà thờ và các nhà nguyện thuộc quyền tài phán của ḿnh, một số lễ
phục phụng vụ, may đúng quy tắc” (Bản dịch Việt Ngữ của Hội Đồng Giám Mục Việt
Nam).
Mặc dù đây là một qui định nghiêm ngặt, Ṭa
Thánh có quyền ban phép miễn chuẩn v́ lư do chính đáng. Chẳng hạn nếu các linh
mục cao tuổi có xương gịn hoặc di động hạn chế nên gặp khó khăn khi mang áo dài
trắng (alba), bề trên có thể xin phép chuẩn từ Ṭa Thánh cho phép một linh mục
đồng tế chỉ mang dây các phép, nếu có thể, áo lễ mỏng nhẹ bên ngoài áo Ḍng.
Trong trường hợp này, một hành vi bất hợp pháp trở thành hợp pháp.
Câu hỏi về việc đọc nhiều Kinh nguyện Thánh Thể
sẽ không là một vấn đề của tính hợp pháp, miễn là các kinh khác nhau được sử
dụng phù hợp với luật phụng vụ và không theo ư thích hoặc tâm trạng của chủ tế.
Ba kinh nguyện Thánh Thể đầu tiên có thể được sử dụng trong bất kỳ ngày nào, c̣n
Kinh nguyện thứ tư được dùng với mức độ hạn chế, và các lời nguyện ḥa giải chỉ
đọc khi thích hợp, chẳng hạn trong Mùa Chay hoặc trong một Thánh Lễ có chủ đề
thống hối.
C̣n các Kinh nguyện Thánh Thể cho các nhu cầu
khác nhau chỉ có thể được sử dụng khi một Thánh Lễ cho các nhu cầu khác nhau
được cử hành, và do đó chủ yếu là giới hạn cho các ngày trong tuần của mùa
thường niên. Kinh nguyện Thánh Thể cho trẻ em là không được phép trong bối cảnh
trên.
Trong tất cả lời nguyện trên, lời truyền phép là
y như nhau, mặc dù đoạn mở đầu có thay đổi. Không có Kinh nguyện Thánh Thể nào
đă được phê duyệt bằng tiếng Anh, mà trong đó lời truyền phép là khác nhau.
Sự gợi ư rằng thật là đă đủ cho các linh mục đọc
với nhau lời truyền phép là vừa đúng vừa sai. Quả là đúng v́ Thánh Lễ đă là
thành sự. Nhưng quả là sai v́ Thánh lễ cũng là bất hợp pháp. Qui chế Tổng quát
Sách Lễ Rôma (GIRM) nói rơ ràng rằng các lời truyền phép là chưa đủ cho một vị
đồng tế:
"218. Những phần mà các vị đồng tế cùng đọc, và
nhất là mọi người buộc phải đọc các lời truyền phép, th́ phải đọc nhỏ tiếng, để
cho giọng của chủ tế được nghe rơ ràng. Bằng cách ấy, giáo dân mới lănh hội bản
văn dễ dàng hơn.
Những phần mà mọi vị đồng tế cùng đọc, mà có ghi
dấu nhạc trong Sách Lễ, th́ nên hát” (Bản dịch Việt Ngữ của Lm. Phanxicô Xaviê
Nguyễn Chí Cần, giáo phận Nha Trang)
Số sau đây của Qui chế Tổng quát Sách Lễ Rôma mô
tả một cách cẩn thận các việc đọc này cho mỗi Kinh Nguyện Thánh Thể. Chúng tôi
xin tự giới hạn để chỉ nói những ǵ liên quan đến Lễ Quy Rôma:
"222. Từ kinh "Lạy Cha, xin thánh hóa" cho đến
kinh "Lạy Cha, là Thiên Chúa toàn năng" (A "Quam oblationem" usque ad
"Supplices"), chỉ một ḿnh chủ tế làm các cử chỉ, tất cả các vị đồng tế cùng đọc
chung, theo cách sau đây:
a. Kinh "Lạy Cha, xin thánh hoá", hai tay giơ về
phía lễ phẩm;
b. Các kinh "Tối hôm trước ngày" (Qui pridie),
"Cùng một thể thức ấy" (Simili modo): chắp tay;
c. Các lời của Chúa: tay phải, nếu thấy tiện,
giơ về phía bánh và chén; mắt nh́n bánh thánh và chén khi nâng lên cho xem thấy
và sau đó, th́ cúi ḿnh sâu;
d. Các kinh "V́ vậy, lạy Cha" (Unde et memores)
và "Xin Cha đoái nh́n" (Supre quae): dang tay;
e. Kinh "Lạy Cha là Thiên Chúa toàn năng": cúi
ḿnh và chắp tay cho đến câu "tại bàn thờ này", rồi đứng thẳng lên và làm dấu
khi đọc câu "tất cả chúng con được đầy tràn ơn phúc bởi trời" (Bản dịch như
trên).
Nguyên tắc này có tầm quan trọng như vậy mà các
hướng dẫn Redemptionis Sacramentum nói rằng nếu một linh mục không thể đọc chúng
do khó khăn về ngôn ngữ, ông nên tránh đồng tế:
"113. Khi Thánh Lễ được nhiều linh mục đồng tế,
Kinh Nguyện Thánh Thể phải được đọc trong ngôn ngữ mà tất cả các linh mục và dân
chúng hiện diện trong buổi cử hành đều biết. Có thể xảy ra trường hợp, trong số
các linh mục hiện diện, có vị không biết ngôn ngữ được dùng khi cử hành và không
thể đọc các phần Kinh Nguyện Thánh Thể, dành riêng cho ḿnh. Trong trường hợp
này, các ngài không đồng tế, nhưng tốt hơn các ngài chỉ tham dự cử hành và mặc
áo dành vào cung thánh, theo quy định” (Bản dịch Việt Ngữ của Hội Đồng Giám Mục
Việt Nam)
V́ bác ái mục vụ, tôi nghĩ rằng sẽ là tốt hơn,
khi không chỉ cung cấp cho các linh mục cao niên bản văn in sẵn, mà c̣n đừng đưa
thêm gánh nặng cho các ngài với nhiều Kinh nguyện Thánh Thể khác nhau nữa.
Cuối cùng, đúng là một sự lạm dụng nghiêm trọng,
khi để cho các linh mục đồng tế rước Ḿnh Thánh Chúa được lấy từ nhà tạm. Một
lần nữa huấn thị Redemptionis Sacramentum là rơ ràng:
"3. VIỆC RƯỚC LỄ CỦA LINH MỤC
97. Mỗi khi linh mục cử hành Thánh Lễ, ngài phải
rước lễ tại bàn thờ, vào lúc do Sách Lễ ấn định. Ngược lại, các vị đồng tế phải
rước lễ trước khi đi trao Ḿnh Thánh Chúa. Linh mục chủ tế hay đồng tế không bao
giờ đợi dân chúng rước lễ xong để ḿnh mới rước lễ.
98. Việc các linh mục đồng tế rước lễ phải diễn
tiến theo các quy tắc được các sách phụng vụ ấn định, bằng cách luôn luôn sử
dụng những bánh lễ được truyền phép trong chính cử hành Thánh Lễ; vả lại, tất cả
các vị đồng tế phải luôn luôn rước lễ dưới hai h́nh. Phải lưu ư rằng, khi linh
mục hoặc phó tế trao ḿnh thánh hay chén thánh cho các vị đồng tế, ngài không
nói ǵ, nghĩa là không có đọc những lời: “Ḿnh Thánh Chúa Kitô” hay “Máu Thánh
Chúa Kitô”. (Bản dịch như trên).
Nếu có thể được, xin người đặt câu hỏi cho chúng
tôi hăy tŕnh bày câu chuyện với Giám mục sở tại và bề trên thượng cấp của cộng
đoàn tu sĩ, nơi thánh lễ đồng tế như trên đă diễn ra. (Zenit.org 18-11-2014)
Nguyễn Trọng Đa