Đọc lịch sử Giáo hội, người ta phải thành thực công nhận: Nếu không có bàn tay Thiên Chúa can thiệp, nếu Giáo hội không phải là do Chúa Giêsu thiết lập và gìn giữ thì ắt giáo hội đã phải mai một từ lâu. Nhưng ngày nay và mãi mãi giáo hội vẫn hiên ngang sống và sống một cách mãnh liệt để minh chứng lời Chúa phán cvới thánh Phêrô xưa: “Này con là đá, trên đá này Ta xây dựng Giáo hội Ta, mặc dầu ma quỉ hỏa ngục xông lên tấn công, Giáo hội Ta vẫn không hề rung chuyển”. Hôm nay đọc truyện thánh Silvêriô chúng ta có dịp nhìn lại một trang sử đau thương của Giáo hội; nhưng cũng là dịp chúng ta củng cố thêm lòng tin tưởng đối với Giáo hội.

Đức Silvêriô kế vị Đức Agapê. Ngài lên ngôi Giáo Hoàng giữa lúc những bè lạc giáo ỷ thế chính quyền đàn áp Giáo hội.

Hoàng đế Đông phương bấy giờ là Justiniaô, một người công giáo có thiện chí nhưng lại nhu nhược và thiếu can đảm nên bị Hoàng hậu Têôđôra lạm dụng. Hoàng hậu nhất định không cho thi hành các sắc lệnh phạt vạ hoặc phát lưu người lạc giáo. Hơn nữa, bà còn âm mưu tái lập Antimô, một Giám mục lạc giáo, làm giáo chủ thành Contantinôpôli và truất phế Đức Menna. Để thi hành thủ đoạn xảo quyệt và phản giáo này, bà đã đi Rôma bàn tính công việc với thầy phó tế Vigiliô. Thầy Vigiliô vì tham danh vọng và chức quyền nên hứa sẽ triệt để ủng hộ Hoàng hậu miễn là khi thành công bà phải tìm cách cho thầy lên làm Giáo hoàng. Mặt khác, Hoàng hậu Têôđôra còn gửi mật thư cho tướng Bêlisairiô, hiện đóng quân tại Ý phải khôn khéo đòi Đức Silvêriô truất quyền Đức Giáo chủ Menna và tái phong Antimô. Cuối bức thư, Hoàng hậu còn chú thích tướng Bêlisariô biết nếu Đức Giáo Hoàng không chịu nhượng bộ thì phải bắt cóc ngài đem đi phát lưu rồi đặt Vigiliô lên thay thế...

Thấy chính sách mềm dẻo không đem lại kết qua mong muốn, một ngày kia tướng Bêlisariô kéo quân hăm dọa Đức Silvêriô. Nhưng Đức Thánh Cha vẫn can đảm trả lời: “Ta thà mất chức Giáo Hoàng và chết còn hơn là phế bỏ luật của Đức cô Giáo Hoàng Agapê. Ta thà chết trong tay quân thù còn hơn tái phong Antimô lên làm giáo chủ thành Contantinôpôli”. Vũ lực và cường quyền không thay đổi tấm lòng kiên trung của vị lãnh đạo tinh thần công giáo. Những lớp sóng phũ phàng dồn dập tới chỉ củng cố thêm ý chí cương quyết của người Cha chung khả kính, hai vai mang nặng trách nhiệm Chúa trao.

Biết không thể dùng cường lực để áp đảo được Đức Giáo Hoàng, họ dùng mưu để tìm cớ phát lưu ngài. Họ giả mạo bắt được lá thư Đức Giáo Hoàng viết cho quân đội Đức. Theo lá thư đó thì Đức Giáo Hoàng Silvêriô sẽ nộp thành Rôma cho quân đội Đức là kẻ thù số một của Hoàng đế Justinianô. Sau khi hoạch định các mưu mô xảo quyệt, Hoàng hậu Têôđôra bắt Đại tướng Bêlisariô phải thi hành triệt để. Một ngày kia dưới sự hướng dẫn của thầy phụ tế Vigilianô, hai vợ chồng Đại tướng Bêlisariô đến chất vấn Đức Giáo Hoàng tại điện Vaticanô. Antônina, vợ Đại tướng Bêlisariô là một người đàn bà rất quỷ quyệt và ghét đạo. Theo như âm mưu đã định, sau một lúc chất vấn Đức Giáo Hoàng, bỗng nhiên Antônina la lên rằng Đức Giáo Hoàng có chủ tâm bắt giao họ cho quân đội Đức. Nghe thấy tiếng kêu cứu thất thanh của phu nhân Đại tướng, quân sĩ ầm ầm xông vào. Họ lột áo Đức Giáo Hoàng Silvêriô, mặc cho ngài bộ áo thầy dòng rồi đem ngài đi an trí tại đảo Pontia. Nhờ quyền lực và uy thế của Hoàng hậu Têôđôra, thầy phó tế Vigiliô nghiễm nhiên lên ngôi cai trị Giáo hội.

Dù tù đầy lao lung, thánh Silvêriô vẫn cương quyết giữ vững lập trường, và Chúa vẫn ban cho ngài đủ sáng suốt trong việc điều khiển Giáo hội, bằng thư từ liên lạc hay bằng những buổi họp bí mật với các Giám mục. Mối bận tâm nhất của ngài là lo cho Giáo hội được hòa bình và thống nhất. Ngài lưu ý các Giám mục phải cực lực ngăn cản sự lan tràn và hành động dã man của lạc giáo để người công giáo khỏi bị mê hoặc. Sau hết ngài tuyên bố phạt vạ tuyệt thông Vigiliô và tất cả những ai đống mưu gây đau thương cho Giáo hội.

Việc Đức Giáo Hoàng phải tù đày lao lung dưới triều một Hoàng đế công giáo là một niềm đau thương không riêng gì cho tín hữu công giáo Ý, mà toàn thể Giáo hội. Ngày qua ngày, những cặp mắt mờ lệ, những tiếng khóc nghen ngào vọng về thủ đô ánh sáng trông mong ngày về của vị Cha già khả kính. Những lời nguyện cầu tha thiết như nén hương quyện theo hơi gió bay lên xin Chúa mau chấm dứt tình trạng đen tối ấy. Ngoài hải đảo, giữa cảnh biển rộng trời cao, Đức Giáo Hoàng Silvêriô vò võ một mình một bóng. Ngày ngày, ngài thường bị ngược đãi và hạch sách bởi những tên lạc giáo phũ phàng ác cảm với đạo công giáo. Cơm không đủ ăn, áo không đủ mặc, thân hình ngài mỗi ngày một khô đét, da bọc xương. Theo truyền khẩu thì vì không chịu được cực hình mỗi ngày một chồng chất nên Đức Giáo Hoàng đã mệnh chung tại hải đảo Pontia năm 540. Nhưng theo sử quyết đoán của thầy phó tế Libêra thì do kiến nghị của các Giám mục địa hạt Licia, Hoàng đế Justinianô đã ra lệnh cho Đức Thánh Cha về Rôma. Trên đường về Rôma, ngài đã bị quân lính quản thúc và lạc giáo bạc đãi đến nỗi phải chết đói tại hải đảo Palmaria.

Từ khi Đức Giáo Hoàng mêïnh chung, nước Ý đã phải trải qua nhiều cuộc biến chuyển đau thương. Đế Quốc Rôma bị sụp đổ rất mau chóng. Người ta cảm tưởng trời đất thi nhau giáng họa xuống hoàng triều Justinianô. Phía tây quân Hung nô nổi lên như vũ bão, thi nhau hãm hại và tàn sát dân lành. Phía đông, quân đội Ba tư tới xâm chiếm giao bao tang tóc cho dân chúng Ý và lo sợ cho Hoàng triều. Hơn nữa quân đội Đức lại oai phong lẫm liệt giầy xéo lên đất nước Ý lần thứ hai. Ngoài tai nạn chiến tranh khốc liệt, dân tộc Ý còn bị nạn hạn hán mất mùa đói khát. Tướng Bêlisariô ngày xưa lộng lẫy hiên ngang trong bộ quân phục thì nay bị truất chức và tước đoạt hết tài sản. Ông bó buộc phải lang thang nơi đầu đường xó chợ, sống bằng của bố thí.

Nhưng qua đau thương, Chúa lại đem sự lành đến cho con cái Người. Trong khi mà tất cả đế quốc Rôma đều rạn vỡ, và sắp sửa sụp đổ, khi mà mọi người không hi vọng làm sáng tỏ được tình thế, thì Thiên Chúa Đấng Quan phòng đã đến nâng đỡ Giáo hội. Vigiliô, Giáo Hoàng bất hợp pháp, đã tự ý từ chức. Tình thế giáo hội trở nên tươi sáng hơn. Nếu là một quốc gia trần tục thì Giáo hội đã sụp đổ từ lâu. Nhưng lịch sử làm chứng Giáo hội vẫn đứng vững hiên ngang, vượt thắng được mọi chặng đường đen tối nhờ lời hứa bảo đảm trường tồn của Chúa Kitô Con Thiên Chúa. Lời hứa ấy lúc này được thể hiện rõ rệt hơn lúc nào hết. Vì sau khi từ chức, Vigiliô hối lỗi và xin triệu tập hàng giáo phẩm về Rôma để bầu vị Giáo Hoàng lên thay thế. Trong cuộc hội kín này, Vigiliô được chính thức tôn phong lên ngôi Giáo Hoàng. Thánh Linh đã đến với ngài! Kể từ ngày được tôn phong, cả toàn diện con người Đức Vigiliô thay đổi hẳn. Chúa Giêsu đã dùng ngài để biểu dương uy quyền Chúa. Quả thế, từ khi được chính thức mặc phẩm phục Giáo Hoàng, tay nắm uy quyền điều khiển Giáo hội, Đức Giáo Hoàng Vigiliô chẳng những không tái phong Antimô làm giáo chủ Contantinôpôli thay thế Đức Menna, không giữ lời đã hứa với Hoàng hậu Têôđôra mà ngài còn thẳng tay phạt vạ tuyệt thông bà. Ngài vẫn giữ y bản án của Đức cố Giáo Hoàng Silvêriô phạt vạ tuyệt thông những ai đã theo lạc giáo âm mưu phá hoại ngôi Giáo Hoàng. Sau này Hoàng hậu Têôđôra bị chết một cách nhục nhã và Hoàng đế Justinianô cũng chết trong khi còn theo lạc giáo. Sự nghiệp và danh vọng của ông bà đã bị xoá nhoà ngay sau cái chết đáng thương ấy.

Đọc truyện thánh Giáo Hoàng Silvêriô, chúng ta thấy thánh nhân không phải đổ máu ngoài pháp trường hay chết thiêu sinh giữa đống lửa bừng cháy như nhiều thánh tử đạo. Nhưng với nỗi thống khổ và cái chết vì lưu đày, ngài thật đã xứng đáng được Giáo hội tôn phong lên hàng các thánh tử đạo vậy.