Hạnh Các Thánh

Ngày 07 tháng 5

THÁNH PRIXÔ GIÁM MỤC TỬ ĐẠO

(625-673)

Prixô là con một gia đình đạo đức miền Auvênia bên Pháp. Ông Gônđôlianô và bà Êliđa. Cha mẹ ngài đều thuộc dòng tộc quí phái và là những nhân vật có uy tín trong dân làng. Thánh Prixô cất tiếng chào đời năm 625 với nhiều điềm lạ. Cắt nghĩa những điềm lạ ấy, một linh mục nhân đức đã quyết Prixô sau này sẽ nên thánh và được diễm phúc lĩnh triều thiên tử đạo.

Với trí khôn thông minh và tính tình cần mẫn, cậu Prixô học hành chẳng mấy năm đã trổi vượt chúng bạn. Cậu sở trường về âm nhạc, nhất là về bình ca. Song đôi với nền học vấn, cậu còn để lộ một tinh thần cầu nguyện và bác ái sâu xa.

Theo dòng thời gian, cậu Prixô dần dà trở thành một thanh niên ưu tú về mọi phương diện. Chàng gieo vào lòng mọi người thân yêu một nguồn hy vọng chính đáng, nhất là khi họ hay tin chàng định tâm dâng mình cho Chúa.

Một buổi mai tươi đẹp, từng cơn gió nhẹ từ biển thổi vào mang theo những làn ánh nắng êm dịu, đánh tan lớp mây mù và lau khô những cành lá đọng sương. Những đàn chim vỡ tổ thi nhau ríu rít bản nhạc ban mai như để tiễn đưa chàng thanh niên tuấn tú nhất làng: Prixô lên đường đi về phía toà Giám mục Clômôn.

Sau cuộc đàm thoại thân mật, Prixô đã được Đức Giám mục Giênê thâu nhận và hẹn ngày khảo hạch để chịu phép cắt tóc. Qua những ngày sống bên Đức Giám mục, Prixô luôn tỏ ra là tu sĩ gương mẫu, đầy đủ khả năng về học vấn và nhân đức. Ngài được Đức Giám mục rất mực tín nhiệm. Và đó là lý do Đức Giám mục sớm giao cho tu sĩ trẻ tuổi này dù chưa chịu chức phó tế, những chức vụ trọng đại như làm hộ úy cho những dân nghèo trong toàn địa phận. Chức vụ này rất hợp với tâm hồn tế nhị và bác ái của ngài. Và dù hết sức hoạt động, vất vả sớm hôm hầu giúp đỡ sớm dân nghèo khổ, thánh nhân cũng không trễ nải việc học hành. Ngài chuyên nghiên cứu về âm nhạc, Kinh thánh và lịch sử giáo hội.

Mấy năm sau, thánh Prixô được chịu chức phó tế và được cử vào hội đồng quản trị địa phận. Sau đó ngài chịu chức linh mục và làm cha sở xứ Issoia.

Đức Giám mục Giênê qua đời, đấng kế vị Ngài là Đức Cha Fêlicê. Đức tân Giám mục cũng triệt để tín nhiệm cha Prixô, một linh mục trẻ tuổi và hăng hái hoạt động nhất địa phận. Năm 662 Đức Giám mục cử ngài làm tuyên úy một dòng nữ tại Clermont. Với sự tận tụy của cha tuyên uý, dòng được canh tân và phát triển rất nhiều xét cả lượng lẫn phẩm. Một trong những đường lối giúp ngài thành công trong việc hướng dẫn các linh hồn là tinh thần trầm lặng. Theo ngài: thinh lặng để cầu nguyện và chu toàn phận sự là phương cách nên thánh rất hiệu lực. Tinh thần này, ngài thi hành triệt để trong các mùa chay.

Càng được bề trên tín nhiệm và người dưới ái mộ, cha Prixô càng tập sống đơn sơ và khiêm tốn. Vì thế, khi Đức Cha Fêlicê qua đời, cả địa phận đồng thanh bầu cha Prixô làm Giám mục. Nhưng ngài một mực khiêm nhường từ chối. Bấy giờ có thầy phó tê Giroalđô vì ham địa vị, bỏ tiền ra vận động lên chức giám mục. Một tháng sau ông bị bệnh và chết. Ghế Giám mục lại một phen bỏ trống. Toàn thể cộng đồng định tâm bầu ông Giênêô, một tín hữu thánh thiện và hiện là một quận công thành Auvênia, nhưng ông này nhất thiết từ chối. Riêng ông còn hợp với cộng đồng vận động nơi Sinđêríc II, là tiểu vương miền Ôtrazi để ép linh mục Prixô làm giám mục. Không thể từ chối, cha Prixô đành phải nhận lời và thụ phong Giám mục cai quản địa phận Clermont. Toàn thể giáo dân hớn hở trong những nếp áo sặc màu, cầm biển ngữ đến đồng thanh chúc mừng vị chúa chiên khả ái, và đồng nguyện triệt để tuân theo những chỉ thị của ngài. Sau lời phúc đáp cảm động, họ tản mác về các thôn xóm để sống qua một thời an bình thịnh vượng và đạo đức dưới sự lãnh đạo anh minh của Giám mục Prixô.

Và đây, một chứng cớ biểu lộ đầy đủ sự hợp nhất giữa chúa chiên và con chiên: quận công Giênêô, vì không có con, ông đem toàn gia nghiệp dâng cho giáo đoàn Auvênia, đồng thời xây dựng cho địa phận Clermont một nhà dòng nữ tại kinh thành. Dựa theo tinh thần thánh Biển Đức, thánh Cêsairiô và thánh Côlômban, Đức Giám mục đã khôn khéo thảo ra một qui luật thích hợp với thời đại và xứ sở. Nhờ công của nhiều gia đình quí phái ủng hộ, Đức Giám mục còn thiết lập thêm nhiều nhà dòng, nhà thương và trường học. Thật là ảnh hưởng tốt do đời sống thánh thiện của một vị chúa chiên.

Ảnh hưởng ấy càng đánh động lòng giáo dân hơn, khi nghe biết ngài được ơn làm phép lạ. Người ta còn kể lại, trong thời gian làm tuyên úy cho một nhà dòng nữ, cha Prixô đã làm phép lạ cho một người thợ hồ khỏi chết, ông này trong khi xây tường bị tường đổ và đè ông chết bẹp. Khi người ta bới gạch lôi được ông ra, thì thân xác nhừ nát đầy vết thương và ông đã tắt thở. Nhưng may thay, nhờ lời cầu nguyện của cha Prixô, ông được sống lại, và một trật thân xác lành mạnh như không bị tai nạn nào. Lần khác, khi đã lên chức Giám mục rồi, thánh Prixô cầu nguyện và chữa khỏi một linh mục đạo đức kia bị bệnh tê liệt đã 15 năm. Thánh nhân còn chữa bệnh cho một linh mục thuộc địa phận Turônê tên là Chrôđêbe. Quả Chúa đã dùng thánh nhân làm vinh danh Người trong mọi phạm vi.

Thánh Giám mục vốn tính quảng đại và bác ái, nhưng đồng thời rất cương quyết và thẳng thắn. Một đàng ngài hết sức tìm cách giúp đỡ dân nghèo và kẻ bệnh tật, mặt khác ngài nhiệt thành không e ngại nói lên những ung nhọt hôi thối của thời đại, nhất là tội lỗi đức công bằng. Và đó là lý do đưa ngài đến phúc tử đạo như thánh Gioan Tẩy giả khi xưa:

Vào thời ấy, lãnh chúa thành Mạcxây có tiếng là hung bạo và dâm đãng tên là Héctô, hắn đã ăn cướp con gái một bà quí phái tên là Clauđia. Sau khi bà chết, y còn muốn cậy thế chiếm cả phần gia tài mà bà đã làm giấy nhường lại cho giáo đoàn Auvênia. Y đem truyện nhờ vua Sinđêric II phân xử. Nhưng trước lời lẽ minh bạch và rắn rỏi của Đức Giám mục Prixô, y bị thua kiện. Sau đó ít lâu vì một lý do chính trị, y bị truy tố là phản động toan lật đổ nhà vua, nên bị án xử tử. Thấy Héctô bị giết, cha mẹ y cho đó là mưu mô của Đức Giám mục Prixô, cả hai liền cậy quyền thế nhất định báo thù cho con. Mưu mô đã giàn định, hai ông bà sai hai thủ hạ là Arisiô và Rađêbe dẫn quân xông vào toà giám mục. Chúng xông vào hò la nguyền rủa và phá phách khiến mọi người trong nhà kinh hoảng chạy trốn hết, trừ Đức Cha Prixô, linh mục Amarin, một linh mục vừa được Đức Cha chữa khỏi bệnh sốt rét kinh niên, và thầy phó tế Êlit. Dù biết chúng vào, các đấng vẫn bình tĩnh quì đọc kinh như không có gì xảy ra. Vào tới phòng các đấng, tên đầu đảng Rađêbe hét lên và nhảy đến đâm vào ngực Đức Giám mục. Vì vết thương quá nặng, Đức Giám mục chỉ kịp lặp lại Lời Chúa Kitô xưa; “Lạy Chúa xin tha cho chúng, vì chúng không biết việc chúng làm.” Rồi ngài trút hơi thở trên vũng máu. Cha Amarin và thầy phó tế Êlit cũng bị giết một lúc. Hôm ấy là ngày 25-01-637.

Cả ba đấng đã được kính như những anh hùng tử đạo vì đã đem mạng sống bảo vệ công lý. Sau đó Chúa làm nhiều phép lạ trên mồ Đức Giám mục Prixô. Vì thế, ngay khi ngài mới qua đời, bổn đạo đã kính ngài như một đấng thánh. Lòng sùng kính ấy dần dần phổ cập trong các giáo đoàn nước Pháp, nước Ý và nước Anh. Trước lòng sùng mộ đó, Giáo hội đã lên tiếng và chính thức tôn phong ngài lên bậc hiển thánh, và truyền mừng lễ kính ngài hằng năm.