Hạnh Các Thánh

Ngày 26 tháng 9

THÁNH CÔXIMÔ VÀ ĐAMIANÔ, TỬ ĐẠO

Côximô và Đamianô sinh tại Cilicia (ngày nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ) vào khoảng giữa thế kỷ thứ III. Mồ côi cha từ nhỏ, lại là hai anh em sinh đôi, nên Côximô và Đamianô được bàn tay của người mẹ rất mực đạo hạnh lo cho từng ly từng tí về phương diện đạo đức cũng như học vấn. Sẵn có một lòng đạo đức sâu xa, bà mẹ hằng chăm lo cho con cái biết tình yêu Thiên Chúa. Cũng nhờ giòng sữa người mẹ hiền từ đạo hạnh ấy mà Côximô và Đamianô sau này sẽ là hai bông hoa thơm trong vườn các đấng tử đạo trong nước Thiên Chúa.

Trong những ngày thơ ấu, ngoài khoa học làm thánh, Côximô và Đamianô còn hăm hở trau dồi những khoa học phần đời. Cả hai anh em cùng theo học ngành thuốc và đã trở nên hai y sĩ, chẳng những chữa bệnh phần xác mà còn chữa cả những bệnh thiêng liêng rất trầm trọng khác nữa. Trong khi chữa bệnh, Côximô và Đamianô có thể hiểu được tâm trạng của bệnh nhân và do đó, các ngài đã mang lại cho họ những liều thuốc thiêng liêng quý giá, đó là những lời khuyên giải, an ủi vỗ về. Côximô và Đamianô đã thi hành lời khuyên của Thầy Chí Thánh: “Các con nhận được nhưng không, các con cũng phải cho nhưng không”. Ngày đêm tận tụy giúp đỡ các bệnh nhân, nhưng các ngài không hề đòi công sá hay của hầu, quà biếu bao giờ. Trong tiểu sử các ngài, người ta còn kể lại rằng: lúc ấy có một bà quý phái tên là Palladia mắc phải một thứ bệnh rất nguy hiểm, bà đã tốn phí không biết bao nhiêu tiền của để tìm thầy chạy chữa, nhưng vẫn tiền mất tật mang. Khi nghe biết Côximô và Đamianô là hai y sĩ danh tiếng, bà đã không do dự, liền chạy đến ôm chân các ngài khóc lóc thảm thiết để xin được chữa bệnh. Cảm động vì tấm lòng thành và đức tin mạnh mẽ của Palladia, hai anh em Côximô và Đamianô liền ngước mắt lên trời cầu khẩn danh Chúa Giêsu để xin Người chữa bà khỏi; lập tức Palladia cảm thấy trong mình khoan khoái, nhẹ nhàng lạ thường, và tất cả các thứ bệnh đều tiêu tan cả. Hết sức sung sướng, bà Palladia cất lời cảm tạ Thiên Chúa và tri ân các ngài. Để tỏ lòng tri ân một cách cụ thể, bà xin dâng cho hai anh em Côximô một món tiền đáng kể, nhưng khi nghe tin các ngài từ chối, bà đã phải lập mưu để bắt các ngài phải nhận. Ngày hôm sau, đang khi Đamianô cầu nguyện một mình ở nơi thanh vắng, Palladia hớt hải chạy lại quỳ dưới chân thánh nhân xin ngài nhận cho, nhưng thánh nhân cứ một mực từ chối. Biết rằng thánh nhân không bao giờ dám làm mất lòng Chúa, bà liền thưa lại rằng: “Nhân danh Chúa Giêsu Kitô mà ngài luôn luôn phụng sự, xin ngài vui nhận của mọn hèn này”. Nghe đến nhân danh Chúa Kitô, Đamianô không dám từ chối nữa. Sau đó, Côximô biết Đamianô đã nhận tiền của bà Palladia, ngài hết sức buồn rầu và thề rằng mình không muốn được chôn cùng một mồ với Đamianô nữa. Nhưng trong đêm ấy, Côximô được Chúa hiện ra và nói: “Côximô, đầy tớ của Cha, tại sao con lại tức bực với Đamianô như thế, con không biết rằng Đamianô đã không nhận tiền vì phép lạ các con đã làm, nhưng chỉ vì Thánh Danh Cha đó sao”. Từ đó Côximô mới an tâm và vui vẻ như trước.

Sau biến cố đó, danh tiếng của hai danh y càng ngày càng lan rộng ở cả những nơi mà các ngài chưa đặt chân tới. Nhưng kẻ thù luôn luôn tìm cách để hãm hại các ngài.

Năm 297, dưới triều đại Hoàng đế Điôclêxianô và Maximianô, lúc ấy Lysia đang làm chánh án toà thượng thẩm tại thành phố Êgêa, thấy uy lực của Côximô và Đamianô quá mạnh mẽ đối với dân chúng, nhà chức trách đã tìm cách tố cáo các ngài nơi toà án. Họ nói rằng: có hai đứa tự nhận mình là người theo đạo Kitô, chúng chữa bệnh rất tài tình, lại lấy danh ông Kitô mà trừ được tất cả ác tà ma ám hại nhân dân. Chúng còn khuyên nhủ bao nhiêu người bỏ việc cúng thờ các thần minh và coi đạo Hoàng đế thờ như một sự đê hèn ti tiện. Được tin ấy, nhà chức trách đã đòi bắt Côximô và Đamianô ra trước toà án để hạch tội. Nhưng đứng trước những kẻ thù của mình, hai thánh nhân vẫn điềm đạm vui vẻ, môi luôn nở một nụ cười trong sáng. Thấy Côximô và Đamianô hết sức bình tĩnh, Lysia căm hờn đến cực độ, nhìn trợn trừng vào hai thánh nhân và bắt đầu nổi cơn lôi đình: “Tại sao các ngươi dám cả gan đi khắp các nẻo đường trong thành phố, chui rúc các hang cùng ngõ hẻm mà gieo rắc cái đạo khốn nạn của các ngươi, rồi lại còn quyến rũ dân chúng bỏ đạo tôn thờ các thần minh. Vậy hãy nghe ta, nếu các ngươi muốn sống, bỏ cái đạo ấy đi, đừng có mê hoặc dân chúng bằng cách rao giảng ông Giêsu bị đóng đinh nữa, nghe chưa! Nhưng trước hết hãy cho ta biết tính danh các ngươi là gì, quê quán ở đâu, gia thế làm sao?”

Côximô trả lời: “Nếu ông muốn biết chúng tôi người thế nào thì xin hãy nhớ rằng: chúng tôi là công dân Cilicia. Còn gia thế chúng tôi thế nào, chúng tôi cũng chẳng cần phải nói, chỉ xin ông biết cho rằng: chúng tôi là con cái Chúa Giêsu Kitô, gia sản của chúng tôi không lưỡi nào nói cho hết được. Chúng tôi còn có ba người anh nữa, nếu các ông muốn biết thêm về gia thế của chúng tôi, các ông có thể hỏi họ”.

Lập tức ba anh ruột của thánh nhân bị điệu ra trước pháp đình. Chánh án hết lời nặng nhẹ khuyên can, đe dọa để ba người này bỏ đạo và đừng theo đường lối điên rồ của Côximô và Đamianô. Nhưng tất cả hình khổ, những lời xỉ nhục của Lysia đều thất bại trước tấm lòng quả cảm của ba anh em ấy. Máu nóng sôi lên, Lysia truyền cho lính trói chân tay các ngài lại và cho một trận mưa roi trên những tấm thân mềm yếu của các ngài. Trong khi chịu những cực hình rất ghê gớm, các ngài vẫn tươi cười hát vang một ca khúc chúc tụng những kỳ công của Thiên Chúa.

Thấy đòn vọt không thể làm nao núng những cõi lòng sắt đá ấy, Lysia truyền cho xiềng xích chân tay các ngài lại, và trước mặt đám rất đông, quân lính đã khiêng ba người anh của Côximô và Đamianô quăng xuống biển. Trong khi ấy các ngài vẫn hân hoan hát thánh vịnh ca ngợi Thánh Danh Chúa và tự nhiên các ngài bơi vào bờ được, mặc dầu chân vẫn bị xiềng xích. Quân lính thấy vậy, chúng lại khiêng các ngài đợi khi sóng to lại ném các ngài cho những làn sóng ghê hồn chôn vùi các ngài xuống đáy vực sâu. Bỗng nhiên sứ thần Chúa hiện ra và bay lượn trên các ngài. Thấy vậy, dân chúng đều nín lặng kinh ngạc, thiên thần liền cởi xích và đưa các ngài vào bờ bình yên vô sự. Quân lính hú vía bỏ chạy và đem tin cho nhà chức trách biết những phép lạ họ đã được chứng kiến.

Từ trước, Côximô và Đamianô vẫn luôn luôn thầm nguyện cho các anh được vững dạ trong đức tin, nay được biết các anh đã được Chúa che chở, các ngài rất đỗi hân hoan. Nhưng cũng trong ngày ấy Côximô và Đamianô lại bị điệu ra trước toà cùng với ba anh để chịu xử án. Chánh án nói với Côximô và Đamianô rằng: “Thật các ngươi có lắm phép thuật kỳ quái, đòn vọt các ngươi coi như chơi, sóng gió ghê hồn cũng phải hàng các ngươi! Vậy, hãy dạy cho ta phù phép đó, nếu được ta sẽ theo các ngươi”. Cả năm anh em đồng thanh tuyên bố: “Chúng tôi không có phù phép gì cả, các trò quỷ thuật các pháp sư là phân bớn trước mặt Chúa Kitô, Chúa chúng tôi. Nếu các ngài muốn học biết sức mạnh của Chúa Kitô xin ngài hãy theo đạo của Người”.

Đến đây, Lysia tỏ vẻ buồn rầu và nói: “Tôi sẽ theo các ngươi, nếu…”. Đang khi ông còn nói, lập tức ông bị hai tà thần vật ngã xuống và hành hạ ông trăm chiều. Nằm xùi bọt mép, kêu la rên xiết thảm thương, Lysia bỗng nhiên kêu xin Côximô và Đamianô cứu mình thoát khỏi tà thần ám hại. Sau đó quỷ dựng đứng ông lên và vật một cái thật mạnh rồi bỏ đi mất. Tỉnh dậy, Lysia lại dở trò gian hùng mà mắng Côximô và Đamianô rằng: “Đấy thấy chưa, đồ vô liêm xỉ, ta chỉ mới có ý định theo đạo của các ngươi mà các thần đã oán phạt ta, thế thì đạo ta không thiêng là gì. Vậy tại sao các ngươi cứ cứng đầu cứng cổ mãi như thế! Được, ta sẽ có cách”.

Ít lâu sau, thấy không thể chinh phục được Côximô và Đamianô, Lysia cho đốt một đống lửa rất lớn, cho triệu tập dân chúng lại để chứng kiến một hình khổ cuối cùng đối với hai thánh nhân. Nhưng lý hình vừa đẩy Côximô và Đamianô vào lò lửa, thì chúng phải một bữa kinh ngạc hết hồn vì thấy hai thánh nhân cứ thủng thẳng vui vẻ đi dạo trong đám lửa cháy như người đi bách bộ trong vườn cây vậy. Hai thánh nhân vừa đi vừa cầu nguyện. Vừa dứt lời, tự nhiên đám lửa rẽ ra làm hai, một phần bay lên trời, còn một phần biến thành thác lửa lan tràn thiêu đốt tất cả những người xúc phạm đến Thiên Chúa. Hai thánh nhân sung sướng bước ra khỏi lò lửa và chỉ có những xiềng xích bị thiêu đốt mà thôi.

Được chứng kiến phép lạ ấy, nhiều lương dân trở lại với đạo thánh, nhưng Lysia vẫn một lòng không tin, ông vẫn tìm hết cách để hành hạ Côximô và Đamianô. Một khổ hình cuối cùng đã được Lysia mang ra thi hành: ông cho dân chúng ném đá hai thánh nhân. Tưởng rằng phen này Côximô và Đamianô hết đường sống sót, Lysia cho trói các ngài vào thập giá, và ra lệnh cho mọi người ném đá, nhưng Chúa chưa muốn cho hai thánh nhân lĩnh triều thiên sớm, Người còn dùng các ngài để tỏ uy quyền cho dân ngoại biết: Chỉ có Chúa mới có quyền đòi mạng sống của con người. Cả một đám đông ném đá túi bụi, nhưng những hòn đá ném đến đâu chúng lại nẩy bật vào mặt những người ném đến đấy, và hai thánh nhân đều vô sự. Thất vọng, Lysia ra lệnh cho quân gia đem hai vị đi chém đầu.

Tới pháp trường, Côximô và Đamianô sốt sắng ngửa mặt lên trời nguyện rằng: “Lạy Chúa chí cao, ca ngợi danh thánh Chúa là điều êm ái, cao rao lòng lân tuất Chúa là điều ngọt ngào, lòng nhân từ Chúa đã đổ đầy tràn xuống lòng chúng con, chỉ có con người điên dại kia là không nhận biết những chân lý cao cả đó”. Vừa dứt lời, các ngài giơ tay thẳng lên trời, yên lặng giây phút rồi đọc to: “Amen”. Tiếng Amen vừa dứt, đầu các ngài cũng rơi theo gươm độc ác của lý hình. Hôm ấy là 27 tháng 9 năm 297.

Các bổn đạo tẩm liệm xác các ngài lại. Trong khi đó họ đang bàn cãi xôn xao về vấn đề không nên chôn cất cả hai trong một mồ, vì lúc còn sống Côximô đã không muốn, nhưng Chúa đã hiện ra bảo phải chôn cả hai trong một mộ, bởi vì cả hai vị đã vì tình yêu Chúa tha thiết và sống gắn bó với nhau trọn cả cuộc đời.