ĐỀ TÀI SINH HOẠT THÁNG 01/2009

GIÁO DỤC KITÔ GIÁO
GIÁO DỤC NHÂN BẢN

  Anh chị em thân mến.

Đức Cố Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II, khi kết thúc sứ điệp cho ngày Hoà Bình Thế Giới năm 2004 đã nhấn mạnh rằng : “Trước thềm năm mới, tôi muốn nhắc nhở cho mọi người thuộc mọi ngôn ngữ, mọi tôn giáo và mọi nền văn hóa câu châm ngôn cổ kính: “Omnia vincit amor” (Tình yêu chiến thắng tất cả). Đúng vậy, anh chị em ở khắp nơi trên thế giới thân mến, sau cùng tình thương sẽ chiến thắng! Ước gì mọi người dấn thân làm cho giờ phút chiến thắng ấy mau đến. Vì đó là niềm hy vọng thâm sâu nhất trong tâm hồn mọi người”. Giáng Sinh là Tin Mừng Thiên Chúa Tình Yêu. Tiếp tục mừng kính mầu nhiệm Giáng Sinh, chúng ta đừng bỏ qua bài học về tình thương. Không có tình thương, gia đình sẽ không có hạnh phúc, đất nước sẽ không phát triển và thịnh vượng, và thế giới sẽ chẳng có hòa bình.

* Tin Mừng theo thánh Luca (Lc 2:41-52): “Chúa Giêsu tiến tới trong sự khôn ngoan, tuổi tác và ân sủng trước mặt Thiên Chúa và người ta”.

I. Ý CHIA SẺ

Các bậc cha mẹ cần ý thức trách nhiệm nuôi dạy con, sao cho con lớn, con ngoan, con giỏi, con nên người, thành công mà cũng thành nhân. Để đạt mục đích giáo dục cao quý ấy, chúng ta cùng tìm hiểu về giáo dục nhân bản để hiểu biết ý nghĩa, mục tiêu và vai trò quan trọng của nhân bản trong giáo dục. Kế đó, chúng ta dựa trên giáo huấn của Giáo Hội để xác định đường hướng giáo dục, giúp người trẻ “học làm người cùng với Đức Kitô”, Đấng “Emmanuel” làm người ở giữa chúng ta.

A. GIÁO DỤC NHÂN BẢN

1.      Ý nghĩa của nhân bản: Chúng ta có thể tạm hiểu như sau:

Nhân: là người, là nhân cách, là lối sống của một con người xứng với phẩm giá làm người. Bản: là gốc, căn bản, là nền tảng...

Nhân bản là phong cách sống của một con người sao cho xứng hợp với phẩm giá làm người, là những nhân đức cơ bản nơi một con người, giúp sống trọn hảo ơn gọi làm người.

2.      Mục đích của giáo dục nhân bản

Giáo dục nhân bản nhằm giúp con người đạt đến trưởng thành. Trường thành là một ưu phẩm của con người, có thể cảm nghiệm được khi nó hiện diện và cũng nhận ra khi nó thiếu vắng. Vì thế, trưởng thành có phần vượt trên những lượng định khách quan. Tuy thế, người ta cũng có thể đưa ra những điểm nét chung của người được xem là trưởng thành, như: tác phong tốt, suy nghĩ chín chắn, khôn ngoan, ý chí kiên cường có khả năng làm chủ chính mình, tự chủ, tự lập, lý trí làm chủ bản năng và tình cảm, tâm tính quân bình điềm tĩnh, chịu trách nhiệm về những hành vi của mình, hướng đến người khác trong tương quan xã hội với cung cách ứng xử hài hòa, vị tha, quảng đại...

3.      Nhân bản, tầng nền của công cuộc giáo dục

Khi sinh ra, con người được sinh ra “là người”, nhưng còn phải được giáo dục đào tạo để “làm người” nữa, mà tiến trình để làm người xứng với phẩm vị con người không dễ. Khổng Tử nói: “Vị nhân nan” (làm người khó). Vì thế, cần phải rèn luyện, tập sống làm người, kiên trì bước đi từng bước một trên đường nhân bản. Khi đã tạo được tầng nền nhân bản “làm người”, trưởng thành Kitô giáo được xây lên trên nền móng đó, giúp con người trở thành Kitô hữu với cuộc sống thánh thiện đạo hạnh thấm nhuần muối men Tin Mừng.

B. GIÁO DỤC NHÂN BẢN DƯỚI NHÃN QUAN KITÔ GIÁO

1.      Giáo huấn của Giáo Hội

Sác lệnh Tông Đồ Giáo Dân cổ võ việc thực hành các nhân đức tự nhiên: “Các tín hữu nên quý trọng tài năng nghề nghiệp, ý thức gia đình và công dân, cũng như những đức tính liên quan đến những cuộc giao tế xã hội, như tính lương thiện, óc công bình, ý thành thực, lòng nhân đạo, chí dũng cảm, không có những đức tính đó, không thể có đời sống Kitô hữu đích thực” (AA số 4).

2.      Giáo dục nhân bản mang tính toàn diện

Giáo dục nhân bản phải là một nền giáo dục toàn vẹn nhắm đến con người toàn diện có xác hồn, có tinh thần thể chất... Đức Gioan Phaolô II đã khẳng định: “Chính cha mẹ có nhiệm vụ tạo cho gia đình một bầu khí thấm nhuần tình yêu cũng như lòng thành kính đối với Thiên Chúa và tha nhân, để giúp cho việc giáo dục toàn diện của con cái họ trong đời sống cá nhân và xã hội được dễ dàng. Do đó gia đình là trường học đầu tiên dạy các đức tính xã hội mà không một đoàn thể nào khác có thể vượt qua được” (FC số 36).

Ngày nay, người ta thường chú ý đến thể lý, đánh giá con người qua diện mạo bên ngoài trước khi nhận biết những giá trị tinh thần. Dĩ nhiên, cũng nên chú ý tới khuynh hướng thời đại, không quên giáo dục về phương diện thể lý, giúp tạo nên những con người khoẻ mạnh, có thân thể tráng kiện, gương mặt tươi trẻ, diện mạo dễ thương... Vì thế cũng cần quan tâm đến việc ăn uống, nghỉ ngơi, giải trí, vệ sinh cho thích đáng.

Nhưng còn cần hơn trong lãnh vực tinh thần, phải chú tâm rèn luyện ý chí, tình cảm, khả năng làm chủ bản thân, suy tư đúng đắn, lý luận chính xác, quân bình trong cuộc sống...

Không ai là một hòn đảo, sống là sống với, sống cùng người khác trong xã hội. Vì thế cần giáo dục cung cách ứng xử lịch thiệp, vì phong cách bên ngoài phản ánh bản chất bên trong, “lịch sự là hoa trái của bác ái”. Một nụ cười chân thành, một lời nói nhã nhặn, một cử chỉ tử tế, một thái độ cởi mở... có thể tạo nên tương quan tốt đẹp, hài hòa giữa mọi người, mang yêu thương chan hòa cho cuộc sống.

Về trí thức, con người đang sống trong một thế giới văn minh, phát triển vượt trổi về khoa học, kỹ thuật, có nhiều ý thức hệ khác biệt và đôi khi trái ngược, có nhiều tôn giáo đang cùng đồng hành trên con đường giáo dục. Vì thế cần có trình độ văn hoá cao, tầm kiến thức rộng, bề dầy kinh nghiệm sâu, hầu có thể thăng tiến bản thân và tiếp cận với mọi người.

Hội đồng Giám Mục Việt Nam nhằm đến việc giáo dục con người toàn diện đúng với phẩm giá con người: “Vì con người là linh hồn nhập thể, khi giáo dục đức tin, Giáo Hội cũng nhằm đến giáo dục con người toàn diện để giúp họ nhận ra phẩm giá của mình” (Thư chung HĐGMVN 2007, số 33).

II. Ý CẦU NGUYỆN CHUNG

a/ Xin cho các gia đình ngày càng trở nên nơi đào tạo đời sống đức ái, giúp nhân cách phát triển và truyền đạt đức tin.

b/ Cầu nguyện cho: Anh chị em các Miền Hố Nai, Phước Long, Tân Sơn Nhì và Thủ Đức trong dịp mừng bổn mạng lễ Đức Mẹ Thiên Chúa (1/1).

c/ Một Kinh Vực Sâu, hợp ý cầu cho linh hồn thầy Tôma M. Trịnh Văn Chí (1913), Qđ: 29.11.2008 và 40 linh hồn mới qua đời.

III. Ý THỰC HÀNH RIÊNG

Noi gương Mẹ Thiên Chúa sống chan hòa, yêu thương mọi người trong cuộc sống hằng ngày.

TÂM TÌNH DÂNG MẸ

Hỡi Đóa Hoa trời mầu thanh thiên ! Mẹ kín đáo lôi cuốn chúng con về ánh huy hoàng thiên quốc. Bên cạnh Mẹ, mọi ưu phiền đều tiêu tan, mọi sợ hãi đều biến mất, vì Mẹ là Mẹ sinh niềm cậy trông. Bên Mẹ, mọi Kitô hữu đều có thể ẩn nương hoàn toàn vững chắc. Trong cái thế giới sôi động ồn ào này, Mẹ là thanh bình lặng lẽ cho nhiều tâm hồn lạc hướng ...

(Lm Sêbastiano Zoubakela)