Hạnh Các Thánh

Ngày 12 tháng 5

THÁNH NỮ FLAVIA ĐÔMITILLA

THÁNH NÊRÊ và THÁNH AKILLÊ TỬ ĐẠO

Ngay từ trước năm 96, nghĩa là hơn sáu chục năm sau cuộc tử nạn của Chúa Cứu Thế, Giáo hội đã phải chịu nhiều cuộc bách hại. Các hoàng đế Rôma tiếp tay bắt giam và xử trảm rất nhiều kitô hữu, không phân biệt quốc tịch, dòng tộc và chức vị: thánh nữ Flavia Đômitinla, thánh Nêrê và thánh Akillê mà chúng ta đọc truyện hôm nay cũng là những chiến sĩ xuất sắc trong đoàn quân đông đảo ấy!

Nhưng một điều rất tiếc là ít tài liệu giá trị nói về đời sống và cuộc tử hình của các thánh. Vì thế, dưới đây chỉ là mấy bản văn dị biệt, xuất hiện qua nhiều thời đại, nhiều tác giả khác nhau và được coi là giá trị hơn cả.

Theo sách Tử đạo lục thì thánh nữ Flavia Đomitilla là một trinh nữ nổi tiếng thánh thiện, ngài là con gái bà Plautilla và là cháu Hoàng đế Đômixianô. Ngài có hai quan thị vệ tài đức là Nêrê và Akillê. Hai vị này nhận đức tin nhờ lời rao giảng của các thánh tông đồ. Một lòng trung tín với Thiên Chúa và bà chủ, hai quan tìm mọi lời lẽ khuyên thánh nữ Flavia đừng nhận lời cầu hôn của chàng Aurêlianô, trưởng nam quan phó lãnh sự, hầu tự do tận hiến đời sống cho Thiên Chúa. Kết quả, Đức Giáo Hoàng Clêmentê đã nhận lời hứa và ban khăn quàng trinh nữ cho Flavia. Tức giận vì mất người yêu, Aurêlianô vận động đầy thánh nữ và hai quan thị vệ của ngài ra ra đảo Pontina. Tại đây các thánh kết thân với Marcellô con vị tư giáo và cũng là môn đệ của thánh Phêrô. Một chiều kia, Aurêlianô đến thăm đảo, bắt gặp Macellô đang đàm đạo thân mật với Nêrê. Không cầm nổi tính đa nghi, Aurêlianô lại mưu mô đầy Nêrê và Akillê đến Taracin với thâm ý nhờ quan địa phương hạ sát các đấng. Một giáo hữu sốt sắng tên là Aupiciô đã lấy xác các đấng đem mai táng trong một nghĩa trang gần mộ thánh Pêtrônila. Còn một mình ở lại, Flavia vẫn mạnh bạo chống lại âm mưu của Aurêlianô. Thánh nữ đã rửa tội cho nhiều người, đặc biệt có hai trinh nữ tên là Têôđôra và Êurôsuma. Suriô anh ruột Aurêlianô, vịn mọi lẽ bắt buộc ba người phải dâng hương tế thần. Nhưng cả ba đều nhất quyết không chịu. Y nổi cơn khùng, truyền trói điệu các đấng đến Taracin nhốt vào một phòng kín rồi phóng hỏa cho thoả cơn điên. Các đấng về trời lĩnh triều thiên tử đạo, nhưng xác thánh vẫn nguyên vẹn và còn xinh đẹp hơn thuở bình sinh. Một thầy phụ tế tên là Cêsairiô đã liệm xác các thánh vào những quan tài quí giá để cho bổn đạo tự do đến kính viếng.

Nếu đem so sánh bài tường thuật trên với bài đọc trong sách tử đạo ngày 07-5, chúng ta thấy khó phân biệt được rằng có hai thánh nữ Đômitinla. Thánh nữ Đômitilla mà Giáo hội kính ngày 07 tháng 5, hình như cũng là thánh nữ Đômitilla chúng đọc truyện hôm nay. Không một bản văn của các tác giả thời danh như Êusêbiô, Điôn, Giêrônimô hay Đêtơ nói đến hai thánh nữ trùng tên ấy.

Cần nhắc lại rằng đa số các bản văn đều nhận thánh Nêrê và Akilla được mai táng gần phần mộ thánh Pêtrônila, một trinh nữ thuộc giáo đoàn Anrênia, con thiêng liêng của thánh Phêrô tông đồ, chứ không phải phần mộ thánh nữ Đômitilla như một vài tác giả chủ trương.

Ông Allard một tác giả gần đây còn quyết đoán thánh nữ Đômitila không phải chịu tử đạo dưới triều Hoàng đế Đômixianô, hay Nerva, nhưng dưới triều Hoàng đế Tragianô. Đang khi đó một tài liệu lại chép: thánh Nêrê cũng như Akillê và thánh Flavia Đômitilla đều tử đạo dưới đời Hoàng đế Đômixianô. Theo lịch sử, ông này vốn tính hay ghen tương và hung dữ không kém Nêrô. Chính ông đã ra lệnh hạ sát những nghị viên lão thành, nhiều triết gia danh tiếng và nhiều vị chánh án có uy tín... Ông Allard cũng cho biết các tài liệu chép về đời sống và cuộc tử đạo của ba thánh nhân bị tam sao thất bản ngay từ thế kỷ thứ V. Thực là một điều đáng tiếc!

Riêng hai thánh Nêrê và Akilla theo bản văn của Đức Giáo Hoàng Đamát một bản văn khá đầy đủ, thì các ngài đã sống dưới triều Hoàng đế Nêrô. Cả hai là những chiến sĩ xuất sắc trong đạo quân của Hoàng đế. Các ngài chịu phép rửa bởi chính tay thánh Phêrô. Sau đó được phái về giúp việc tại tư dinh thánh nữ Flavia Đômitilla và từ đấy, các ngài cũng cùng bà chủ bị bắt đi đầy và được chết vì đức tin.

Sau cùng một tài liệu khác lại cho rằng thánh Nêrê và thánh Akilla là lính cận vệ của chính Đức Giáo Hoàng Đamát.

Các ngài được phúc tử đạo và chịu đóng đinh trên hai cột đá. Gần đây người ta đã đào được hai cột đá đó, trên một cột có khắc tên các thánh. Như vậy, ý kiến cho rằng các ngài là quan thị vệ của thánh nữ Flavia không có giá trị lịch sử chắc chắn. Có chăng là các ngài chỉ sống cùng thời, cùng xứ sở và cùng được mai táng ở một nơi với thánh nữ.

Có người lại cho rằng thánh Nêrê mà chúng ta kính nhớ hôm nay là người con thiêng liêng của thánh Phaolô tông đồ. Ý kiến này ít được xác nhận.

Qua những bản văn khác biệt trên, chúng ta không thể quyết định hẳn được triều đại các thánh chịu tử hình, đời Nêrô, đời Đômixianô hay Tragianô! Hơn thế, chúng ta cũng khó có những đường nét rõ rệt về đời sống của các thánh. Tuy nhiên, hai điều chắc chắn và có giá trị lịch sử là: Cả ba đều chung một dòng máu đức tin anh dũng, cùng ôm thánh giá tử đạo tại Taracin. Cả ba đã được Giáo hội Rôma kính nhớ ngay từ thế kỷ đầu. Những dòng còn ghi lại trong cuốn “Tử đạo thư” và sách phụng vụ là những lý chứng xác thực. Thêm vào đó, người ta còn thấy nhiều đài kỷ niệm được dựng lên rất lâu đời dâng kính các thánh. Năm 390, Đức Giáo Hoàng Siriciô lại truyền xây một thánh đường dâng kính các thánh. Và sau cùng Giáo hội dịch lễ kính các ngài vào ngày 12-5 trong niên lịch Phụng vụ, để mọi người nhận thức rằng: “Đối với các thánh, chết là bắt đầu sống và sống trường cửu trong vinh quang của Thiên Chúa!”.