GIÁO DỤC GIA ĐÌNH CÔNG GIÁO 
VAI TRÒ CỦA GIA ĐÌNH

 SỐNG CHỮ LỄ

Anh Chị Em thân mến,

Ngày 1 tháng 11 Giáo Hội mừng trọng thể lễ Các Thánh Nam Nữ. Nhìn vào đoàn thể các thánh, chúng ta nhớ lại lời thánh Augustinô: “Ông nọ bà kia nên thánh sao tôi lại không?” Là những người con đã tận hiến cho Mẹ Maria, chúng ta trao phó toàn thân và mọi sự cho Mẹ, để nhờ Mẹ uốn nắn huấn luyện chúng ta nên thánh, nên giống Chúa Giêsu Con Mẹ. Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI nói về ơn gọi nên thánh của Kitô hữu như sau: “Đôi khi người ta nghĩ rằng sự thánh thiện là một điều kiện đặc ân dành cho ít người được tuyển chọn. Thật ra nên thánh là nhiệm vụ của mỗi Kitô hữu, còn hơn thế nữa chúng ta có thể nói rằng của mỗi một người. Thánh Phaolô tông đồ viết rằng từ đời đời Thiên Chúa đã chúc phúc cho chúng ta và đã chọn chúng ta nơi Đức Kitô ‘để chúng ta trở nên tinh tuyền thánh thiện nhờ tình thương của Người’ (Ep 1:3-4). Vì thế tất cả mọi người đều được mời gọi nên thánh, và phân tích cho cùng là sống như con cái Thiên Chúa, giống Đấng mà họ đã được dựng nên (Huấn từ ngày 1.11.2007).

* Tin Mừng theo thánh Matthêu (Mt 5:43-48): “Các con hãy nên trọn lành như Cha các trên trời là Đấng trọn lành”.

I. Ý CHIA SẺ

Thư Mục vụ 2008 của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, số 15 viết: “Giáo dục đức tin phải đi đôi với giáo dục đức ái. Cần giáo dục tình yêu cho con cái biết yêu thương hiếu thảo với ông bà, cha mẹ, biết yêu thương kính trọng bà con họ hàng, biết yêu thương và kính trọng mọi người”. Kính trọng cha mẹ, ông bà và mọi người chính là sống chữ Lễ mà chúng ta cùng tìm hiểu trong bài này.

1) Định nghĩa chữ Lễ

Một trong những đức tính truyền thống tốt đẹp của người Á Đông đó là sống chữ Lễ. Chữ Lễ được hiểu là lễ giáo, là những điều giáo dục về khuôn phép sống ở đời theo tư tưởng Nho giáo ngày xưa. Chữ Lễ còn được hiểu là lễ nghĩa, là những phép tắc phải theo để cư xử trong gia đình, xã hội sao cho phải đạo của kẻ trên người dưới. Chữ Lễ còn được hiểu là lễ độ, đó là thái độ được coi là đúng khuôn phép trong cách cư xử, tỏ ra biết coi trọng người khác khi tiếp xúc, giao tế. Chữ Lễ còn được hiểu như là lễ phép, là hành vi được coi là đúng mực đối với người trên, tỏ ra có lòng kính trọng những bậc cao niên, ân sư như ông bà, cha mẹ, thầy dạy, v.v… Trong phạm vi hạn hẹp của bài này, chỉ xin trình bày giới hạn trong chữ lễ phép mà thôi.

2) Giá trị nền tảng của lễ phép là gì?

 Đọc Kinh Thánh, ngay từ chương đầu của sách Sáng Thế, câu 27, Thiên Chúa đã tạo dựng con người theo và giống hình ảnh của Người. Con người vừa là hình ảnh tốt đẹp của Thiên Chúa, vừa là tác phẩm tuyệt vời của Đấng Tạo Hoá. Mỗi người đều có một phẩm giá độc nhất vô nhị mà không ai có được. Mỗi người đều có một giá trị cao quý mà Thiên Chúa chỉ ban cho riêng họ mà thôi. Vì thế, mọi người đều được tôn trọng đúng với phẩm giá của mình. Người Kitô hữu cần được giáo dục cho biết kính trọng người khác, bất kể người ấy thuộc thành phần nào, tôn giáo nào, quốc gia nào. Đây là trọng tâm và nền tảng của giáo dục Kitô giáo.

3) Lễ phép bắt đầu từ đâu?

Gia đình là trường học đầu tiên, là nơi mà nhân cách của đứa trẻ được đào tạo. Cha mẹ chính là những nhà giáo dục trước tiên cho con cái về những đức tính nhân bản và đạo đức. Vì thế, cách cư xử của cha mẹ là bài học sống động và cụ thể nhất cho con cái noi theo. Trẻ em làm điều cha mẹ làm chứ không hoàn toàn làm điều cha mẹ nói. Trẻ em học hỏi được cách sống lễ phép trước hết từ nơi cha mẹ, vì gia đình là cái nôi, cung cấp cho trẻ những nhận thức đầu tiên về cuộc đời. Cũng nơi gia đình mà con trẻ học làm người và làm người đầy đủ.

Bài học đầu tiên mà con cái học nơi cha mẹ, đó là sự kính trọng, lễ phép của cha mẹ dành cho ông bà trong gia đình. Kế đến là sự kính trọng, yêu thương mà cha mẹ dành cho nhau. Sau cùng là sự tôn trọng, quí mến của cha mẹ dành cho con cái. Nói cha mẹ phải tôn trọng con cái thì hơi khó nghe, nhưng thật ra, lại rất dễ hiểu. Bởi chính trong mức độ tôn trọng phẩm giá của con cái, mà cha mẹ mới có thể giáo dục cho chúng biết kính trọng những người khác.

4. Muốn sống lễ phép phải làm sao?

Người sống lễ phép là người biết sống công bằng và bác ái, bởi nền tảng của lễ phép chính là công bằng, bác ái. Thật vậy, muốn lễ phép với người khác buộc ta phải tôn trọng quyền lợi và nhân phẩm của họ, phải gìn giữ bản thân để không xâm phạm đến tự do của kẻ khác. Chúa Giêsu đã dạy: “Tất cả những gì các con muốn người ta làm cho mình, thì chính các con hãy làm cho người ta như thế” (Mt 7:12).

Người sống lễ phép là người biết sống chân thành, bởi chân thành là hồn của lễ phép. Người có lễ phép không chỉ có những lời nói, cử chỉ, phong cách hết sức lịch sự, nhã nhăn, khiêm tốn; người có lễ phép không chỉ biết sống chan hoà với mọi người, biết nghệ thuật làm vui lòng người khác, nhưng nhất là, phải rất mực chân thành. Nghĩa là tâm tình bên trong cũng phải tốt đẹp như thái độ bên ngoài. Nếu chỉ có cái vỏ lễ phép bên ngoài mà không có sự chân thành bên trong, thì cũng chỉ như các xác không hồn, sớm muộn gì cũng bị người ta phát hiện. Vì thế, lễ phép mà không có sự chân thành thì chỉ là giả hình mà thôi!

Một nhà giáo dục đã nhận định như sau: “Lễ phép là biểu lộ lòng biết ơn về tất cả những gì mình đã nhận được”. Chúng ta đã lãnh nhận biết bao ân huệ của ông bà, cha mẹ, anh chị em, và tất cả những người thiện chí. Vì thế, sống lễ phép là cách ứng xử không thể thiếu đối với những ai có tấm lòng biết ơn. Thánh Phaolô trong thư gửi cho giáo đoàn Philipphê đã nhắc nhở: “Thưa anh em, những gì là chân thật, cao quí, những gì là chính trực tinh tuyền, những gì là đáng mến và đem lại danh thơm tiếng tốt, những gì là đức hạnh, đáng khen, thì anh em hãy để ý” (Pl 4:8). Sống theo lời khuyên của thánh Tông Đồ là chúng ta đang củng cố lại truyền thống tốt đẹp của gia đình Kitô giáo trong thời đại hôm nay.

II. Ý CẦU NGUYỆN CHUNG

a/  - Cầu cho việc bảo vệ thiên nhiên: Xin cho mọi người trên thế giới luôn biết dấn thân bảo vệ môi trường thiên nhiên.

b/ Cầu đặc biệt cho : - Gia Đình Đức Mẹ, anh chị em Miền Nha Trang, các Giáo xứ Thiên Ân, Ma Lâm, Bảo Nham, Đồng Sơn và Rú Đất, trong dịp mừng bổn mạng lễ Đức Mẹ Dâng Mình (21/11).

- 14 Thầy sẽ tuyên khấn trọn đời ngày 21/11 được trung thành mãi mãi.

c/ Một kinh Vực Sâu, hợp ý cầu cho 52 linh hồn mới qua đời.

III. Ý THỰC HÀNH RIÊNG

Thực hành chương trình Tuần bảy trước lễ Mẹ Dâng Mình cách tích cực.

TÂM TÌNH DÂNG MẸ

Lạy Mẹ Maria, chúng con đến để chiêm ngắm Mẹ, để nhận lấy tình thương của Mẹ và dâng lên Mẹ lòng mến của chúng con. Ôi Mẹ nhân ái, chúng con đến đặt dưới chân Mẹ gánh nặng những âu lo phiền muộn của chúng con, ký thác cho Mẹ những khốn cực và ước vọng, kêu cầu Mẹ vì những nhu cầu của tâm hồn chúng con và của cả nhân loại. Ôi Nữ Vương muôn loài, chúng con quây quần bên Mẹ, để sự chiếu toả tình thương của Mẹ góp phần hợp nhất chúng con trong một tình bác ái huynh đệ nồng nàn (Cha Jean Galot, SJ)