Hạnh Các Thánh

Ngày 25 tháng 9

THÁNH FIRMINÔ, GIÁM MỤC TỬ ĐẠO

Đang khi đức tin công giáo và Tin mừng của Chúa Kitô được truyền bá khắp nơi, thì ở trong thành Pampêluna vẫn còn có những bậc vị vọng say mê thờ cúng thần minh. Tục truyền rằng: thân phụ thánh Firminô cũng đã là một nghị viên, thuộc dòng dõi quý tộc chuyên việc cúng quả các tà thần ngoại giáo. Nhưng bởi ông là một người có nhiều thành tâm, luôn luôn sống trong công bình bác ái, nên Chúa đã cho ông tìm thấy đạo thật, và được làm cha một vị thánh danh tiếng của thế kỷ thứ ba.

Các nhà viết tiểu sử các thánh còn kể lại rằng: Một hôm, theo thường lệ, ông Firmô thân phụ thánh Firminô vào đền thờ thần Jupiter để tham dự một buổi lễ cúng thần rất long trọng. Đang khi cử hành nghi lễ, bỗng nhiên cửa đền thờ mở tung và ông Firmô trông thấy một khách bộ hành ngoại quốc ung dung bước vào đền thờ vừa đi vừa giảng về những sai lầm của đạo thờ bụt thần, và đồng thời tuyên giảng những chân lý của đạo thật. Hết sức ngạc nhiên, lại sẵn có lòng thành, Firmô nài xin khách bộ hành đó giảng giải những điều ông vừa nghe. Sau đó Firmô được biết rằng người khách lạ kia chính là thánh Hônestô quê thành Nimêsa, môn đệ của thánh Saturninô Giám mục địa phận Tôlôsa. Lập tức Firmô cùng mấy người bạn thiết tha xin thánh Hônestô mời Đức giám mục Taulouse đến thăm Pampêluna. Được như ý mong muốn. Sau khi được gặp Đức giám mục Saturninô và được xem những phép lạ ngài làm, ông Firmô cùng với mấy nghị viên quý phái khác xin đến học đạo với Đức giám mục và chịu phép rửa tội cùng với cả gia đình. Lĩnh nhận bí tích rửa tội rồi, Firmô phá tan tất cả những tệ đoan do lòng mê tín dị đoan của toàn thể dân thành Pampêluna. Ông cho hạ bệ tất cả tượng các thần và ông quyết chí rao giảng Chúa Kitô cho dân chúng.

Từ ngày thân phụ trở lại Kitô giáo, Firminô được giáo dục bên cạnh thánh Hônestô. Được học hỏi với một vị thánh tài ba lỗi lạc và nhân đức phi thường, không bao lâu Firminô đã có được một vốn kiến thức rất khả quan về trí thức cũng như về nhân đức và giáo lý Kitô giáo. Là một thanh niên mới trở lại đạo, với mười bảy xuân xanh, thế mà Firminô đã có một tâm hồn đạo đức, già dặn như một giáo sĩ lỗi lạc. Được đi theo thánh Hônestô trên những nẻo đường truyền giáo, được chứng kiến những cảnh thương tâm của dân chúng do óc mê tín dị đoan gây nên, Firminô thiết tha mong muốn được trở nên một nhà truyền giáo. Nhận thấy Firminô có nhiều triển vọng làm Giám mục, thánh Hônestô liền giới thiệu môn đệ mình với đức tân Giám mục Tôlôsa là đức Hônôratô.

Sau nhiều ngày xem xét tính nết, nhân đức và học lực của Firminô, Đức Giám mục Tôlôsa đã phong chức linh mục, rồi Giám mục cho người thanh niên giàu nghị lực và quả cảm ấy. Trước khi sai Firminô đi giảng Tin mừng, Đức giám mục đã long trọng khuyên nhủ nhà truyền giáo: “Con yêu dấu, hãy vui lên, vì con xứng đáng được Chúa kén chọn và tuyển dụng. Con hãy đi khắp các dân tộc, vì con đã được lĩnh nhận ơn Chúa và nhiệm vụ rao giảng đức tin. Con đừng sợ chi, bởi vì có Chúa hằng ở cùng con; nhưng trong hết mọi cảnh ngộ, con hãy luôn luôn nhớ rằng: con sẽ phải đau khổ rất nhiều vì danh Chúa trước khi được đội triều thiên vinh hiển”.

Lòng đầy phấn khởi, Đức giám mục Firminô hết sức sung sướng kể lại cho Hônestô nghe những điều mình đã được. Ngài còn lưu lại quê nhà một thời gian vắn để rồi vĩnh biệt cha Hônestô và gia đình để xông pha ra đi mang về đoàn chiên Chúa những con chiên lạc lõng. Lúc này Firminô đã ngoài ba mươi tuổi.

Khởi đầu cuộc đời truyền giáo, Đức giám mục Firminô đặt chân đến Agen, một nơi thuộc miền nam nước Pháp. Ở đây đạo thờ cúng ngẫu tượng còn rất thịnh hành. Đang lúc bơ vơ ngỡ ngàng vì lạ cảnh lạ người, Firminô gặp được một linh mục tên Enustakiô, thế là cả hai cùng nhau nỗ lực khai hoang cho những tâm hồn đang bị các tà giáo ám ảnh. Từ Agen, Firminô đi đến với những người Avernia, và ngài dừng chân tại thủ đô Clermont Ferrand. Ở đây ngài đã phải va chạm với những người say mê thờ ngẫu tượng và ác cảm với các nhà truyền giáo. Một hôm, Đức cha Firminô phải mệt nhoài vì tranh luận với hai người nặng đầu óc mê tín và tôn thờ ngẫu tượng. Sau nhiều giờ tranh luận, hai người ngoại giáo kia phải đầu hàng Đức giám mục Firminô và bằng lòng nhập hàng ngũ những Kitô hữu, đồng thời họ cũng lôi kéo được một số đông đi theo ánh sáng Phúc âm. Khi thánh Firminô từ giã những người Avernia, hầu như tất cả miền này đã tìm thấy đạo thật của Chúa Kitô.

Từ ngày cất bước lên đường truyền giáo, Firminô chỉ gặp toàn những thành công và chưa biết mùi thất bại đau khổ gì đáng kể. Nghĩ lại lời Đức giám mục căn dặn trước khi lên đường: “Con phải đau khổ nhiều vì danh Chúa Kitô”, Firminô muốn tìm kiếm những đau khổ để bắt chước Thầy Chí Thánh đã giang hai tay trên khổ giá vì sự sống của nhân loại. Vì thế, khi nghe tin ở Bôve (Beauvais), Valêriô đang bách hại người Kitô giáo rất dã man, Firminô phần vì cảm thông những hình khổ bổn đạo ở đây phải chịu, phần vì muốn lãnh triều thiên tử đạo, ngài đã lên đường hướng về miền Bôve. Trên đường, đi đến đâu ngài cũng rao giảng Chúa Kitô chịu đóng đinh. Đang hăng hái gieo vãi tin lành cho dân ngoại, Firminô bị họ bắt tống ngục; ngài sung sướng vì hy vọng sẽ được phúc tử đạo, nhưng ngài đã mừng hụt vì những người kitô hữu biết tin đã đến cứu ngài ra khỏi ngục. Ngài lại tiếp tục cuộc hành trình và sau cùng đã tới miền Bôve, như lòng mong muốn. Ở đấy, Firminô nhóm lại được những ngọn lửa đã tàn, ngài đã ủy lạo bao nhiêu người đã vì sợ hãi mà bỏ đức tin.

Valêriô tưởng đã chôn sống được đạo công giáo vào trong lòng đất cùng với những cái chết thảm khốc của bao nhiêu bổn đạo, nay lại thấy đạo ấy hầu như sống lại và phát triển mạnh mẽ; ông lại nhất định ra lệnh bách hại Kitô giáo lần nữa. Dịp này Firminô bị nhà cầm quyền truy nã gắt gao. Bị bắt ra trước toà án, ngài đã hăng hái tuyên xưng đức tin và rao giảng Chúa Kitô. Mặc dầu bị xiềng xích giam cầm trong ngục thất bẩn thỉu tối tăm, ngài vẫn không sợ rao giảng chân lý. Lần này thì Giám mục Firminô chắc chắn trăm phần trăm sẽ được phúc tử đạo. Nhưng ý Chúa nhiệm mầu lại định thể khác. Thánh nhân một lần nữa mừng hụt.

Số là con người khát máu kia đã gây ra bao nhiêu tang tóc, đau thương cho đám dân lành đã phải đền tội. Không chịu nổi những cảnh đầu rơi máu chảy như thế mãi được, dân chúng đã âm mưu để đòi mạng Valêriô, báo thù cho những tiếng kêu la thảm thiết của những người đã khuất. Một cuộc ám sát ghê gớm đã xảy ra: Valêriô bỏ mạng, Sergiô người kế vị Valêriô cũng đã ngã chết một cách kinh khủng bất ngờ liền sau đó. Lợi dụng lúc hỗn quân ấy, bổn đạo đã ùa vào ngục cứu nguy cho Giám mục Firminô. Được cứu sống, Giám mục Firminô vừa buồn vì chưa được phúc đổ máu vì Chúa, lại vừa vui vì thấy mình còn có thể mang về cho Chúa nhiều con chiên lạc khác nữa. Ngài lại say mê giảng đạo và xây một nhà thờ rất nguy nga lộng lẫy ở giữa thành phố để dâng kính thánh Têphanô tử đạo. Không khí đau thương do những cuộc bách hại tôn giáo vẫn bao trùm Bôve, những giáo hữu nhiệt tâm lo lắng cho Giáo hội đã xin được Giám mục Firminô ra khỏi thành phố này vì họ không muốn một cột trụ của Giáo hội phải ngã gục. Buồn vì thấy hết cơ hội để tận hiến máu đào cho Phúc âm, Đức giám mục Firminô ra đi, tâm trí vẫn tưởng nhớ Bôve mà lòng lại hướng về miền bắc. Cha phải đi, đi xa hơn nữa, đến với dân Morin một dân man rợ, ở đó chắc ngài sẽ được đổ máu.

Thế là Đức giám mục Firminô bắt đầu một cuộc truyền giáo đầy nguy hiểm cam go. Sau bao ngày gian lao nguy hiểm ở chốn rừng thiêng nước độc, ngài đã tới thủ đô dân Ambiani và hăng hái hoạt động hơn trước. Ngày đêm ngài luôn nài xin Chúa cho được tử đạo. Qua ba ngày đầu tiên, thánh nhân đã chinh phục ba ngàn linh hồn vì những phép lạ ngài làm. Một hôm, một người tên là Castô chỉ còn mỗi một mắt, đến quỳ dưới chân thánh nhân, sau khi kêu cầu danh Chúa Ba Ngôi, thánh nhân đã làm cho mắt người đó được khỏi hoàn toàn. Ngày hôm sau, hàng ngàn bệnh nhân, kẻ đui người què, kẻ câm người điếc tìm đến với thánh nhân, họ đều được chữa lành mạnh, thậm chí đến cả những người bị quỷ ám lâu năm cũng được thánh nhân cho khỏi. Trong một thời gian ngắn ngài đã làm cho cả thành trở lại đạo.

Tiếng tăm lừng lẫy, ảnh hưởng lan rộng, Đức giám mục Firminô đã làm cho nhà chức trách phải lo ngại. Sêbatianô và Longulô nhận được rất nhiều đơn từ tố cáo Đức giám mục Firminô và các đồ đệ đã làm náo động trong khắp đế quốc. Vì thế họ đã ra lệnh cho dân chúng phải tập trung lại trước pháp đình để tìm dịp hạch tội thánh nhân. Trước mặt dân chúng tề tựu đông đủ, Sêbatianô hùng hổ nói: “Hoàng đế đã ra lệnh cho tất cả mọi người dân chỉ được phép tôn thờ những thần minh mà thôi. Hễ kẻ nào làm trái lệnh, vi phạm đến sắc dụ, dù chỉ vi phạm trong những điều nhỏ mọn, cũng sẽ phải chịu những hình phạt xứng đáng, và chiếu theo sắc chỉ của thượng nghị Rôma, kẻ đó sẽ phải mang đi hành hình”. Liền sau đó Auxiliô, một người chuyên lo việc thờ cúng thần Jupiter cất tiếng: “Vừa mới đây có một đứa tự xưng mình là mục tử của những người Kitô giáo, hắn chẳng những đã làm cho cả một thành bỏ thờ cúng thần minh, mà nó còn muốn làm cho cả đế quốc Rôma và toàn dân tộc theo đạo của hắn”. Sêbatianô căm giận quát lớn tiếng:

- Thằng khốn nạn nào?

- Bẩm thưa, tên nó là Firminô, một người gốc Tây Ban Nha, tài giỏi lợi khẩu và rất mực khôn ngoan. Nó giảng thuyết rất tài tình đến nỗi dân chúng không còn muốn dâng hương cho các thần minh nữa. Nếu trừ tuyệt được thằng khốn nạn ấy đi thì mới cứu được sự sống còn của các thần minh và đế quốc. Vậy, tôi thiết tha xin cho bắt tên khốn nạn ấy ra trước toà án đây để làm gương cho dân chúng.

Lập tức Sêbatianô ra lệnh cho quân lính lùng bắt Firminô và trong hai ngày phải điệu Firminô ra hí trường cho thú dữ dày xéo. Ngay lúc ấy, nghe tin lính đang lùng bắt mình, Giám mục Firminô tự nộp mình ngay ở pháp đình và không đợi để ai hỏi, lời thứ nhất thánh nhân nói trước mặt nhà chức trách và dân chúng là: “Phải tôn thờ Giêsu Kitô và phá tan tất cả mọi ngẫu tượng”.

Sêbatianô quát:

- Quân khốn nạn, ngươi có phải là thằng lừa gạt dân chúng, muốn bắt dân bỏ đạo của các Hoàng đế không? Mày làm nghề nghiệp gì, quê hương ở đâu?

- Chính tôi là Firminô mà các ông đang lùng bắt. Tôi là người Tây Ban Nha, công dân tỉnh Pampêluna, là một kitô hữu chính tông. Tôi là Giám mục và được sai đi giảng Tin mừng cho muôn dân, cho họ biết rằng không có Chúa nào khác, ngoài một mình Thiên Chúa mà tôi rao giảng, Người là Đấng dựng nên trời đất muôn vật và mọi dân tộc phải tôn thờ.

Rồi ngài giảng cho họ một bài hùng hồn... Cuối cùng ngài nói:

- Còn những ngẫu tượng mà các ông thờ, đấy chỉ là những cục đá tảng gỗ, vừa câm vừa điếc, không làm được việc chi cả. Nếu các ông không muốn bị xô xuống vực thẳm, các ông hãy hạ bệ những tượng gỗ, đá đó xuống.

Đến đây, Sêbatianô không cầm nổi cơn giận, ông quát:

- Nhân danh các thần minh bất tử, ta truyền cho ngươi phải bỏ cái đạo khốn nạn của ngươi đi ngay, nếu không, cái chết khốn nạn đang chờ ngươi đó.

Đức giám mục Firminô vẫn một mực hiên ngang, ngài đáp:

- Ông nên biết rằng, tôi đây không có sợ chi những hình khổ, những xỉ vả tủi nhục, kể cả cái chết mà ông đưa ra để lung lạc lòng tin yêu của tôi đối với Chúa trời đất. Tôi chỉ thương hại cho ông thôi!

Dân chúng rất cảm phục tấm lòng kiên trung của vị tông đồ. Lập tức đám đông dân chúng náo động như muốn phá tan pháp đình để cứu sống Đức giám mục Firminô. Thấy tình thế nguy ngập, Sêbatianô sợ bị hạ sát, đã lẩn trốn, trả Đức giám mục Firminô cho dân chúng. Nhưng mấy ngày sau ông lại ngầm ra lệnh cho quân lính phải bắt Đức Giám mục Firminô và đem đi hành quyết.

Vào một đêm kia, khi bóng tối dày đặc đã bao phủ tất cả vạn vật, Đức giám mục Firminô đang đọc kinh trong tù thì bọn lính xông vào, bắt mang ngài đi chịu tử hình. Vừa trông thấy bọn lính, Đức cha vội vàng quỳ gối, hai tay giơ lên cao, ngước mắt lên trời nguyện xin: “Lạy Chúa Giêsu Kitô, con cảm tạ Chúa đã cho con được vào sổ những người Chúa chọn. Lạy Vua lân tuất, xin nhìn xem những người đã nghe lời con giảng dạy”. Đức cha vừa dứt lời, tức thì lưỡi gươm độc ác của lý hình đã lướt qua cổ ngài. Trong đêm thanh vắng, tất cả vạn vật đều như nín lặng để chứng kiến giây phút vinh quang của nhà truyền giáo anh hùng.