Thế kỷ XVI nổi danh là một thế kỷ sản xuất nhiều dòng tu nhất. Ngay từ niên thiếu, thế kỷ XVI đã cống hiến cho Giáo hội những người con khôn ngoan tài ba lỗi lạc như Dòng Tên, Dòng Giảng thuyết, Dòng Barnaba, Dòng Capucinô... Qua thời trưởng thành lại sinh hạ thêm được mấy người con nữa không kém tài ba, đó là Dòng thánh Gioan Thiên Chúa, Dòng thánh Phêrô Ancantara, Dòng Kín Cátminh. Trong tuổi già, thế kỷ XVI còn sinh hạ thêm một người con cuối cùng, đó là Dòng Anh em Giáo sĩ hèn mọn thánh Phanxicô Caraciôlô. Thánh Caraciôlô thuộc dòng dõi quí tộc. Thánh nhân chào đời vào giữa mùa thu năm 1563. Ngay từ thuở bé, ngài đã có lòng mến yêu Đức Trinh Nữ Maria đặc biệt. Hằng ngày ngài đọc kinh nhật tụng Đức Mẹ, lần hạt, ăn chay các ngày thứ bảy và rộng lượng bố thí cho những người nghèo khó. Thánh nhân đặc biệt quí mến đức trinh khiết: xa lánh những bạn bè xấu; tôi tớ trong nhà phạm tới thuần phong mỹ tục, đều bị thánh nhân đuổi đi ngay.

Năm 20 tuổi, Caraciôlô bị bệnh cùi. Lúc này hơn lúc nào hết, thánh nhân nhìn thấy rõ sự giả trá của tiền tài, danh vọng, nhan sắc. Từ đó ngài muốn nâng tâm hồn lên cao hơn để có thể bầu bạn với những gì cao quí hơn. Thánh nhân đoan hứa sẽ hiến toàn thân cho Chúa nếu được Thiên Chúa cho khỏi bệnh. Điều đoan hứa ấy đã đánh động lòng thương xót Chúa: bệnh thánh nhân được chữa đã cách kỳ lạ khiến cho mọi người dù cứng tin đến đâu cũng phải công nhận đã có bàn tay Thiên Chúa can thiệp trực tiếp vào việc đó.

Trung thành với lời hứa, thánh nhân bán hết gia nghiệp phân phát cho người nghèo khó, từ biệt cha mẹ lên đường tới thành Napôli. Sau hai năm học thần học, thánh nhân chịu chức linh mục. Lần kia thánh nhân đang cầu nguyện trong nhà thờ, một tên đầy tớ gia đình Don Fabrizio Caracciolo đưa giấy mời thánh nhân tới dự cuộc thảo luận về việc thành lập một dòng tu mới. Coi đó như một thiên ý, lập tức thánh nhân tới nhà ông Fabriziô. Tới nơi, thánh nhân liền quì xuống trước vị tu sĩ đáng kính Adornô, nguyện sẽ đem hết tâm lực thực hiện ý định tốt đẹp đó. Sau đó cả ba người: Phanxicô, Adornô và Don Fabriziô rút lui vào rừng vắng gần thành Napôli. Trong tịch liêu, trong suy niệm và trong chay tịnh khắc khổ, ba vị dự thảo một bộ luật dòng mới. Mục đích của các ngài là có ý lập một hội dòng kết nạp một số anh em giáo sĩ triều để thực hiện cuộc sống hoạt động trong suy niệm ngõ hầu có thể tiến tới đỉnh trọn lành, đồng thời vẫn có thể mưu ích cho tha nhân. Dựa theo tôn chỉ đó, ba vị đã dự thảo bộ luật dòng cùng nhiều vấn đề khác. Dòng Anh Em Giáo Sĩ Hèn Mọn giữ ba lời khấn căn bản: khó khăn, sạch sẽ và vâng lời. Ngoài ra còn có thêm lời khấn không được tiếp nhận bất cứ chức vị gì ngoài nhà dòng. Luật dòng đòi buộc mỗi tu viện phải tổ chức chay tịnh và phạt xác liên tục bằng cách lần lượt thay phiên nhau, mỗi ngày một cha không ăn uống chi cả, một cha đánh tội và một cha mặc áo nhặm. Ngoài ra mỗi ngày, các cha còn viếng Thánh Thể một giờ và liệu sao cho việc chầu Thánh Thể được liên tục ngày đêm.

Sau khi đã dự thảo xong bộ luật dòng, ba vị trở về thành Napôli, để chiêu mộ các chí nguyện quân. Trong vài tháng trời, đã triệu tập được mười hai chiến sĩ đầy nhiệt huyết sẵn sàng chiến đấu dưới ngọn cờ Thánh Giá.

Thấy công việc tiến hành khả quan, hai cha Ađônô và Caraciôlô thẳng đường sang kinh thành Ánh sáng để xin Đức Giáo Hoàng phê chuẩn bộ luật dòng. Các ngài đi bộ sang Rôma, tới đâu trọ đó, không đem lương thực chi cả, chỉ hành khất đủ sống.

Tới Rôma, các ngài vào chầu Đức Giáo Hoàng và đệ trình bộ luật sơ thảo. Đức Thánh Cha giao việc điều tra bộ luật dòng mới cho ba vị Hồng Y. Đầu tiên các Hồng Y bác bỏ bộ luật dòng mới, viện lẽ cha Caraciôlô còn trẻ quá chưa đủ kinh nghiệm để điều khiển dòng. Cha Caraciôlô ăn chay cầu nguyện suốt mấy tháng tròn để xin Thiên Chúa giúp công cuộc của ngài được thực hiện. Hai tháng sau, các Đức Hồng Y mới xét lại và lần này, các ngài đã chấp nhận bộ luật đó; ngày 01-7-1588, Đức Thánh Cha ban chỉ dụ thiết lập dòng mới với danh hiệu: “Dòng Anh Em giáo sĩ hèn mọn”. Đồng thời Đức Thánh Cha khuyên hai vị sáng lập dòng mới nên lập chi nhánh ở Tây Ban Nha.

Mùa thu năm 1588, hai vị sáng lập trở về Napôli. Qua năm 1559, trong tuần lễ áo trắng, hai vị khấn trọng thể trước sự hiện diện của Đức Tổng Giám mục thành Napôli. Từ ngày đó cha Caraciôlô đổi tên là Phanxicô. Ít lâu sau, dân chúng nhường cho các ngài ngôi nhà thờ “Đấng thương xót” để thiết lập tu viện đầu tiên.

Sau khi đã tổ chức chu đáo tu viện đầu tiên, hai vị sáng lập sang Tây Ban Nha thiết lập một chi nhánh mới. Trên đường đi Tây Ban Nha, các ngài không đem theo lương thực chi hết, đi tới đâu các ngài xin ăn ở đó. Sau mấy ngày đàng nhọc mệt, hai vị vào xin bố thí ở một tu viện Đaminh. Tới cửa tu viện, các ngài nhập bọn với những người ăn xin. Thầy dòng giữ cửa cho tất cả những người nghèo khó khác ăn, nhưng thầy không cho hai vị sáng lập trá hình ăn uống chi cả. Thầy trao cho hai vị một cỗ tràng hạt do chính tay thầy làm, rồi bảo các ngài chờ ở phòng khách. Cuộc phát chẩn vừa xong, tu sĩ canh cửa kính cẩn mời hai vị vào phòng riêng. Thầy dọn cho hai người một bữa cơm thật ngon. Thầy còn xin các ngài cho mình được hân hạnh hôn chân các ngài. Hai vị sáng lập dòng rất ngạc nhiên trước thái độ kỳ dị và những lời tiên tri của thầy giữ cửa:

- Thưa các cha, các cha là những vị sáng lập dòng mới, sắp sửa lan tràn khắp xứ này để làm vinh danh Chúa và cứu rỗi các linh hồn.

- Khi nào những điều đó sẽ tới?

- Thưa các cha, hơn ba năm nữa, điều đó sẽ được thực hiện.

Tới kinh đô, các ngài xin vào yết kiến Hoàng đế Tây Ban Nha. Nhưng cuộc triều yết không đưa lại một kết quả nào. Hoàng đế không cho phép các ngài lập dòng mới trong nước Tây Ban Nha.

Cuộc thương thuyết thất bại, các ngài trở về Napôli. Trong thời gian vắng mặt hai vị sáng lập dòng, dòng các ngài vẫn tiến triển khả quan. Vì khu nhà “Đấng thương xót” quá nhỏ hẹp, thánh Caraciôlô lại phải vất vả đi thương lượng xin lại khu nhà thờ Đức Bà và cả khu nhà lân cận để làm tu viện. Từ ngày đó, thánh nhân đặt dòng ngài dưới quyền sự bảo trợ tối cao của Đức Trinh Nữ Maria. Đồng thời thánh Caraciôlô được chọn làm tu viện trưởng.

Ít năm sau, Thiên Chúa thúc giục thánh nhân lên đường đi lập chi nhánh tu viện ở Tây Ban Nha. Lần này, thánh nhân được vua Philippê II tiếp đãi rất nồng hậu. Đồng thời vua cũng cho phép thánh nhân được tự do lập chi nhánh dòng của ngài trên đất đai của vua. Được phép Đức Vua và Đức Hồng Y Quiroga, thánh nhân lập tu viện tại kinh thành Madrid. Nơi đây ngài đặt tu viện mới dưới quyền bảo trợ tối cao của thánh Giuse. Tu viện nhỏ bé nghèo nàn, nhưng ơn Chúa dồi dào. Ảnh hưởng tu viện lan tràn khắp nước; hàng đoàn người tội lỗi kéo đến tu viện xin ơn thống hối.

Mùa hạ năm 1596, thánh Caraciôlô trở về Rôma lập một nhà dưỡng lão lấy tên là viện dưỡng lão thánh Lêôna. Sau đó, thánh nhân lập luôn một tu viện mới đặt dưới quyền bảo trợ của thánh Lêôna. Tổ chức tu viện mới chu đáo rồi thánh nhân lên đường trở về Napôli. Trên đường về Napôli. Thánh nhân ghé thăm đồn điền của gia đình ngài ở Aquila. Nghe tin con chủ về, từng đoàn lũ tá điền kéo tới chúc mừng quý tử của chủ họ. Nhưng thánh nhân một mực từ chối những lời chúc khen của đoàn tá điền. Đồng thời thánh nhân giơ cao tượng chịu nạn cho mọi người xem và nói:

“Đây mới chính là Đấng anh em phải tôn thờ, anh em đừng tôn kính tôi, một người hèn kém và khốn nạn nhất loài người, một người đã bao năm sống với anh em và đã làm không biết bao nhiêu gương xấu cho anh em”.

Ngài khóc sướt mướt xin những người tá điền có mặt tha lỗi, rồi chạy vào trong nhà đóng kín cửa lại, cầu nguyện suốt đêm. Trở về Napôli được ít lâu, thánh nhân được bầu làm Bề trên cả. Đồng thời ngài kiêm nhiệm luôn chức tu viện trưởng tu viện Đức Bà thành Napôli. Nơi đây, mùi thơm bác ái của thánh nhân lan toả khắp thành phố. Thánh nhân rộng lượng bố thí cho những người nghèo khó. Nhờ tài giảng thuyết và lời cầu nguyện kèm theo với chay tịnh, thánh nhân đã cải hóa được nhiều tội nhân. Nhưng mối bận tâm nhất của vị sáng lập dòng vẫn là lo sao huấn luyện một lớp tu sĩ thánh thiện để làm rường cột chống đỡ ngôi nhà tu viện của ngài.

Ba năm sau vua Philippê II băng hà, Hoàng tử lên nối ngôi lấy hiệu là Philippê III. Được tin, thánh Caraciôlô cấp tốc sang Tây Ban Nha, xin vào yết kiến vua mới. Thánh nhân đước tiếp đãi nồng hậu. Nhà vua còn tặng cho ngài một món tiền lớn để lập thêm tu viện và xây cất một ngôi nhà thờ trong thành. Thánh nhân xây cất tu viện tại Alcala. Để giúp ngài, Chúa Quan phòng đã đưa đến cho ngài một chàng thanh niên tuấn tú quí danh Hurtađô. Vừa gặp Hurtađô, thánh nhân nói ngay: “Bạn thân mến, Thiên Chúa Quan phòng muốn kêu gọi bạn gia nhập dòng chúng tôi, vì hằng ngày bạn hằng cầu nguyện và đang hy sinh cho công cuộc lập dòng của tôi”. Hurtađô rất đỗi ngạc nhiên trước những lời nói thân mật của vị tu sĩ không quen biết. Cũng như thánh Mátthêu xưa, Hurtađô bỏ lại tất cả để theo làm đồ đệ thánh nhân.

Tại Tây Ban Nha, thánh Caraciôlô sống một đời sống chay tịnh, khiêm tốn lạ thường. Mỗi khi qua trước ảnh Đức Trinh nữ Maria, thánh nhân có thói quen đọc kinh Kính mừng để ca khen Mẹ Chúa Thiên Đình. Lần kia, vì quá hăng nồng với tình yêu Mẹ, thánh nhân đã lớn tiếng đọc kinh Kính mừng, khi đi qua trước tượng Mẹ. Bề trên nghe biết gọi ngài lại và trách: “Cha yêu quí, cha nên nhớ giờ này là giờ phải giữ lặng, xin cha vui lòng yên lặng cho!” Lập tức, thánh nhân quì ngay tại chỗ để đền lỗi. Ngài quì đúng một giờ rưỡi đồng hồ, mãi tới khi bề trên cho phép đứng dậy mới thôi.

Sau mấy năm lưu trú tại Tây Ban Nha, thánh Caraciôlô trở về Rôma lập một tu viện mới ở Lucina. Lại một lần nữa, thánh nhân được bầu làm Bề trên cả tại Ý. Trong dịp này thánh nhân được Chúa cho làm nhiều phép lạ để củng cố thêm lòng tin tưởng của mọi người đối với tu viện. Với dấu Thánh giá, thánh nhân đã chữa khỏi nhiều bệnh nhân tuôn đến với ngài. Đồng thời ngài xua đuổi ma quỷ ám ảnh nhiều người.

Năm 1067, nhận thấy công việc của mình đã gần hoàn thành, thánh nhân giao việc điều khiển tu viện cho một cha, để có thể sống hoàn toàn cho Chúa. Thánh nhân ở dưới gầm cầu thang tại tu viện Đức Bà Cả ở Napôli. Tại căn phòng tí hon này, người ta thường thấy thánh nhân ngất trí hai tay giang ra như hình Thánh giá. Thiên Chúa đã mặc khải cho thánh nhân biết ngày ngài qua đời. Ngày kia nhân lúc giảng thuyết về sự chết, thánh nhân đã kêu lên: “Ai biết tôi còn sống hơn một năm nữa? “.

Mùa hạ năm 1608, khi đi Agnônê, thánh nhân có ghé thăm ngôi nhà Đức Trinh Nữ ở Lorettê. Đêm đến, thánh nhân xin người giữ cửa cho phép ngài ở lại trong nhà thờ cầu xin Nữ Vương thiên đàng cho dòng ngài mau phát triển khắp nơi. Đang say sưa với lời Thánh kinh, thánh nhân được cha Ađornô với bộ áo dòng sáng chói, hiện ra chuyện vãn với ngài. Cha Ađornô cho biết ngài sẽ được hưởng phúc thiên đình nay mai và sẽ có hai cha dòng khác cũng chết theo.

Hôm sau, thánh Caraciôlô tiếp tục cuộc hành trình đi Agnônê. Tới nơi, thánh nhân nói với mọi người: “Đây là nơi tôi được hân hạnh an nghỉ giấc ngài thu”.

Ngày an nghỉ, thánh nhân bị một cơn sốt nhẹ. Ngài vui vẻ chịu đựng. Nhưng rồi cơn bệnh tăng dần mãi, các bác sĩ khuyên ngài nên nghỉ làm việc. Thánh nhân bắt đầu dọn mình chết. Ngày đêm thánh nhân lặp đi lặp lại lời nguyện: “Lạy Chúa Giêsu chí ái, Chúa tốt lành biết bao! Xin Chúa hãy đổ tràn Máu Thánh Chúa trên con. Ôi! Thiên đàng tốt đẹp biết bao”.

Qua ngày thứ tư, trước khi mặt trời lặn, người ta nghe tiếng thánh nhân kêu: “Chúng ta hãy đi! Chúng ta hãy đi!”.

Mọi người chạy vội tới bên giường thánh nhân và nói: “Thưa cha, cha muốn đi đâu?”

Với bộ mặt tươi tỉnh và với giọng nói trong trẻo, thánh nhân trả lời: “Về trời, về trời”. Vừa nói dứt lời, ngài trút hơi thở cuối cùng.... Xác thánh được đưa về an táng tại thành Napôli. Ngày thánh nhân được tôn lên hiển thánh là ngày 24-05-1807.

Hợp với ý cầu xin của Giáo hội trong ngày lễ kính thánh Caraciôlô, chúng ta hãy xin thánh nhân giúp chúng ta tiến bước theo gương ngài luôn luôn cầu nguyện và hãm xác thịt. Vì chỉ kẻ nào không khinh chê thánh giá là sự hy sinh hãm mình, mới được thống trị cùng Chúa, và mới tìm thấy đường hạnh phúc và ánh sáng thật (Gương Chúa Giêsu).