A.
TR̀NH BÀY
Không ai có thể phủ nhận người Việt Nam có một cảm thức tôn giáo
thật mạnh mẽ. “Ông Trời” là tiếng gọi quen thuộc trong đời sống hằng
ngày, nhất là khi gặp khó khăn, đau ốm, bệnh tật. Các tôn giáo quả
thực đă ảnh hưởng rất nhiều đến nếp sống đạo đức và luân lư của dân
tộc Việt Nam. Các tôn giáo đă nên như những cột trụ nâng đỡ tinh
thần dân tộc qua bao thăng trầm xă hội, cũng chính các tôn giáo đă
in khắc vào lương tâm của người dân Việt một ư thức bén nhạy về điều
thiện điều ác. Lịch sử đă để lại cho ta không biết bao nhiêu bằng
chứng về sự đóng góp của các tôn giáo trong việc h́nh thành và phát
triển đất nước. Hơn nữa, ưu điểm của đời sống tôn giáo tại Việt Nam
là không có, hay rất hiếm có, những h́nh thức bạo lực hay cực đoan
có thể gây nên những căng thẳng tôn giáo.
Tuy nhiên, cảm thức tôn giáo trong giới b́nh dân thường thiên về
t́nh cảm, không để tâm suy xét, t́m hiểu điều ḿnh tin tưởng, nên dễ
dàng chấp nhận cả những h́nh thái lộn xộn, mập mờ, mê tín và dị đoan
trong tôn giáo. Thêm vào đó, chủ trương “đạo tại tâm” cũng là một lư
do thường được nại đến để biện minh cho việc không muốn thực hành
hay tham dự các nghi lễ tôn giáo. Năo trạng này có khi vẫn c̣n tồn
đọng cách nào đó nơi những tín hữu chưa đủ xác tín về ư nghĩa và giá
trị của các bí tích Kitô giáo. Hơn nữa, dân chúng thường hiểu cách
đơn giản về các tôn giáo như là những nhân bản thuyết, cốt yếu chỉ
liên quan đến nếp sống luân lư đạo đức. Chính v́ thế, rất phổ biến ở
Việt Nam quan niệm cho rằng đạo nào cũng tốt như nhau, v́ đạo nào
cũng dạy ăn ngay ở lành. Nhận thức này có thể gây cản trở trong việc
tiếp nhận những mạc khải siêu nhiên trong giáo lư Kitô giáo. Có thể
nói, chính cảm thức tôn giáo nặng tính t́nh cảm và thực tiễn này
phần nào làm tan loăng nỗi khát khao truy t́m chân lư. Điều này có
thể trở thành bất lợi cho việc đối thoại tôn giáo đúng nghĩa, v́
thật ra, càng thực sự khao khát những giá trị tinh thần cách sâu xa,
con người càng dễ gặp gỡ để đối thoại. Ngay cả các Kitô hữu, cách
riêng các tân ṭng, cũng có thể vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi những
cảm nhận tôn giáo như thế.
Nh́n về các tôn giáo, Giáo Hội luôn xác tín rằng “Thiên Chúa không ở
xa, ở trên hay tách khỏi con người, nhưng Ngài ở rất gần, kết hiệp
với mọi người và cả nhân loại trong tất cả những trạng huống của đời
sống” (GHCA 12). Chắc chắn Thánh Thần Thiên Chúa vẫn âm thầm hoạt
động trong các truyền thống tôn giáo và văn hoá và những thăng trầm
của lịch sử nhân loại. Chính Thánh Thần làm nảy sinh những lư tưởng
sống cao đẹp làm thăng tiến con người. Nhờ sự soi dẫn của Ngài, các
tôn giáo, các nền văn hoá và triết lư có thể giúp con người, cá nhân
cũng như tập thể, trong nỗ lực chống lại sự dữ để phục vụ sự sống và
mọi điều tốt lành. V́ vậy, Giáo Hội luôn tôn trọng và t́m cách đối
thoại với các tôn giáo, v́ biết rằng những giá trị tâm linh nơi
những truyền thống tốt đẹp ấy sẽ được tiếp nhận và kiện toàn trong
chân lư mạc khải của Đức Giêsu Kitô (Đề Cương 4).
B. HỎI-ĐÁP
1- H. Người Việt
Nam
có một cảm thức tôn giáo như thế nào?
T. Người Việt
Nam
có một cảm thức tôn giáo thật mạnh mẽ. “Ông Trời” là tiếng gọi quen
thuộc trong đời sống hằng ngày, nhất là khi gặp khó khăn, đau ốm và
bệnh tật.
2- H. Các tôn giáo đă đóng góp những
gì cho dân tộc và xă hội Việt
Nam?
T. Các tôn giáo đă ảnh hưởng đến nếp
sống đạo đức và luân lư của dân tộc Việt Nam, đă nên như vai tṛ cột
trụ nâng đỡ tinh thần dân tộc qua những thăng trầm xă hội, đă giúp
cho lương tâm người dân Việt thêm bén nhạy về điều thiện điều ác,
và có những đóng góp đáng kể trong việc h́nh thành và phát triển
đất nước.
3- H. Cảm thức tôn giáo của người Việt
thường có những hạn chế nào?
T. Cảm thức tôn giáo của người Việt
thường có những hạn chế này:
– Một là thiên về t́nh cảm, ít t́m hiểu
điều ḿnh tin tưởng, nên dễ dàng chấp nhận cả những h́nh thái mê tín
dị đoan;
– Hai là chủ trương “Đạo tại tâm” để
biện minh cho việc không muốn thực hành hay tham dự các nghi lễ
tôn giáo;
– Ba là chủ trương “Đạo nào cũng
tốt như nhau” do hiểu tôn giáo cốt yếu chỉ liên quan đến nếp sống
luân lư đạo đức.
4- H. Giáo Hội nhận định về các tôn giáo
như thế nào?
T. Giáo Hội luôn xác tín rằng Chúa Thánh
Thần vẫn âm thầm hoạt động trong các truyền thống tôn giáo. Chính
Ngài làm nảy sinh những lư tưởng sống cao đẹp giúp thăng tiến con
người. Nhờ sự soi dẫn của Ngài, các tôn giáo có thể giúp con người
nỗ lực chống lại sự dữ để phục vụ sự sống và mọi điều tốt lành.
5- H. Giáo Hội có thái độ như thế
nào đối với các tôn giáo?
T. Giáo Hội luôn tôn trọng và t́m cách
đối thoại với các tôn giáo vì biết rằng những giá trị tâm linh nơi
những truyền thống tốt đẹp ấy sẽ được tiếp nhận và kiện toàn trong
chân lư mặc khải của Đức Giêsu Kitô.
C. GỢI Ư TRAO ĐỔI
1. Bạn nghĩ
thế nào về những đóng góp của các tôn giáo cho dân tộc và
xã hội Việt Nam? Liệu có thể phát triển đất nước mà không
cần đến tôn giáo không?
2. Bạn nghĩ
thế nào về những hạn chế trong cảm thức tôn giáo cũng như
trong cách sống đạo của người Việt? Chúng ta cần làm gì để
khắc phục?
3. Dẫn chứng
để minh hoạ cho chân lý “Thánh Thần vẫn âm thầm hoạt động trong
các truyền thống tôn giáo và làm nảy sinh những lư tưởng sống cao
đẹp giúp thăng tiến con người.”
Nguồn: hdgmvietnam.org