Hạnh Các Thánh

Ngày 7 tháng 6

THÁNH PHAOLÔ,
GIÁM MỤC THÀNH CONTANTINÔPÔLI TỬ ĐẠO
(+351)

Trải qua một thời, Giáo hội Chúa luôn bị kẻ thù nhiễu hại: khi thì vua quan bắt bớ tàn sát, khi thì có những bè rối nổi lên phủ nhận một tín điều nào đó trong kho chân lý mặc khải. Thế kỷ IV là lúc bè đảng Ariô, một lạc giáo không nhận Chúa Giêsu là Thiên Chúa, hoạt động mạnh mẽ. Nhưng Giáo hội Chúa cũng không thiếu những người con trung thành luôn luôn sẵn sàng hy sinh mạng sống để tranh đấu cho chân lý ngàn đời của đức tin. Theo gót tiền nhân anh hùng ấy, Giám mục Phaolô, một Giám mục tài ba lỗi lạc, cũng đã gan dạ đem máu đào tưới cho vườn Giáo hội Contantinôpôli thêm tốt tươi và vững mạnh.

Ngài là người kế vị thánh Giám mục Alexandrô trên ngai Giám mục Contantinôpôli. Giám mục Alexanđrô trước khi chết, đã quyết định chọn linh mục Phaolô lên kế vị mình, mặc dầu bọn lạc giáo Ariô phản đối kịch liệt. Theo Đức cố Giám mục Alexanđrô, thì linh mục Phaolô tuy còn trẻ, nhưng đã khá già giặn về phương diện tinh thần, dư lực để điều khiển giáo đoàn Contantinôpôli. Hơn nữa linh mục Phaolô lại có tài lợi khẩu, tinh thông thần học và là con người đầy chí khí.

Cuộc tuyển trạch trên đã gây nên một mối chia rẽ giữa quần chúng. Quần chúng chia làm hai phe: Phe công giáo và phe lạc giáo Ariô. Hai phe tranh chấp nhau để dành lấy quyền tuyển trạch vị Giám mục cho giáo đoàn Contantinôpôli. Cuối cùng phần thắng về phe công giáo. Buổi lễ truyền chức được tổ chức rất trọng thể tại nhà thờ Hoà Bình, gần nhà thờ chính toà.

Nhưng Hoàng đế Contantinô về phe lạc giáo phản đối Đức tân Giám mục Phaolô, gây nên những cuộc lộn xộn liên tiếp tại giáo đoàn Contantinôpôli. Hoàng đế triệu tập một hội nghị chỉ có các Giám mục lạc giáo tham dự. Kết quả hội nghị đó đưa đến quyết nghị truất ngôi Đức Giám mục Phaolô và đặt Giám mục lạc giáo là Êusêbiô Nicômêđia lên thay thế. Đồng thời Hoàng đế ra lệnh đày Đức Giám mục Phaolô đến miền Pôntô.

Nhận thấy tình cảnh khó khăn, Đức Giáo Hoàng sai sứ thần tới Contantinôpôli để thương lượng về địa điểm, và ngày giờ triệu tập một công đồng chung để giải quyết một số vấn đề có liên can đến Giám mục Athanasiô và Phaolô. Cuối cùng Đức Giáo Hoàng đồng ý chọn thành Antiôkia làm địa điểm triệu tập công đồng. Có chừng 97 vị Giám mục tham dự. Trong số đó có 36 vị Giám mục lạc giáo Ariô. Công đồng chung này không đưa lại một kết quả nào hết vì lẽ số Giám mục lạc giáo quá đông.

Ít lâu sau, Đức Giám mục lạc giáo Êusêbiô tạ thế, dân chúng đồng thanh đề cử Giám mục Phaolô thay thế. Nhưng ngài chỉ cai trị địa phận được một thời gian ngắn vì các Giám mục lạc giáo lại bầu Giám mục Mêlêđôniô là người của họ lên trị nhậm. Dân chúng phản đối dữ dội. Hoàng đế Contantinô liền phái quân sĩ đến đàn áp dân chúng và trục xuất Đức Giám mục Phaolô ra khỏi giáo đoàn. Quân sĩ Hoàng đế đi tới đâu hà hiếp dân chúng tới đó, thành thử lòng dân càng căm phẫn; họ nổi lên chống cự với quân của Hoàng đế. Thấy thế Hoàng đế tức tốc kéo đại binh bao vây thành Contantinôpôli, bắt giam Đức Giám mục Phaolô, rồi đày ngài đi một nơi hẻo lánh. Để trừng phạt dân chúng, Hoàng đế còn bắt đóng thuế rất nặng.

Không phải chỉ nguyên thánh Giám mục Phaolô bị truất phế và bị hành hạ đủ cách, nhưng còn nhiều Giám mục công giáo khác cũng chịu chung một số phận như thế. Các ngài tập trung cả tại Rôma, trình bày cho Đức Thánh Cha thấy rõ tình hình rối ren ở Phương Đông. Năm 342, Đức Thánh Cha viết một thông điệp rất dài gởi cho các Đức Giám mục Đông phương. Nhờ bức thông điệp này, các Đức Giám mục lạc giáo đã chịu nhượng bộ. Vì thế Đức Giám mục Phaolô mới có thể trở về địa phận được. Lại một lần nữa Hoàng đế Contantinô dùng thế lực riêng của mình để trục xuất Giám mục Phaolô ra khỏi giáo đoàn và đặt Giám mục lạc giáo Macêđôniô lên thay. Sợ dân chúng nổi loạn như lần trước, tổng trấn Philipê đã khôn ngoan dùng mưu để bắt cóc thánh nhân. Ông tổ chức một buổi lễ rất linh đình và cho mời thánh nhân tới dự lễ. Khi Đức Giám mục Phaolô vừa tới dinh tổng trấn liền bị bắt điệu đi đày tại Têxalônica.

Sau đó, tổng trấn cùng với Giám mục lạc giáo Macêđôniô ngạo nghễ tiến vào nhà thờ chính toà. Vì quá luyến tiếc thánh nhân, dân chúng biểu tình phản đối tổng trấn Philippê. Ông phải dùng võ lực mới giải tán nổi.

Trong khi bị quản thúc ở Têxalônica, Đức Giám mục Phaolô đã tìm phương liệu kế lẩn trốn về, gặp Đức Giám mục Athanasiô. Hai vị vận động với Toà thánh để tổ chức một công đồng ở Sardica năm 347.

Có hơn 300 Giám mục Tây phương và 76 Giám mục lạc giáo tham dự công đồng. Các Giám mục lạc giáo kịch liệt phản đối sự hiện diện của hai Giám mục Athanasiô và Phaolô. Họ nhất quyết không chịu tham dự công đồng bao lâu còn có mặt hai vị Giám mục kia. Nhưng yêu sách của họ không được chấp nhận và cuối cùng họ phải nhượng bộ. Công đồng Sardica đã mang lại một kết quả ngoài dự đoán của mọi người. Công đồng đã xác nhận Chúa Giêsu đồng bản tính với Chúa Cha chứ không chỉ giống Chúa Cha như lạc giáo Ariô chủ trương.

Sau công đồng, Đức Thánh Cha sai sứ giả đến tường trình cho Hoàng đế Contantinô biết rõ về kết của Công đồng. Và Toà thánh cũng lưu ý Hoàng đế là Công đồng đã lập lại các toà Giám mục cũ. Thánh Athanasiô và thánh Phaolô cùng nhiều vị khác được về toà. Ngày thánh Phaolô trở về địa phận, dân chúng hoan hỷ tiếp ngài như vị Hoàng đế.

Nhưng rồi Hoàng đế Contantinô lại bị bọn lạc giáo nịnh hót, mê hoặc. Ông nghe theo chúng và một lần nữa, bắt đày Giám mục Phaolô ra đảo Cucusa. Nhưng bọn lạc giáo khát máu, lòng đầy hằn thù, không muốn thánh nhân trở lại lần nữa nên đã thuê bọ côn đồ, nô lệ tiền bạc, ám sát thánh nhân vào ngày 07-6-351.

Quả thực, trong đời Giám mục, thánh Phaolô chỉ gặp những tù đày bắt bớ. Đó cũng chỉ vì ngài muốn bảo vệ chân lý và duy trì toàn vẹn đức tin công giáo.

Ba mươi năm sau, để chuộc lại lỗi lầm của cha ông, Hoàng đế Têôđôsiô I đã tổ chức rước hài cốt thánh Phaolô về thành Contantinôpôli cách trọng thể, và kính ngài tại nhà thờ chính toà do lạc giáo Macêđôniô xây cất. Cũng từ đó, ngôi thánh đường nguy nga có mang tên Phaolô.

Giáo hội mừng lễ thánh nhân vào ngày 07-6 hằng năm, tức chính ngày ngài được phúc chết vì chân lý.