Hạnh Các Thánh
Ngày 17 tháng 9
THÁNH RÔBERTÔ BELLAMINÔ, GIÁM MỤC TIẾN SĨ
(1649-1721)
Thánh Rôbertô Bellaminô sinh ngày 04 tháng 10 năm 1642 tại Montepulcianô, nước Ý.
Sau khi đã thụ huấn xong bậc tiểu học trong tư gia, cậu Rôbertô đến theo học trường của các cha dòng Tên ở tỉnh nhà. Trong thời gian học tập ở đây, cậu là một học sinh xuất sắc nhất trường cả về đức dục và trí dục. Đặc biệt hơn cả cậu lại tỏ ra có thiên khiếu âm nhạc. Qua ban trung học, cậu Rôbertô theo lời cha khuyên đi học y khoa ở đại học Pađova rồi xin gia nhập hội Anh em Chúa Giêsu năm 1660. Sau một thời gian thụ tập, thầy Rôbertô được gửi đi học triết lý ở Rôma. Học xong triết lý thầy lại để bốn năm chuyên về văn chương và nghiên cứu sâu xa về thần học. Vì thế, tuy vẫn còn là sinh viên nhưng thầy đã làm cho các bạn phải kính phục về tài uyên bác của mình. Nói đến thầy Rôbertô, không sinh viên nào không nhớ đến những cuộc tranh biện văn chương triết lý do thầy Rôbertô đảm nhiệm. Suốt ba ngày trời trình bày luận đề, Rôbertô đã làm cho nhiều người cảm phục trí khôn thông minh, thiên tài hùng biện và tinh thần khiêm tốn của mình.
Năm 1669, Bề trên dòng lại gửi thầy theo học tại Đại học đường Louvain. Ngoài nhiệm vụ tham khảo thần học, Rôbertô còn có sứ mệnh truyền giáo giữa đám dân trí thức tại đại học đường. Cuối năm 1669, ngài được chịu chức linh mục. Với trí thông minh uyên bác, sau khi mãn khóa, cha Rôbertô được bổ làm giáo sư thần học ngay tại đại học đường Louvain. Ngài giữ ghế giáo sư đó trong sáu năm liền (1669-1676).
Vì điều kiện sức khoẻ không bảo đảm nên sau đó ngài xin phép về quê hương nghỉ ít lâu. Nhưng vì ở đại học mỗi tuần thường có tổ chức cuộc tranh luận mà bề trên không tìm được ai xứng đáng, nên lại triệu ngài về và giao cho nhiệm vụ chủ tọa các lớp tranh luận đó. Trong dịp này, cha Rôbertô đã phải đương đầu với nhiều cuộc tranh luận thuộc đủ mọi vấn đề. Nhưng bao giờ ngài cũng nắm vững được tư tưởng và giải đáp thông thạo. Nhân dịp đó, ngài đã sáng tác nhiều tác phẩm minh giáo danh tiếng. Từ năm 1680, ngài đặc biệt chú trọng đến công việc huấn dụ thiêng liêng cho những người muốn trở lại đạo công giáo và cả những người đã có một căn bản khá.
Năm 1694, cha được làm bề trên tỉnh dòng Tên ở Napôli. Ngài điều khiển cách sáng suốt và khôn ngoan khiến dòng tiến bộ rất nhanh. Năm 1696, ngài được Đức Giáo Hoàng Clêmentê VIII triệu vời về Rôma làm trưởng ban nghi lễ và cố vấn thần học. Để tán thưởng tài đức của cha Rôbertô, Đức Giáo Hoàng muốn phong cho ngài làm Hồng Y, nhưng vì đức khiêm nhường và theo thủ tục dòng, ngài nhất quyết không mang sắc phục. Bề ngoài ngài vẫn ăn mặc đơn sơ, và tinh thần khiêm nhường bác ái vẫn là bạn đường trung thành của thánh nhân. Năm 1702, ngài được phong làm Tổng Giám mục thành Capadoue. Được trao phó bất cứ nhiệm vụ nào, ngài vẫn hăng hái và tận lực hoạt động. Làm Tổng Giám mục thành Capadoue, ngài mang hết tài năng mở rộng nước Chúa bằng giảng thuyết, làm phúc bố thí, trùng tu nhà thờ và củng cố tinh thần đạo đức của mọi giới trong Giáo hội. Thật, ngài xứng đáng là một vị Tổng Giám mục gương mẫu.
Năm 1705, khi Đức Giáo Hoàng Clêmentê VIII băng hà, ngài được triệu về Rôma để dự cuộc hội nghị các Hồng Y, ngày ngài ra đi, ai nấy đều bùi ngùi cảm động, vì dự đoán ngài sẽ không trở về. Quả thực lời dự đoán của họ đã thành sự thực. Khi vừa lên ngôi Giáo hoàng, Đức Phaolô V đã cử ngài vào ban cố vấn và kiêm giữ nhiều chức vụ quan trọng trong các bộ Lễ nghi và bộ Truyền giáo… Để phụng sự Giáo hội một cách đắc lực hơn và để thi hành đức khiêm nhường, ngài đệ đơn xin từ chức Tổng Giám mục. Với đức khôn ngoan lạ thường và kiến thức sâu sắc, thánh Rôbertô đã giải quyết được nhiều khó khăn trong Giáo hội đương thời.
Năm 1706, thánh nhân tranh luận với một thượng nghị sĩ ở Vênitia để bênh vực quyền tối cao của Đức Giáo Hoàng. Tuy vấn đề chưa giải quyết dứt khoát, nhưng ít ra thánh nhân đã làm sáng tỏ vấn đề một phần nào và chinh phục được nhiều đối thủ của Giáo hội. Ngoài ra thánh nhân còn phải đương đầu trong những cuộc tranh luận gay go hơn với Hoàng đế Giacôbê I nước Anh. Hoàng đế cương quyết không nhận quyền của Toà thánh Rôma, bách hại giáo hữu công giáo. Sau khi bị Đức Giáo Hoàng Phaolô V lên án tuyệt thông, nhà vua đã viết một cuốn sách mục đích bài xích quyền tối thượng của Đức Giáo Hoàng. Để tranh đấu với Hoàng đế rối đạo, Đức Giáo Hoàng giao việc này cho thánh Rôbertô. Thánh nhân hăng hái giải đáp minh bạch từng vấn nạn của đối thủ. Ngài xuất bản nhiều sách với mục đích minh chứng quyền tối thượng của Đức Giáo Hoàng là hữu lý và có nền tảng Kinh thánh. Trong thời gian này, ngài không quản khó nhọc thức khuya, dậy sớm nghiên cứu sách vở để bênh vực Hội thánh. Ngoài nhiệm vụ minh giáo, thánh nhân còn được Đức Giáo Hoàng bổ làm Hồng Y Tổng truởng bộ Lễ nghi, và chính ngài đã lập án phong thánh cho nhiều vị như: Raymond Pénafort, Phanxicô Rôma, Borômêô Giám mục thành Milanô và thánh Inhaxiô sáng lập dòng Tên v.v…
Dưới đời Đức Giáo Hoàng Phaolô V, còn xảy ra một cuộc tranh luận sôi nổi giữa các nhà thần học về giáo thuyết Đức Mẹ Vô Nhiễm nguyên tội. Một số nhà thần học đả phá học thuyết đó, trái lại, một số khác chủ trương công bố thành tín điều. Giữa cuộc tranh luận quá sôi nổi, Đức Giáo Hoàng giao nhiệm vụ giải quyết cho thánh Rôbertô. Trong dịp này thánh nhân cũng đã đem hết tài hùng biện và lý chứng khôn ngoan ra bênh vực giáo thuyết chủ trương Đức Mẹ Vô Nhiễm tội, ngài tâu trình Đức Giáo Hoàng nên công bố giáo thuyết đó, nhưng vì hoàn cảnh chưa thích nghi nên mãi đến ngày 08 tháng 12 năm 1854, Đức Giáo Hoàng Piô IX mới tuyên bố thành tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội. Ngoài ra, ngài còn lĩnh nhiệm vụ điều khiển dòng Célestin. Tuy công việc bề bộn nhưng ngài vẫn tiếp tục sáng tác sách vở chuyên về minh giáo và tu đức.
Cuối tháng 8 năm 1621, thánh nhân theo thường lệ dành vài ngày đầu tháng 9 mỗi năm để đến tĩnh tâm tại nhà dòng thánh Anrê. Nhưng không ai ngờ lần này là lần cuối cùng kết liễu đời Hồng Y của ngài. Ngài bị sốt nặng cửu tử nhất sinh. Nghe tin ngài lâm bệnh, giáo hữu xúc động lũ lượt kéo đến thăm ngài. Chính Đức Giáo Hoàng Grêgôriô cũng tới thăm và ban phép lành Toà thánh cho ngài.
Thánh Rôbertô qua đời ngày 17 tháng 9 năm 1624, hưởng thọ 79 tuổi. Ngay sau khi ngài mệnh chung, người ta đã tôn kính ngài như một vị thánh. Họ tranh nhau lấy các vật dụng của ngài mang về kính tại tư gia. Năm 1930, Đức Giáo Hoàng Bênêdictô XV phong ngài lên bậc hiển thánh, và tháng 9 năm 1931, Đức Giáo Hoàng lại truyền phong ngài làm tiến sĩ của Giáo hội. Sau nhiều lần thuyên chuyển, hiện nay xác thánh ngài nằm bên mộ thánh Louis Gonzaga tại nhà thờ thánh Inhaxiô bên Ý.
Thánh Rôbertô quả là một nhân vật lỗi lạc đã phụng sự Giáo hội đến hơi thở cuối cùng. Phải chăng, nếu mỗi người chúng ta biết noi theo gương mẫu của ngài để lại mà hoạt động tông đồ và bênh vực Giáo hội, thì có lẽ Giáo hội sẽ còn được thêm vinh quang và nước Chúa còn lan rộng đến chừng nào!
