Hạnh Các Thánh

Ngày 06 tháng 5

THÁNH GIOAN TÔNG ĐỒ

TRƯỚC CỬA LATINH

Phúc âm cho chúng ta biết trước đời sống của hai con trai ông Giêbêđê là Giacôbê và Gioan, cả hai cùng được vào sổ những kẻ Chúa chọn làm tông đồ. Các ngài ít thấu hiểu mầu nhiệm khổ giá và cũng như các tông đồ khác, không có một ý tưởng siêu nhiên về nước của Chúa Cứu Thế. Vì thế, một hôm các ngài đã nhờ bà thân mẫu quý danh là Salômê đến xin với Chúa Giêsu cho ngồi chỗ nhất trong nước Người, một ngồi bên phải, một ngồi bên trái sát cạnh Thầy. Tay dắt hai con, bà Salômê thưa với Chúa như thế. Nhưng Chúa Giêsu đã nghiêm nét mặt trách họ: “Cái gì thế ? Các ngươi không biết điều các ngươi xin, các ngươi có thể hoàn tất sứ mệnh của Ta được không? Các ngươi có thể uống chén đã dọn sẵn cho Ta được không?” - Chưa hiểu rõ lời Chúa nói, nhưng các ngài cũng thưa với Chúa: “Thưa Thầy, chúng con có thể uống”. Tiếp lời, Chúa tiên báo cho họ biết: “Phải, Ta biết rằng rồi đây các ngươi sẽ uống. Còn việc chiếm chỗ các ngươi ao ước lại không thuộc quyền Ta xếp đặt, nhưng thuộc quyền Cha Ta, Đấng ở trên trời”.

Thánh Giacôbê không phải chờ đợi lâu mới được chia sẻ chén thương khó với Chúa Giêsu: Ngài là vị tông đồ đầu tiên đã đổ máu và dâng sự sống như Chúa Giêsu trên Núi Sọ. Lịch sử cho chúng ta biết ngay sau ngày Thánh Linh hiện xuống, Hêrôđê truyền tống ngục thánh Giacôbê và tuyên án tử hình.

Còn thánh Gioan, Tông đồ Chúa Giêsu yêu riêng, phải chờ đợi lâu ngày Lời Chúa mới ứng nghiệm. Người ta tự hỏi không biết thời Giáo hội sơ khai, lời tiên báo của Chúa Giêsu về thánh tông đồ đã được thể hiện rõ rồi hay chưa? - Thánh Gioan sống lâu nhất trong số các tông đồ. Đômixianô là người Chúa dùng để dọn sẵn chén thương khó của Thầy Chí Thánh cho vị tông đồ thèm khát yêu đương. Đômixianô bấy giờ là một bạo vương nổi tiếng tàn bạo, ai cũng căm hờn và ghê tởm lòng tàn ác của ông. Chính ông mở màn cuộc bách hại thứ hai trên toàn Giáo hội. Khi nắm quyền, ông đã tỏ ra thèm khát những hành động hung dữ. Triều đại của ông kéo dài 16 năm, từ năm 81 đến năm 96. Sử gia Taxiô cũng viết: “Đômixianô còn hung dữ và dã man hơn cả Nêrô, ông đã gây bao cuộc đổ máu tại chính kinh thành Rôma, đã thủ tiêu nhiều công dân liêm khiết và lỗi lạc, lại luôn giữ thái độ hờn ghét các triết gia, luân lý gia như Epitectô và Điôn Chrysostomô.” Hai sử gia Êusêbiô và Suêtôniô còn chép: “Hoàng đế Đômixianô phóng đãng không kém cô cháu gái của ông, ông đã phạm thượng, tự gán cho mình những tước hiệu mà dĩ nhiên chỉ thuộc về một Thiên Chúa. Người kitô hữu nhờ có giáo thuyết chân thật, và những nhân đức trọn lành, đã anh dũng dùng cái chết để cảnh cáo đích đáng những tội ác của ông. Nhưng dục tình đã làm lu mờ tinh thần phục thiện của ông. Vì thế ông đang tâm chiều theo lòng căm ghét của dân ngoại, nhẫn tâm uống máu vô tội hầu thoả mãn thú tính tàn bạo của ông...”

Thánh Gioan, người sống thâm niên nhất trong số các Tông đồ, bấy giờ cai quản giáo hội Tiểu Á. Bằng những nhân đức cao cả và nhiều phép lạ thời danh, ngài đã gây được nhiều ảnh hưởng và uy tín trong mọi tầng lớp nhân dân. Nhưng năm 95, ngài bị bắt tại Êphêsô và bị giải về Rôma như một tù binh. Trông thấy ngài, Hoàng đế Đômixianô, thiếu lịch sự, không biết kính trọng tuổi già đáng kính của một bậc lão thành, còn cả gan lên án giết ngài theo lối hành quyết dân mọi rợ. Chính ông đã truyền dìm thánh nhân vào vạc dầu sôi. Theo thói tục Rôma, thánh Tông đồ, trước khi bị gia hình còn phải chịu đánh đòn. Vì ngài đâu có được hưởng đặc quyền của một công dân Rôma như thánh Phaolô? Chính những nhà chép sử có tiếng như Tertulianô, thánh Giêrônimô và ông Êusêbiô đã quyết đoán việc thánh Gioan bị dìm vào vạc dầu sôi là điều có thực.

Hẳn thánh Gioan sung sướng khi nghe biết bản án hành quyết ghê sợ này. Vì nhờ đó, ngài được kết hợp mật thiết với Chúa Cứu Thế, Đấng đã dạy cho ngài biết lấy “tình yêu đáp lại tình yêu”. Còn gì danh dự hơn là được Đấng đã dùng Máu châu báu của mình cứu chúng ta khỏi hỏa ngục? Chúa đã nhận lễ vật của ngài và ban cho ngài được toại nguyện.

Ngài bị bỏ vào vạc dầu sôi, nhưng dầu không làm hư hại thân thể ngài, trái lại còn làm thân xác ngài cường mạnh, thanh thản. Chính Đômixianô và đa số dân ngoại đã nhận thấy ở đó sức mạnh của một quyền phép siêu phàm. Dầu vậy Đômixianô vẫn cố chấp và còn tỏ ra hung bạo hơn. Chính ông đã chấp thuận đơn đầy giết thánh nhân ngoài hòn đảo nhỏ Pátmô trên biển Êgiê.

Năm sau, Hoàng đế Đômixianô bị ám sát; các pho tượng ông dựng lên để được người ta kính nhớ đều bị quật ngã và các sắc luật của ông đã ra đều bị nghị viện hủy bỏ. Nhờ đó thánh Gioan mới có thể trở về Êphêsô và sống yên hàn dưới triều Nerva.

Cuộc gia hình, hay đúng hơn cuộc chiến thắng vinh quang của thánh Gioan xảy ra ở ngoài thành Rôma, tại cửa Latinh. Gọi là cửa Latinh vì qua cửa ấy, người ta tiến thẳng vào điện Latinum. Một thánh đường được dựng ngay tại đây để kính nhớ phép lạ Chúa làm để tán thưởng thánh Tông đồ. Người ta nói trước tiên đó là đền thờ thần Diana, sau được đổi ra đền thờ Thiên Chúa, mang tên thánh Gioan.