Hạnh Các Thánh
Ngày 13 tháng 5
THÁNH ĐIÔCÔRÊ,
NGUYÊN LÃO THÀNH CYNÔPÔLI TỬ ĐẠO
Theo lốt các tiên triều, Hoàng đế Điôclêxianô lên ngôi chưa được mấy tháng đã ra sắc dụ cấm đạo. Lại một cuồng phong nổi dậy thổi khắp lãnh thổ đế quốc Rôma, khiến người công giáo phải sống qua những ngày đen tối. Năm 303 Hoàng đế ra lệnh phá đổ tất cả các đền thờ Kitô giáo, thiêu đốt sách thánh, tước đoạt của cải và cách chức các quan theo đạo công giáo. Hoàng đế còn nhấn mạnh rằng mọi người dân ngoại đều được quyền và có bổn phận tố cáo người công giáo trước toà án. Người ta kể: khi sắc lệnh vừa ban hành, nhiều thầy độc thư vội vàng đem sách thánh đi giấu và đã bị cảnh sát vây bắt tại chỗ. Điển hình hơn cả là trường hợp ông Điôcôrê trưởng nam một vị độc thư nhân đức xứ Ai Cập. Ông bị bắt tại Cynôpôli trong khi đang mang giấu nhiều sách thánh. Trước toà án người ta buộc cho ông hai tội: Tội thứ nhất vì ông là người Kitô giáo, còn tội thứ hai vì đồng loã với cha ông trong việc oa trữ sách thánh.
Điều đáng tiếc là chúng ta không biết gì về đời sống thánh Điôcôrê trước khi ngài bị bắt và bị điệu ra trước toà án thành Alexanđria. Ngày nay chúng ta chỉ còn lại một tờ biên bản phiên toà xử án thánh nhân. Tài liệu quý giá ấy ít ai biết đến. Vì thế để tránh sự xuyên tạc hay bịa đặt, dưới dây chúng tôi xin hết sức dịch sát nguyên văn những lời đối chất giữa thánh tử đạo và ông tỉnh trưởng Culcianô ngồi ghế chánh án thành Alexanđria.
Vừa khi người ta dẫn Điôcôrê tới, Culcianô đã hất hàm hỏi: Các ngươi giải tên này ra toà án vì tội tình gì?
Những người áp giải bực dọc trả lời: Điôneta niên trưởng thành Cynôpôli cho giải tên này đến đây vì y là kitô hữu, đã cả gan chống lại sắc dụ Hoàng đế.
- Culcianô hỏi thêm: Các người hãy đọc cho ta nghe điều các ngươi muốn tố cáo y.
- Viên lục sự đọc to: Tôi, Điônêta, niên trưởng thành Cynôpôli, trân trọng kính chào ông tỉnh trưởng. Tôi cho giải lên ông, vị xét xử nghiêm minh tên Điôcôrê vì tội y không tuân theo sắc lệnh Hoàng đế, bậc thầy tối cao của chúng ta.
- Culcianô quay nhìn thánh tử đạo và nói: Điôcôrê, ta biết nhà ngươi rất thông minh, hãy tế thần và tuân lệnh các Hoàng đế.
- Điôcôrê trả lời: Tôi không cúng tế các thần minh nhưng tôn thờ một Thiên Chúa chân thật và vĩnh cửu.
- Vậy nhà ngươi thờ thần nào ?
- Tôi đã bảo, tôi thờ Thiên Chúa chân thật và vĩnh cửu.
- Ngươi giữ chức độc thư phải không?
- Thưa không, tôi chỉ là con trưởng của thầy độc thư.
- Nếu ngươi không phải là phạm nhân, ắt vị niên trưởng đã không giải nộp ngươi cho ta. Thôi, ngươi hãy tế thần và vâng lời Hoàng đế đi!
- Tôi không tế thần của các hoàng đế. Tôi chỉ thờ một Vua Thiên Quốc, Đấng phán xét kẻ sống và kẻ chết, Đấng cai quản vũ trụ qua muôn thế hệ. Tôi không xấu hổ vì tin yêu Người, nhưng chính nhờ lòng tin ấy, tôi sẽ được sống muôn đời trong vinh quang.
- Ngươi nói gì thế? Đừng khờ dại nữa, hãy tế thần để khỏi chịu những cực hình ta đã sắp sẵn và để bảo toàn lấy sinh mạng.
- Ông dùng hình khổ làm tôi suy yếu nhưng Chúa Kitô sẽ thêm sức cho tôi mạnh tin. Ông có quyền làm hại xác tôi nhưng ông không thể xúc phạm đến linh hồn tôi.
- Thôi, xấu hổ và tế thần đi.
- Nếu bây giờ tôi xấu hổ vì đức tin, thì sao tôi có thể biện minh cho tôi trước mặt Thiên Chúa, Đấng phán xét công chính?
- Ta sẽ dùng móng sắt xé xác nhà ngươi.
- Trong khi mong đợi ngai toà Thiên quốc, tôi không sợ hình phạt của ông.
- Cha ngươi giữ chức độc thư, hẳn đã dậy ngươi điều ấy?
- Điều đó dĩ nhiên, nhưng khi tôi được Chúa Kitô kêu gọi, tôi đã tin theo Người và nguyện sống làm rạng danh Người.
- Culcianô truyền nung đỏ ba thanh sắt và dí lên mình thánh nhân. Lạ thay, lúc đó thánh Điôcôrê như người mất cảm giác. Đồng thời mấy tên lý hình hoảng hốt la lên: “Mình ông này ướt đẫm sương mùa đông”. Sung sướng, Điôcôrê nói với ông tỉnh trưởng Culcianô:
- Thưa quan lớn, chắc quan tưởng lửa của quan lớn có sức làm hại tôi!
- Ông tỉnh trưởng nói giả tảng: Nếu quả ngươi là Kitô hữu, ngươi thử nói cho ta nghe về lý thuyết đạo công giáo xem.
- Như không nghe thấy, thánh tử đạo nói tiếp ý tưởng cũ: Cũng như trường hợp ba thánh trẻ đã nộp mình và ngọn lửa của vua Nabuchodonosor không thể làm hại các thánh vì một cơn gió mát đượm sương mai thình lình thổi tới, thì bây giờ lửa của quan cũng không làm tôi rát rúa. Điều đó quan chưa hiểu được! Quan lầm tưởng rằng chính tôi đối chất với quan! Không, không phải tôi, nhưng là Thánh Thần của Thiên Chúa nói qua miệng tôi. Ai tin theo Người không phải xấu hổ. Cho dù quan giết tôi, tôi cũng sẽ được hậu thưởng trong Thánh Thần Chúa Kitô.
- Vậy ra ông Kitô bị đóng đinh cũng là Thiên Chúa à?
- Chính thế, Ngài là Chúa của các thần linh.
- Vậy Thiên Chúa bởi Người Nữ sinh ra sao?
- Quan hãy nghe tôi, vì bà Evà mà quyền lực sự chết đè nặng trên ta, cũng thế, Chúa Kitô nguồn sự sống, đến với chúng ta qua Đức Maria, và làm cho chúng ta được sống lại.
- Phaolô cũng là Thiên Chúa?
- Không, thánh Phaolô chỉ là người con trung hiếu của Thiên Chúa, nơi ngài chan hoà ân điển của Chúa.
- Vậy ngươi hãy tế thần đi.
- Không thể được, việc đó tôi chỉ dành cho một mình Thiên Chúa.
- Nếu là cha bảo con thì con phải vâng lời cha chứ? Ngươi không hiểu rằng chính một tỉnh trưởng đang yêu cầu ngươi hay sao? Ngươi còn kịp giờ, hãy vâng lời ta tế thần đi.
- Tôi đã bảo tôi không tế thần, tôi chỉ phụng thờ một Thiên Chúa là Cha nhân từ độc nhất, mọi người phải vâng lời Người.
- Ngươi có cha không?
- Có, cha tôi cũng là con của Vua thật trên trời.
- Ngươi là một phạm nhân ngoan cố.
- Cha tôi đã dậy tôi thờ phụng Người Cha Cao cả trên trời.
- Có bao giờ một nguyên lão nghị viên lại ra toà không?
- Phải, có tôi, nhưng tôi ra toà không phải vì đã làm điều gian ác, nhưng vì muốn nêu cao đức tin và nên giống Chúa Kitô.
Viên lục sự Orias phát biểu ý kiến để buộc tội thêm cho Điôcôrê:
- Thưa ông tỉnh trưởng, tên này bị giam đã lâu rồi, y đã không tỏ thái độ giác ngộ còn dám cả gan khuyên dỗ nhiều người chống lại lệnh của Hoàng đế. Thiết tưởng những hình phạt của toà án không mong có hiệu lực!
Ngắt lời viên lục sự, Điôcôrê nguyện to tiếng: Con đội ơn Thiên Chúa đã ban cho con đủ sức mạnh hoàn tất cuộc chiến đấu, khổ hình hèn mọn nhưng phần thưởng Chúa ban sẽ vô cùng bội hậu.
- Culcianô nói với giọng hằn học: Câm đi, khôn thì đứng dậy đốt hương tế thần.
- Tôi là người công giáo, tôi không tế tà thần.
Viên bồi thẩm Julianô lúc này mới lên tiếng: Xin ông tỉnh trưởng cứ cho làm khổ từng phần các chi thể, tất y phải vâng lời Hoàng đế.
Gật đầu đồng ý, Culcianô quát to: Lính đâu, treo ngược nó lên, đặt hai chiếc đèn cháy xói vào mặt nó.
Suốt nửa giờ bị treo ngược trên hai ngọn đèn cháy nóng, thánh tử đạo yên lặng và mắt hướng về trời, Ngài cầu nguyện xin ơn Chúa giúp đỡ mình và soi sáng những người lầm lạc: “Lạy Chúa, xin hãy mở mắt những tên lý hình này để họ nhận thấy ánh sáng của Chúa và đừng để họ lầm lạc nữa”. Quả nhiên, một nguồn sáng lạ từ trời chiếu xuống bao phủ quanh mình thánh tử đạo. Được chứng kiến sự lạ, họ bèn tắt phụt đèn cất đi.
Julianô lại nói: Cụ xem, nó lại dụ dỗ mấy chú đao phủ rồi.
Lập tức bọn đao phủ đồng thanh thưa với ông tỉnh trưởng: Quả thực, chúng tôi đã nom thấy ánh sáng Thiên Chúa thắng vượt ánh sáng thế gian.
Culcianô tức giận đuổi cả bọn ra ngoài rồi quay lại ôn tồn dụ dỗ thánh tử đạo:
- Đừng dại dột nữa, tế thần đi để giữ lấy mạng sống.
Với giọng điệu một người trí thức, thánh Điôcôrê điềm đạm trả lời:
- Đối với Thiên Chúa, sự khôn ngoan của thế gian là sự điên rồ. Chúa Kitô đã làm cho những người mê theo sự khôn ngoan thế gian phải xấu hổ, và những người tin theo Người được vào vinh quang vĩnh cửu.
- Vì ngươi là con vị độc thư, ngươi hãy nộp cho ta hết mọi sách thánh. Ngươi là kẻ gian cho nên ngươi mới bị nộp cho ta ở đây.
- Nếu ông muốn các sách quý đó, ông hãy mở lòng ông ra và sẽ tìm thấy.
- Hãy giật râu nó đi, từng cụm một.
Tuy đau đớn, nhưng thánh nhân vẫn cố gắng nói thêm:
- Tôi mong đợi nguồn vui vĩnh cửu và tôi ước ao kêu gọi nhiều người khác được triều thiên tử đạo.
- Người ta cáo ngươi rằng: Ngươi là nguyên lão nghị viên và là một ‘con hạm’ của quốc gia. Ngươi hãy tế thần trở về nhà và còn món nợ nào ta sẽ trả giúp cho.
- Người ta cáo thì ông xử, còn tôi không nợ ai cũng không thiếu thốn cái gì cả.
- Quật ngửa nó xuống, đánh đòn tên khốn nạn này.
- Khốn nạn vì thế gian chưa phải là khốn nạn, chỉ ai không vâng lời Thiên Chúa mới thật khốn nạn.
- Ngươi cả gan nói phạm thượng? Ta sẵn sàng cho chém đầu ngươi.
- Xin ông cứ việc thi hành ý định của ông.
Tức giận vì biết chắc không thể khuất phục con người cứng đầu ấy, tỉnh trưởng Culcianô hạ lệnh chém đầu thánh Điôcôrê. Hôm ấy là ngày 05-6-303.
Những văn kiện còn lại, những phong tục cổ thời xứ Ai cập, và những đặc ân một lão trưởng thành Cynôpôli được hưởng làm chứng bản văn trên rất xác thực kể từng chi tiết.
Riêng phong trào tôn kính thánh Điôcôrê, lịch sử không cho ta biết cách rõ rệt, tuy nhiên đã có từ lâu đời. Theo sử gia Abusalít thì ngay từ thế kỷ thứ XII tại Ai cập đã có hai nhà thờ dâng kính thánh tử đạo. Vì thế, người ta thấy lễ thánh nhân được định vào nhiều ngày khác nhau. Hiện nay, Giáo hội Latinh kính thánh Điôcôrê vào ngày 18-5 và Giáo hội Hy lạp định vào ngày 13-10 hằng năm.
